Augmentin (amoksycylina + klawulanian) - pełen przewodnik

Augmentin - co to za antybiotyk

**Augmentin** to **kombinacja dwóch substancji**:

• **Amoksycylina** (penicylina półsyntetyczna) - blokuje syntezę ściany komórkowej bakterii.
• **Kwas klawulanowy** (inhibitor beta-laktamaz) - chroni amoksycylinę przed rozkładem przez enzymy bakteryjne (beta-laktamazy).

**Dlaczego kombinacja > sama amoksycylina:**

Wiele bakterii (Haemophilus influenzae, Moraxella catarrhalis, niektóre szczepy E. Coli, Staphylococcus aureus) produkuje **beta-laktamazy** - enzymy rozkładające amoksycylinę. Sam amoksycylina przestaje wtedy działać. Klawulanian "rozbraja" enzymy → amoksycylina działa skutecznie.

**Spektrum działania:**

• **Gram-dodatnie**: Streptococcus pyogenes, S. Pneumoniae, większość S. Aureus (MSSA, nie MRSA), Enterococcus faecalis.
• **Gram-ujemne**: H. Influenzae, M. Catarrhalis, E. Coli (część szczepów), Klebsiella pneumoniae (część), Proteus mirabilis.
• **Bakterie beztlenowe**: Bacteroides fragilis (większość), Prevotella.

**Skuteczność w PL:**

• E. Coli oporność na Augmentin: 15-20%.
• S. Pneumoniae oporność: 5-10%.
• H. Influenzae oporność: 5-10%.

**Wskazania zarejestrowane (ChPL):**

• 1. **Bakteryjne zapalenie zatok** (po 10 dniach objawów lub pogorszeniu).
• 2. **Ostre zapalenie ucha środkowego** (u dorosłych i dzieci).
• 3. **Zapalenie płuc** wspólnoty (CAP) o lekkim/umiarkowanym przebiegu.
• 4. **Zapalenie oskrzeli** z zaostrzeniem POChP.
• 5. **Powikłane infekcje dróg moczowych** (komplikowana ZUM, pielonephritis).
• 6. **Zapalenie tkanki łącznej** (cellulit), róża.
• 7. **Infekcje stomatologiczne**, ropień zębowy.
• 8. **Ukąszenie zwierzęcia / człowieka** (pierwszy wybór profilaktyki).
• 9. **Profilaktyka chirurgiczna**.

**Producent**: GSK (oryginał). Tańsze generyki: **Amoksiklav** (Sandoz), **Amoxiplus**, **Forcid**, **Ramoclav**, **Curam**.

**Patrz**: [[recepta-na-antybiotyk-online]], [[antybiotyk-na-zapalenie-zatok]].

Dawkowanie Augmentin

**Dawki dla dorosłych:**

| Wskazanie | Dawka | | --- | --- | | Lekkie/umiarkowane infekcje (zatoki, ucho) | **625 mg co 8 h** lub **875+125 mg co 12 h** | | Ciężkie infekcje (zapalenie płuc, powikłana ZUM) | **875+125 mg co 12 h** lub **1000+125 mg co 8 h** | | Angina paciorkowcowa (alternatywa) | **875+125 mg co 12 h przez 10 dni** | | Profilaktyka po ukąszeniu | **875+125 mg co 12 h przez 5 dni** |

**Czas leczenia:**

• **Standardowo: 5-7 dni**.
• **10 dni**: angina paciorkowcowa, zapalenie ucha u dzieci, niektóre powikłane infekcje.
• **NIGDY nie krócej niż 5 dni** (selekcja oporności).

**Dawki dla dzieci (zawiesina):**

| Wiek / waga | Dawka | | --- | --- | | **3 m.ż. - 6 m.ż.** (< 6 kg) | Augmentin BIS 156,25 mg/5 ml - **0,75 ml/kg/dobę** podzielone na 3 dawki | | **6 m.ż. - 12 m.ż.** (6-12 kg) | Augmentin BIS 312,5 mg/5 ml - **25-45 mg/kg/dobę** | | **1-6 lat** (12-25 kg) | Augmentin BIS 457 mg/5 ml - **25-45 mg/kg/dobę** | | **6-12 lat** (25-40 kg) | Augmentin ES 600 mg/5 ml - **45 mg/kg/dobę** | | **> 12 lat** (> 40 kg) | Dawki dla dorosłych (625 mg lub 875+125 mg) |

**Reguła dla dzieci:** **45 mg amoksycyliny/kg/dobę** podzielone na 2-3 dawki. W ostrym zapaleniu ucha lub przy oporności: **90 mg/kg/dobę**.

**Jak przyjmować:**

• **Z jedzeniem** (znacząco zmniejsza biegunkę i nudności).
• **Co 8 lub 12 h** (regularne odstępy - ustaw budzik).
• **Pij dużo wody**.
• **Przyjmuj do końca kuracji** - nawet jeśli czujesz się lepiej w 3 dniu.

**Pominięta dawka:**

• < 50% odstępu → weź teraz.
• > 50% → pomiń, kontynuuj normalnie. **Nie podwajaj**.

**Zawiesina (dzieci):**

• **Przed użyciem wstrząsnąć** dobrze.
• Strzykawka dozująca w opakowaniu.
• **Po otwarciu: 7 dni w temperaturze pokojowej** lub **lodówka 7-14 dni** (wg dawki - sprawdź ulotka).
• **Wyrzuć resztki** po skończeniu kuracji.

**Niewydolność nerek:**

• **eGFR > 30**: standardowe dawki.
• **eGFR 10-30**: 500/125 mg co 12 h.
• **eGFR < 10**: 500/125 mg co 24 h.
• **Hemodializa**: 500/125 mg po dializie.

**Niewydolność wątroby:**

• Łagodna-umiarkowana: ostrożnie, monitor ALT/AST.
• Ciężka: alternatywny antybiotyk.

Skutki uboczne Augmentin

**Częste (1-10%):**

• **Biegunka** (5-30%, do 30% w niektórych badaniach) - **NAJCZĘSTSZY powód odstawienia**. Z jedzeniem zmniejsza.
• **Nudności, wymioty** (5-15%).
• **Bóle brzucha**.
• **Wysypka** (5%, alergiczna lub niealergiczna - często u dzieci z mononukleozą).
• **Kandydoza** (drożdżyca jamy ustnej, pochwy).
• **Bóle głowy**.
• **Zawroty głowy**.

**Niezbyt częste (0,1-1%):**

• **Wzrost transaminaz** (ALT/AST) - przejściowy.
• **Anemia, leukopenia** (rzadkie).
• **Bezsenność, niepokój**.

**Rzadkie (< 0,1%) ale ważne:**

• **Anafilaksja** - reakcja alergiczna typu I (1 na 100 000): pokrzywka, obrzęk twarzy, duszność, hipotonia. **SOR pilnie** lub **EpiPen**.
• **Zespół Stevensa-Johnsona, TEN** - bardzo rzadkie, wymagana hospitalizacja.
• **Cholestaza, zapalenie wątroby polekowe** - głównie przy długotrwałym stosowaniu lub powtarzanych kursach. Może ujawnić się 1-6 tygodni po zakończeniu kuracji.
• **Rzekomobłoniaste zapalenie jelita grubego (C. Difficile)** - biegunka wodnista, krwawa, gorączka. **SOR pilnie**.

**Co robić w razie skutków ubocznych:**

**Lekkie**:

• **Biegunka łagodna**: kontynuuj, probiotyk (Lactobacillus rhamnosus GG, Saccharomyces boulardii) **w odstępie 2-3 h** od antybiotyku, pij dużo wody.
• **Nudności**: weź z większym posiłkiem.
• **Kandydoza pochwy**: flukonazol jednorazowo (Diflucan 150 mg), miejscowe klotrimazol.

**Pilne - odstaw + kontakt z lekarzem:**

• **Wysypka** rozprzestrzeniająca się.
• **Świszczący oddech, duszność**.
• **Obrzęk twarzy, języka**.
• **Biegunka wodnista, krwawa** + gorączka.
• **Żółtaczka** (zażółcenie skóry, oczu).
• **Niewyjaśnione krwawienia** (zaburzenia płytek).

**Alergia na penicyliny:**

• **Bezwzględne przeciwwskazanie** do Augmentin.
• Alternatywy: **klarytromycyna** (Klacid), **cefuroksym** (Zinnat - ryzyko krzyżowe < 1%), **klindamycyna**.

**Krzyżowa alergia z cefalosporynami:** < 1-3%. Pacjenci z anafilaksją na penicyliny - unikać cefalosporyn.

**Probiotyki przy Augmentinie:**

• **Saccharomyces boulardii** (Enterol) - najsilniej udokumentowana redukcja biegunki o ~40-50%.
• **Lactobacillus rhamnosus GG** (LactoDr, Trilac).
• **Bifidobacterium**.
• Brać **w odstępie 2-3 h** od antybiotyku.
• Kontynuuj 2-4 tygodnie po zakończeniu Augmentin.

Augmentin a inne leki, alkohol, ciąża

**Interakcje z lekami:**

• **Allopurinol** (Milurit) - zwiększa ryzyko wysypki o ~3-4×.
• **Warfaryna** - Augmentin może nasilać działanie warfaryny (kontroluj INR).
• **Metotreksat** - Augmentin zwiększa toksyczność metotreksatu (zmniejsza eliminację nerkową).
• **Doustne antykoncepcyjne** - teoretycznie obniżenie skuteczności (kontrowersyjne, większość badań pokazuje brak istotnego wpływu). **Strategia**: dodatkowa ochrona (prezerwatywa) podczas kuracji + 7 dni po, zwłaszcza jeśli biegunka/wymioty.
• **Probenecid** - opóźnia eliminację amoksycyliny → wyższe stężenie.
• **Doustne antykoagulanty** (NOAC): minimalne interakcje, zwykle bez znaczenia.

**Augmentin a alkohol:**

• **Brak silnej interakcji** (NIE jak metronidazol - efekt disulfiramowy).
• **Mała ilość alkoholu** (lampka wina) - bezpieczna.
• **Większe ilości** - nasilają nudności i biegunkę, obciążają wątrobę.
• **Codzienne picie** w trakcie kuracji - niezalecane.
• **Najlepiej: przeczekać kurację** bez alkoholu (przyspiesza zdrowienie).

**Augmentin a ciąża:**

• **Kategoria B (FDA)** - **bezpieczna**.
• Często stosowana w infekcjach moczowych, zapaleniu zatok, infekcjach skóry u kobiet w ciąży.
• Brak udokumentowanej teratogenności.

**Karmienie piersią:**

• **Bezpieczna**.
• Niewielkie ilości amoksycyliny przenikają do mleka.
• Możliwe łagodne objawy u niemowlęcia: biegunka, drożdżyca jamy ustnej.
• W razie objawów u dziecka - konsultacja lekarska.

**Augmentin u dzieci:**

• Zawiesiny dziecięce - bezpieczne od **3 miesiąca życia**.
• Wcześniaki: ostrożność (niedojrzała funkcja nerek).
• Dawka według masy ciała.

**Augmentin u starszych (> 65 lat):**

• Bezpieczna.
• **Niewydolność nerek częsta** → redukcja dawki według eGFR (sprawdź).
• Większe ryzyko biegunki - probiotyk obowiązkowy.

**Czego unikać podczas kuracji:**

• **Słońce w nadmiarze** - niektóre wysypki nasilają się.
• **Mleko / nabiał** zaraz po dawce: nie wpływa istotnie na wchłanianie (w odróżnieniu od tetracyklin).
• **Probiotyki z jogurtem zaraz po dawce** - w odstępie 2-3 h.

**Po kuracji:**

• **Probiotyki** kontynuuj 2-4 tygodnie.
• **Jogurt naturalny, kefir** - odbudowa mikrobioty.
• W razie biegunki > 1 tydzień po zakończeniu → SOR / lekarz (możliwe C. Difficile).

Augmentin czy Amoksiklav - generyki

**Augmentin (GSK)** to oryginał. Wszystkie poniższe to **bioekwiwalentne generyki** zawierające amoksycylinę + klawulanian:

• **Amoksiklav** (Sandoz) - najpopularniejszy generyk w PL.
• **Amoxiplus** (Aurobindo, Polfarmex).
• **Forcid** (Astellas).
• **Ramoclav**.
• **Curam** (Sandoz).
• **Klavocin** (Hikma).
• **Augmentin BIS** (dzieci, wyższe stężenie klawulananu).
• **Augmentin ES** (extended spectrum, dla dzieci z oporną S. Pneumoniae).

**Skuteczność**: identyczna (zawierają tę samą substancję czynną).

**Wybór**:

• **Najtańszy generyk** = Amoksiklav, Amoxiplus, Ramoclav.
• **Markowy oryginał** = Augmentin (GSK).
• **Dziecięce zawiesiny** = Augmentin BIS, Augmentin ES dla wybranych wskazań.

**Cena z refundacją NFZ** (ryczałt 3,20 zł): wszystkie powyższe.

**Bez refundacji**: 19-45 zł zależnie od dawki i opakowania.

**Alternatywy gdy Augmentin nieskuteczny lub uczulenie:**

• **Cefuroksym** (Zinnat) - cefalosporyna II generacji.
• **Klarytromycyna** (Klacid) - makrolid (alternatywa przy alergii na penicyliny).
• **Azytromycyna** (Sumamed) - krótsza kuracja.
• **Cyprofloksacyna** (Cipronex) - w powikłanych ZUM, biegunce podróżnych.
• **Doksycyklina** - w nietypowych infekcjach (chlamydie, mykoplazma).
• **Klindamycyna** - w infekcjach beztlenowych, alergii na penicyliny.

**Patrz**: [[recepta-na-antybiotyk-online]], [[antybiotyk-na-zapalenie-zatok]], [[antybiotyk-na-zapalenie-układu-moczowego]], [[antybiotyk-na-anginę]].