eRecepta Online

Leki na bezsenność - przewodnik (CBT-I, leki Rp)

Leki na bezsenność na e-receptę - Hydroxyzinum, Pramolan, mirtazapina. CBT-I terapia I rzutu. Konsultacja psychiatryczna online od 199 zł.

Recenzja medyczna: lek. Damian Wojno (OIL Olsztyn, PWZ 3211301)

Autor: Redakcja MEDINOW Sp. z o.o. · Wytyczne redakcyjne

Ilustracja: księżyc z gwiazdą, a wokół łóżko, budzik, książka i iskierki

Leki na bezsenność - przegląd klas 2026

Leczenie bezsenności (insomnia) wg wytycznych AASM 2024 (American Academy of Sleep Medicine) i PTSM 2024 (Polskie Towarzystwo Snu) zaczyna się od CBT-I (cognitive-behavioral therapy for insomnia) jako I rzut, leki dopiero gdy CBT-I nie wystarcza.

Klasa lekówPrzedstawiciele w PLStatusRyzyko uzależnienia
Antagoniści histaminowi (sedacyjne)hydroxyzinum (hydroksyzyna), Atarax, pramolan (opipramol)RpNiskie
Trazodon (lek przeciwdepresyjny; ChPL nie wymienia bezsenności we wskazaniach)trittico cr 75 (trazodon CR)RpBrak dowodów na uzależniające działanie (ChPL); objawy odstawienia możliwe
Antydepresanty sedacyjneMirzaten (mirtazapina), DoksepinaRpNiskie (objawy odstawienia możliwe)
MelatoninaMelatonina OTC, Circadin (Rp, 2 mg PR)Większość OTCBrak
Z-drugs (benzodiazepino-podobne)Stilnox (zolpidem), Imovane (zopiklon)Rp (psychotropowa)wysokie - max 4 tygodnie
BenzodiazepinyLorafen (lorazepam), Estazolam, SignopamRpBARDZO wysokie - unikać!
Antagoniści orexinBelsomra (suvorexant, w PL niedostępny)Rp (USA)Niskie

I rzut wg AASM 2024:

1. CBT-I (terapia poznawczo-behawioralna bezsenności) - najwięcej dowodów, brak skutków ubocznych 2. Higiena snu + zmiana stylu życia 3. Melatonina OTC (głównie dla zaburzeń rytmu okołodobowego, jet-lag) 4. Jeśli niewystarczające → leczenie dobiera lekarz; trazodon (Trittico CR) ma w ChPL jedno wskazanie, zaburzenia depresyjne, a bezsenności ChPL nie wymienia

  • NIE I rzut* (zarezerwowane dla opornych przypadków):
  • Z-drugs (Stilnox, Imovane) - max 4 tyg., ryzyko uzależnienia
  • Benzodiazepiny - unikać, silne uzależnienie

Konsultacja psychiatryczna wymagana dla większości leków nasennych Rp - koszt 250 zł zamiast standardowych 59 zł.

Trazodon (Trittico CR) a bezsenność - co mówi ChPL

trittico cr 75 (trazodon CR) ma w ChPL jedno wskazanie: zaburzenia depresyjne o różnej etiologii, w tym depresję przebiegającą z lękiem. Bezsenności ChPL nie wymienia, a o leczeniu decyduje lekarz. Co podają ChPL i wykaz leków refundowanych:

  • Uzależnienie: brak dowodów na uzależniające działanie chlorowodorku trazodonu
  • Odstawienie: kończąc leczenie, zwłaszcza długotrwałe, dawkę zmniejsza się stopniowo, aby ograniczyć objawy odstawienia (nudności, ból głowy, złe samopoczucie)
  • Łączenie z SSRI: przy jednoczesnym stosowaniu innych leków serotoninergicznych, w tym inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny, zgłaszano zespół serotoninowy
  • Myśli i zachowania samobójcze: ChPL trazodonu nakazuje ściśle obserwować pacjenta w trakcie leczenia, zwłaszcza na początku i po zmianie dawki; w badaniach leków przeciwdepresyjnych u dorosłych z zaburzeniami psychicznymi ryzyko zachowań samobójczych było większe niż przy placebo u osób poniżej 25 lat. Nasilenie choroby, myśli samobójcze albo nietypowe zmiany zachowania trzeba niezwłocznie zgłosić lekarzowi.
  • Refundacja: według wykazu leków refundowanych na 1 października 2026 Trittico CR 75 mg (30 tabletek) ma cenę detaliczną 18,74 zł, a dopłata pacjenta wynosi 13,44 zł (odpłatność 30%, zakres wskazań z wykazu: choroby psychiczne lub upośledzenia umysłowe)

Dawkowanie: - Bezsenność: ChPL nie podaje żadnej dawki „na sen”; dawki w ChPL dotyczą leczenia zaburzeń depresyjnych i ustala je lekarz - Trittico CR w dawce pojedynczej przyjmuje się wieczorem przed snem (ChPL nie podaje, ile minut wcześniej), z posiłkiem lub bez posiłku - ChPL nie podaje, po jakim czasie Trittico działa na sen; działanie terapeutyczne w depresji ujawnia się po około tygodniu leczenia, ale poprawy można nie uzyskać przez kilka pierwszych tygodni lub dłużej - Okres półtrwania ok. 12 godzin (Trittico CR to tabletki o przedłużonym uwalnianiu)

Mechanizm: według ChPL trazodon hamuje wychwyt zwrotny serotoniny i blokuje receptory 5-HT2; ChPL opisuje go jako lek przeciwdepresyjny o działaniu uspokajającym.

  • Skutki uboczne*:
  • Suchość w ustach
  • Zawroty głowy
  • Priapizm (bardzo rzadko, ale poważny - wymaga SOR)
  • Hipotensja ortostatyczna

Łączenie z innymi lekami (decyduje lekarz): - Depresja + bezsenność: SSRI (sertralina) rano + Trittico CR wieczorem - Lęk + bezsenność: ChPL Trittico nie wymienia lęku bez depresji ani bezsenności wśród wskazań - PTSD + koszmary: ChPL Trittico nie wymienia PTSD wśród wskazań, a koszmary senne podaje wśród działań niepożądanych

CBT-I - terapia poznawczo-behawioralna bezsenności

CBT-I jest UDOWODNIONO bardziej skuteczna niż leki w długoterminowym leczeniu bezsenności (Cochrane meta-analizy 2018, 2020). I rzut wytycznych AASM 2024.

Komponenty CBT-I (6-8 sesji):

  • 1. Higiena snu*:
  • Stała pora kładzenia się i wstawania (NAWET w weekendy)
  • Łóżko TYLKO do snu i seksu (NIE TV, telefon, czytanie)
  • Bez kofeiny po 14:00
  • Bez alkoholu wieczorem (pozornie pomaga, pogarsza REM)
  • Aktywność fizyczna w ciągu dnia (nie 2-3 h przed snem)
  • Sypialnia: chłodna (18-19°C), ciemna, cicha
  • 2. Kontrola bodźców (stimulus control)*:
  • Idź do łóżka TYLKO gdy jesteś senny
  • Jeśli nie zasnąłeś w 20 min → wyjdź z łóżka, zrób coś nudnego, wróć gdy senny
  • Wstawaj o stałej godzinie niezależnie od jakości snu
  • 3. Restrykcja snu (sleep restriction)*:
  • Ogranicz czas w łóżku do rzeczywistego czasu snu (np. Śpisz 5 h → bądź w łóżku 5.5 h)
  • Stopniowo zwiększaj o 15 min co tydzień
  • "Zwiększona presja snu" → szybsze zasypianie
  • 4. Restrukturyzacja poznawcza*:
  • Wyzwij myśli typu "muszę spać 8h", "jutro będę zniszczony"
  • Pisanie zmartwień w dzienniku (worry journal)
  • Mindfulness, oddychanie 4-7-8
  • 5. Relaksacja*:
  • Progresywna relaksacja mięśniowa (PMR)
  • Joga, body scan
  • Aplikacje: Calm, Headspace, Insight Timer
  • CBT-I online w PL*:
  • Sleepio (UK) - programy 6-tyg.
  • Polski psycholog kliniczny specjalizujący się w bezsenności: 6-8 sesji
  • Aplikacje: CBT-I Coach (bezpłatna), Somryst

Skuteczność: 70-80% pacjentów osiąga remisję bezsenności po pełnym programie CBT-I. Efekt trwały (vs leki - rebound po odstawieniu).

Hydroxyzinum, Pramolan, mirtazapina - alternatywy

  • hydroxyzinum (hydroksyzyna)* - antagonista H1, anksjolityk, sedacja:
  • Dawka: 25-50 mg wieczorem (bezsenność)
  • Idealna dla bezsenności + lęku
  • Wada: cholinolityk - suchość w ustach, zaparcia, ostrożność u seniorów
  • nie u dzieci < 1 roku
  • Wydłużenie QT w wysokich dawkach (max 100 mg/d > 60 r.ż.)
  • pramolan (opipramol)* - atypowy:
  • Dawka: 50-100 mg wieczorem
  • Łagodny antydepresant + nasenny
  • Bezpieczna w starszym wieku
  • Wada: nieuregulowany w UE jak SSRI, mniej dowodów
  • Mirzaten (mirtazapina)* - antydepresant tetracykliczny:
  • Dawka: 7.5-15 mg wieczorem (niskie dawki = silniejszy efekt nasenny!)
  • Idealna dla bezsenności + depresji + braku apetytu
  • Wada: przyrost masy ciała 3-5 kg/mc, nadmierna senność rano przy wyższych dawkach (> 30 mg)
  • Doksepina (Doxepin Teva) - niskie dawki*:
  • Dawka: 3-6 mg wieczorem (TYLKO niskie dawki dla snu; > 25 mg = antydepresant)
  • Silnie nasenna, bez efektu dziennego
  • Wada: cholinolityczna, dla seniorów (ostrożnie z BPH, jaskrą)

Melatonina (OTC + Circadin Rp): - Melatonina OTC (3-5 mg) - uniwersalna - Circadin 2 mg PR (Rp) - bardzo niskie dawki, fizjologiczne - Idealna dla: jet-lag, praca zmianowa, seniorzy > 55 r.ż. (Circadin), zaburzenia rytmu okołodobowego - Słaba dla klasycznej bezsenności z trudnością zasypiania bez przesunięcia rytmu

Czego unikać - Z-drugs i benzodiazepiny

Z-drugs i benzodiazepiny nie są I rzutu w bezsenności - ze względu na wysokie ryzyko uzależnienia i rebound insomnia po odstawieniu.

Z-drugs (Stilnox, Imovane):

  • Zolpidem (Stilnox) 10 mg - najpopularniejszy
  • Zopiklon (Imovane) 7.5 mg
  • Rp (psychotropowa)
  • Max 4 tygodnie stosowania
  • Uzależnienie psychiczne i fizyczne - szczególnie po 2-4 tyg.
  • Skutki uboczne: nocne wędrówki, jedzenie/prowadzenie auta nieświadomie, zaburzenia pamięci
  • Czarna ramka FDA: złożone zachowania we śnie

Benzodiazepiny (NIE zalecane na bezsenność!):

  • Lorafen, Estazolam, Signopam - krótkodziałające
  • Bardzo wysokie ryzyko uzależnienia (psychiczne + fizyczne) już po 2-4 tyg.
  • Tolerancja - wymagane coraz wyższe dawki
  • Objawy odstawienia ciężkie: drgawki, halucynacje, gorączka
  • Demencja - meta-analizy pokazują zwiększone ryzyko Alzheimera u długotrwałych użytkowników
  • Upadki u seniorów + złamania kości
  • Kiedy są dopuszczalne:*
  • Bardzo krótkotrwałe (< 1 tydzień) w ostrym stresie/żałobie
  • Pacjenci hospicyjnych
  • Bezsenność wynikająca z ostrego lęku

Lekarze online generalnie nie wystawiają Z-drugs i benzodiazepin - wymaga konsultacji psychiatry stacjonarnie + dokumentacji wskazań.

Jak uzyskać receptę na lek na bezsenność online

Większość leków na bezsenność = recepta Rp (część to leki psychotropowe). Konsultacja psychiatryczna 250 zł na ereceptaonline24.pl.

Procedura:

1. Formularz medyczny (5-10 min): opisz typ bezsenności (zasypianie, utrzymanie snu, wczesne budzenie), czas trwania, wcześniejsze leczenie, choroby (depresja, lęk, BPH, jaskra), aktualne leki, alergie.

2. Opłać konsultację psychiatryczną - 250 zł (od 199 zł przy kontynuacji leczenia).

3. Lekarz weryfikuje w 15-60 min - dobiera lek wg profilu (Hydroxyzinum dla lęku, mirtazapina dla depresji + bezsenność).

4. Otrzymujesz e-receptę z kodem PIN.

  • Lekarz online może:*
  • Hydroxyzinum, Pramolan, Mirzaten, Doksepina - Rp standardowa
  • Melatonina (Circadin) - Rp dla seniorów
  • Sertralina + Trittico CR kombinacja depresja+bezsenność
  • Lekarz online nie może:*
  • Stilnox, Imovane (Z-drugs) - wymaga stacjonarnej konsultacji
  • Benzodiazepiny (Lorafen, Estazolam) - wymaga psychiatry stacjonarnie
  • Pierwsza recepta przy podejrzeniu OBS (bezdech senny) - wymaga polisomnografii
  • Polisomnografia (badanie snu)* zalecana przy:
  • Chrapanie + dzienna senność (podejrzenie OBS)
  • Brak skuteczności leków po 4-6 tyg.
  • Ruchy nóg podczas snu
  • Pacjent > 60 r.ż. Z nowym początkiem bezsenności

Leki w tej kategorii

Najczęściej zadawane pytania

Jaki lek na bezsenność I rzutu?
CBT-I (terapia poznawczo-behawioralna) to I rzut wg AASM 2024 - najbardziej skuteczna i trwała metoda. Trittico CR (trazodon) ma w ChPL jedno wskazanie, zaburzenia depresyjne; bezsenności ChPL nie wymienia, a o leczeniu decyduje lekarz. Wśród leków: Hydroxyzinum dla bezsenności + lęku. Mirtazapina dla bezsenności + depresji. NIE I rzut: Z-drugs (Stilnox), benzodiazepiny - wysokie ryzyko uzależnienia.

Czy mogę dostać Stilnox / Imovane online?
Nie w trybie online. Zolpidem (Stilnox) i zopiklon (Imovane) to Z-drugs wymagające stacjonarnej konsultacji psychiatry ze względu na wysokie ryzyko uzależnienia (po 2-4 tyg.) i konieczność udokumentowanego planu odstawienia. Trittico CR (trazodon) ma w ChPL jedno wskazanie, zaburzenia depresyjne; bezsenności ChPL nie wymienia, a o leczeniu decyduje lekarz.

Czy melatonina pomaga na bezsenność?
Częściowo. Melatonina (OTC, 3-5 mg) działa głównie na zaburzenia rytmu okołodobowego - jet-lag, praca zmianowa, seniorzy > 55 r.ż. (gdzie produkcja melatoniny spada). Słaba dla klasycznej bezsenności (trudność zasypiania bez przesunięcia rytmu). Lepsza opcja dla seniorów: Circadin 2 mg PR (Rp) - fizjologiczna dawka. Dla młodszych z bezsennością - CBT-I zwykle skuteczniejsza.

Czy Hydroxyzinum uzależnia?
Nie. Hydroksyzyna nie uzależnia. (różnica vs benzodiazepiny). Antagonista H1 (jak Zyrtec, ale silniej sedacyjny). Jednak: tolerancja sedacyjna może rozwijać się po 2-4 tyg. (mniejszy efekt nasenny). Skutki uboczne: suchość w ustach, zaparcia (cholinolityk), wydłużenie QT przy wysokich dawkach > 60 r.ż. Limit u seniorów: max 100 mg/d. Bezpieczna u dzieci > 1 roku, w ciąży (kategoria C - ostrożnie I trymestr).

Trittico CR czy mirtazapina?
Trittico CR (trazodon) ma w ChPL jedno wskazanie: zaburzenia depresyjne, w tym depresję przebiegającą z lękiem; bezsenności ChPL nie wymienia, a o leczeniu decyduje lekarz. ChPL Trittico nie podaje dawki na sen, a wśród działań niepożądanych wymienia zarówno utratę masy ciała, jak i zwiększone łaknienie (częstość nieznana). Mirtazapina dla bezsenności + depresja lub brak apetytu (np. po chorobie). 7.5-15 mg wieczorem. Wada mirtazapiny: przyrost masy 3-5 kg/mc, nadmierna senność rano przy > 30 mg. Wybór należy do lekarza; mirtazapina dla pacjentów depresyjnych ze spadkiem masy.

Co to CBT-I i czy działa?
CBT-I (Cognitive-Behavioral Therapy for Insomnia) = terapia poznawczo-behawioralna bezsenności - 6-8 sesji z psychologiem lub program online (Sleepio, CBT-I Coach). Komponenty: higiena snu, kontrola bodźców (łóżko tylko do snu), restrykcja snu, restrukturyzacja poznawcza, relaksacja. Skuteczność: 70-80% osiąga remisję bezsenności. Efekt trwały - w przeciwieństwie do leków (rebound po odstawieniu). I rzut wg AASM 2024.

Czy lekarze online wystawiają receptę na sen?
Tak, na większość leków Rp: Hydroxyzinum, Pramolan, mirtazapina, doksepina, melatonina Circadin. Konsultacja psychiatryczna 250 zł (większość wymaga psychiatry). NIE wystawimy: Z-drugs (Stilnox, Imovane) i benzodiazepin (Lorafen, Estazolam) - wymaga stacjonarnej konsultacji. Pierwsza recepta dla niektórych pacjentów (chrapanie, dzienna senność, > 60 r.ż.) wymaga polisomnografii (badanie snu) przed leczeniem.

Bezsenność a alkohol - jak pomóc?
Alkohol POGARSZA bezsenność długoterminowo, choć pozornie pomaga zasnąć. Mechanizm: alkohol hamuje fazę REM (najgłębszy sen), powoduje wybudzenia w drugiej połowie nocy, odwodnienie, zwiększa chrapanie i bezdech. Zalecenie: NIE pij alkoholu 3-4 h przed snem. Lepiej: herbata melisa, kąpiel ciepła, niskie światło wieczorem, mindfulness/medytacja. Leki na sen nie łączyć z alkoholem - wzmaga sedację, ryzyko depresji oddechowej.

Co jeśli leki nie pomagają?
1) Sprawdź higienę snu (regularne pory, kofeina, alkohol, ekrany). 2) Wprowadź CBT-I (kluczowe - większe skutki niż leki długoterminowo). 3) Wyklucz OBS (chrapanie + dzienna senność → polisomnografia). 4) Sprawdź depresję, lęk, ból (leczenie podstawowej choroby często rozwiązuje bezsenność). 5) Zmień klasę leku. 6) Wyklucz przewlekłe leki powodujące bezsenność (beta-blokery, sterydy, antydepresanty SSRI rano).

Czy mogę brać leki na bezsenność długoterminowo?
Zależy od leku. Trittico CR: ChPL nie wymienia bezsenności wśród wskazań (o leczeniu decyduje lekarz); podaje, że brak dowodów na uzależniające działanie trazodonu, a kończąc leczenie, zwłaszcza długotrwałe, dawkę zmniejsza się stopniowo. Hydroxyzinum: tak, ale tolerancja może spadać (przerwy zalecane). Mirtazapina, doksepina: długoterminowo OK (dla depresji + bezsenności). Melatonina: bezpieczna długoterminowo. Z-drugs (Stilnox): MAX 4 TYGODNIE - wysokie ryzyko uzależnienia. Benzodiazepiny: MAX 2-4 tygodnie - silne uzależnienie. Lepiej: CBT-I + okazjonalnie lek doraźnie.

Bezsenność w ciąży - co bezpieczne?
I rzut: zmiana stylu życia + CBT-I + relaksacja + melatonina (kategoria N - ostrożnie, niskie dawki). Hydroksyzyna: kategoria C - można w II/III trymestrze ostrożnie. Trazodon (Trittico): ChPL nie wymienia bezsenności wśród wskazań; w ciąży zaleca ostrożność przy przepisywaniu (dane od mniej niż 200 kobiet w ciąży nie wskazują na niepożądany wpływ), a po stosowaniu do porodu obserwację noworodka pod kątem objawów odstawienia. Mirtazapina: kategoria C, dla bezsenności + depresji w ciąży. Nie w ciąży: Z-drugs (Stilnox, kategoria C ze znanym ryzykiem), benzodiazepiny (kategoria D - wady serca, zespoły odstawienia u noworodka). Konsultacja ginekologa i psychiatry kluczowa.

Czy bezsenność leczy się sama?
Krótkotrwała (< 3 mies., reaktywna na stres): może ustąpić sama po usunięciu czynnika. Przewlekła (> 3 mies., 3+ noce w tygodniu): bez leczenia trwa latami, pogarsza się, zwiększa ryzyko depresji, lęku, chorób CV, demencji, otyłości. Konsultacja zalecana po 1 mies. Objawów trwałych - wcześnie wprowadzona CBT-I + ew. Lek = wysokie szanse remisji.