Lek na ADHD
Concerta (metylofenidat): na co jest, jak działa i jak stosować
Concerta to lek z metylofenidatem w tabletkach o przedłużonym uwalnianiu 18 mg i 36 mg. Stosuje się ją u dzieci w wieku 6 lat i starszych oraz u dorosłych jako część kompleksowego programu leczenia ADHD, gdy inne sposoby postępowania nie są wystarczająco skuteczne. Concerta jest na receptę (Rpw); leczenie musi rozpocząć i nadzorować lekarz doświadczony w leczeniu ADHD.
Recenzja medyczna: lek. Damian Wojno (OIL Olsztyn, PWZ 3211301) · Publikacja:
Autor: Redakcja MEDINOW Sp. z o.o. · Wytyczne redakcyjne
Concerta: najważniejsze informacje
| Substancja czynna | metylofenidat (chlorowodorek metylofenidatu) |
|---|---|
| Grupa leków | Sympatykomimetyk działający ośrodkowo, łagodny środek pobudzający ośrodkowy układ nerwowy (kod ATC N06BA04) |
| Postać | Tabletki o przedłużonym uwalnianiu, podanie doustne |
| Dostępne dawki | 18 mg i 36 mg |
| Kategoria dostępności | Rpw - lek wydawany na receptę (kategoria dla leków zawierających środki odurzające lub substancje psychotropowe z wykazów ustawy) |
| Podmiot odpowiedzialny | Janssen-Cilag International N.V. |
| Refundacja | Tak - Concerta 18 mg i 36 mg (po 30 tabletek) według wykazu leków refundowanych na 1 października 2026, wyłącznie w ADHD jako element kompleksowego leczenia u dzieci powyżej 6 r.ż.; poza tym zakresem lek jest pełnopłatny |
| Opakowania | Butelka z 30 tabletkami (18 mg lub 36 mg) |
| Stan danych | Rejestr Produktów Leczniczych: 2 października 2026; wykaz leków refundowanych MZ na 1 października 2026 |
Informacje mają charakter edukacyjny i nie zastępują konsultacji z lekarzem ani ulotki dołączonej do opakowania.
Zobacz wszystkie: Leki na ADHD u dorosłych i dzieci
Concerta: na co jest stosowana?
Concerta (metylofenidat) jest wskazana u dzieci w wieku 6 lat i starszych oraz u dorosłych jako część kompleksowego programu leczenia ADHD (zespołu nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi), gdy inne sposoby postępowania nie są wystarczająco skuteczne. Jakie leki stosuje się w ADHD?
Rozpoznanie ADHD ma być zgodne z kryteriami diagnostycznymi DSM lub ICD i oparte na wywiadzie oraz ocenie pacjenta, a nie na jednym czy kilku objawach; u dorosłych wymaga też stwierdzenia ADHD w dzieciństwie. Metylofenidatu nie należy stosować u dzieci poniżej 6 lat ani u osób w podeszłym wieku, bo nie oceniono tam jego bezpieczeństwa i skuteczności.
Jak działa Concerta?
Mechanizm działania metylofenidatu w ADHD nie jest znany. Metylofenidat to łagodny środek pobudzający ośrodkowy układ nerwowy; przypuszcza się, że blokuje wychwyt zwrotny noradrenaliny i dopaminy i zwiększa uwalnianie tych monoamin. W tabletce Concerta po rozpuszczeniu otoczki metylofenidat z dwóch wewnętrznych warstw uwalnia się stopniowo przez kolejne kilka godzin. W badaniach u dzieci działanie po przyjęciu rano utrzymywało się około 12 godzin. ChPL nie podaje, po jakim czasie od przyjęcia odczuwa się działanie, i nie używa nazwy OROS.
Dawkowanie Concerta
Zalecana dawka początkowa Concerty u dzieci i dorosłych, którzy nie przyjmują obecnie metylofenidatu albo przyjmują leki pobudzające inne niż metylofenidat, wynosi 18 mg raz na dobę. Maksymalna dawka dobowa to 54 mg u dzieci i 72 mg u dorosłych. Dawkę dobiera lekarz prowadzący: może ją zwiększać o 18 mg, a ogólne zalecenie to dostosowywanie jej w około tygodniowych odstępach, ostrożnie na początku leczenia.
| Moc | Wygląd tabletki |
|---|---|
| Concerta 18 mg | żółta, w kształcie kapsułki, z czarnym napisem „alza 18” |
| Concerta 36 mg | biała, w kształcie kapsułki, z czarnym napisem „alza 36” |
W Polsce Concerta ma tylko moce 18 mg i 36 mg. Wartości 54 mg i 72 mg to w ChPL Concerty dawki dobowe (54 mg to maksimum u dzieci, 72 mg u dorosłych), a nie moce jej tabletek. Moce 27 mg i 54 mg mają inne tabletki o przedłużonym uwalnianiu z metylofenidatem: Atenza i Mindetra.
Jak przyjmować Concertę?
Concertę przyjmuje się doustnie raz na dobę, rano, niezależnie od posiłków. Tabletkę trzeba połknąć w całości, popijając płynem; nie wolno jej żuć, dzielić ani kruszyć, a lek jest przeznaczony tylko dla osób, które potrafią połknąć tabletkę w całości. Tabletka nie zmienia kształtu w przewodzie pokarmowym, dlatego Concerty nie powinno się przepisywać osobom z poważnymi zwężeniami przewodu pokarmowego. ChPL nie opisuje, co zrobić po pominięciu dawki.
Skutki uboczne Concerta
Najczęstsze działania niepożądane Concerty, występujące u co najmniej 1 na 10 osób, to bezsenność, nerwowość i ból głowy. Tabela w ChPL obejmuje też działania zgłaszane dla innych leków z metylofenidatem; gdy częstości się różniły, podano największą obserwowaną.
| Częstość | Wybrane działania niepożądane |
|---|---|
| Bardzo często (u co najmniej 1 na 10 osób) | bezsenność, nerwowość, ból głowy |
| Często (od 1 na 100 do mniej niż 1 na 10 osób) | zmniejszenie apetytu i masy ciała (u dzieci przy długotrwałym stosowaniu także umiarkowane zmniejszenie przyrostu wzrostu); lęk, pobudzenie, drażliwość, agresja, depresja, tiki; zawroty głowy, senność; przyspieszone bicie serca, kołatanie serca, nadciśnienie tętnicze; nudności, wymioty, ból w nadbrzuszu, biegunka; wysypka, świąd |
| Niezbyt często (od 1 na 1000 do mniej niż 1 na 100 osób) | myśli samobójcze, zaburzenia psychotyczne, omamy; reakcje nadwrażliwości (m.in. obrzęk naczynioruchowy, reakcje anafilaktyczne); sedacja, drżenie, niewyraźne widzenie, ból w klatce piersiowej, duszność |
| Rzadko (od 1 na 10 000 do mniej niż 1 na 1000 osób) | mania, dezorientacja, zaburzenia obsesyjno-kompulsyjne, dławica piersiowa |
| Bardzo rzadko (mniej niż 1 na 10 000 osób) | próby samobójcze (także dokonane samobójstwo), drgawki, zawał mięśnia sercowego, nagła śmierć sercowa, zapalenie lub zamknięcie tętnic mózgowych, zaburzenia czynności wątroby |
| Częstość nieznana | uzależnienie i przypadki nadużywania, napady drgawkowe typu grand mal, zaburzenia naczyniowo-mózgowe, podwyższone ciśnienie wewnątrzgałkowe, jaskra, priapizm (długotrwała, bolesna erekcja) |
Zaburzenia psychiczne i myśli samobójcze
Jeśli w trakcie leczenia ADHD pojawią się myśli i zachowania samobójcze, pacjent powinien zostać natychmiast zbadany przez lekarza. Należy zwracać uwagę na nasilenie podstawowej choroby psychicznej i możliwy wpływ leczenia metylofenidatem. Konieczne może być leczenie podstawowego problemu psychicznego; należy też rozważyć ewentualne przerwanie podawania metylofenidatu.
Metylofenidat może wywołać lub nasilić agresję i wrogie zachowania, stany lękowe, pobudzenie, napięcie i tiki, a także pogorszyć przebieg zespołu Tourette’a; w zwykłych dawkach może wywołać objawy psychotyczne (omamy, urojenia) lub objawy manii także u osób, które wcześniej ich nie miały. Gdy pojawią się objawy psychotyczne lub maniakalne, trzeba wziąć pod uwagę możliwy wpływ metylofenidatu; właściwe może być przerwanie leczenia. Przy nowych lub zaostrzonych objawach psychicznych stosuje się go tylko wtedy, gdy korzyści przeważają nad ryzykiem, a szczególnej opieki wymagają pacjenci z ADHD i chorobą afektywną dwubiegunową, u których może wystąpić epizod mieszany lub maniakalny.
Czego można się spodziewać podczas leczenia Concerta?
ChPL nie zawiera opinii pacjentów ani rodziców; opisuje natomiast kontrole, którym poddaje się pacjenta przed leczeniem Concertą i w jego trakcie.
Przed przepisaniem konieczna jest ocena układu sercowo-naczyniowego z pomiarem ciśnienia i tętna oraz wywiad (m.in. o nagłych zgonach sercowych w rodzinie), pomiar wzrostu i masy ciała i badanie pod kątem zaburzeń psychicznych. W trakcie leczenia ciśnienie i tętno zapisuje się na siatce centylowej po każdej zmianie dawki i co najmniej co 6 miesięcy; przy powtarzającej się tachykardii (przyspieszonym biciu serca), zaburzeniach rytmu serca lub podwyższonym ciśnieniu skurczowym (powyżej 95. percentyla) metylofenidat należy odstawić i rozważyć skierowanie do kardiologa. Co najmniej co 6 miesięcy zapisuje się też wzrost, masę ciała i apetyt dziecka (u dorosłych regularnie masę ciała), a zaburzenia psychiczne sprawdza się przy każdej zmianie dawki, co najmniej co 6 miesięcy i na każdej wizycie.
Jeśli w trakcie leczenia pojawi się kołatanie serca, wysiłkowy ból w klatce piersiowej, niewyjaśnione omdlenie, duszność lub inne objawy mogące wskazywać na chorobę serca, pacjent powinien natychmiast przejść specjalistyczne badanie kardiologiczne. W związku ze stosowaniem leków stymulujących ośrodkowy układ nerwowy w standardowej dawce odnotowano przypadki nagłej śmierci; część tych pacjentów miała nieprawidłowości budowy serca lub inne poważne choroby serca. Leków stymulujących nie zaleca się u osób ze znanymi wadami budowy serca, kardiomiopatią, poważnymi zaburzeniami rytmu serca lub innymi poważnymi chorobami serca. U dorosłych przyjmujących leki pobudzające w zwykłych dawkach z powodu ADHD zgłaszano nagłe zgony, udary mózgu i zawały serca; rola leków w tych przypadkach nie jest znana, ale ciężkie choroby serca są u dorosłych bardziej prawdopodobne niż u dzieci, a dorośli z takimi chorobami również nie powinni być leczeni lekami pobudzającymi.
Jak długo trwa leczenie i co, jeśli Concerta nie działa?
Leczenie nie powinno być bezterminowe, a ChPL nie podaje maksymalnego czasu leczenia. Przy leczeniu dłuższym niż 12 miesięcy lekarz okresowo sprawdza, czy lek jest nadal potrzebny, a metylofenidat zaleca się odstawiać co najmniej raz w roku (u dzieci najlepiej w czasie wakacji szkolnych). Jeśli po miesiącu stosowania odpowiednio dobranej dawki nie ma poprawy, Concertę należy odstawić.
Czy Concerta uzależnia?
ChPL ostrzega, że przewlekłe nadużywanie metylofenidatu może prowadzić do wyraźnej tolerancji i uzależnienia psychicznego, z zaburzeniami zachowania o różnym nasileniu; mogą pojawić się epizody psychotyczne, zwłaszcza przy nadużywaniu parenteralnym (pozajelitowym). W tabeli działań niepożądanych uzależnienie i przypadki nadużywania mają częstość nieznaną (częściej opisywano je przy postaciach leku o natychmiastowym uwalnianiu).
Pacjentów należy ściśle monitorować pod kątem pozorowanego stosowania (nielegalnej dystrybucji), niewłaściwego stosowania i nadużywania. Przy wyborze leczenia uwzględnia się wcześniejsze lub obecne nadużywanie, a metylofenidat stosuje się ostrożnie u osób z rozpoznanym uzależnieniem od leków lub alkoholu. U osób z wysokim ryzykiem uzależnienia leki stymulujące, w tym metylofenidat, mogą nie być właściwe i należy rozważyć leczenie bez nich. Nieprawidłowe stosowanie leków stymulujących może wiązać się z nagłą śmiercią lub ciężkimi działaniami niepożądanymi ze strony serca i naczyń.
Odstawianie Concerty wymaga starannego nadzoru, bo przerwanie leczenia może ujawnić depresję i przewlekłą nadaktywność, a u osób nadużywających leku wywołać ciężką depresję.
ChPL wymienia wyłącznie wskazanie w ADHD i zaleca stosowanie metylofenidatu zawsze zgodnie z zarejestrowanymi wskazaniami; nie należy go stosować w celu zapobiegania fizjologicznym stanom zmęczenia ani ich leczenia.
Przeciwwskazania i interakcje Concerta
Concerty nie wolno stosować przy nadwrażliwości na metylofenidat lub substancję pomocniczą, jaskrze, guzie chromochłonnym nadnerczy, nadczynności tarczycy lub tyreotoksykozie, w czasie leczenia nieselektywnymi i nieodwracalnymi inhibitorami MAO ani przez co najmniej 14 dni po ich odstawieniu (ryzyko przełomu nadciśnieniowego). Przeciwwskazane są też:
- obecnie lub w przeszłości: ciężka depresja, anoreksja lub inne zaburzenia jedzenia, skłonności samobójcze, objawy psychotyczne, ciężkie zaburzenia nastroju, mania, schizofrenia, zaburzenia psychopatyczne, osobowość z pogranicza (borderline) oraz ciężka lub epizodyczna (typu I) choroba afektywna dwubiegunowa, która nie jest dobrze kontrolowana;
- wcześniejsze zaburzenia układu sercowo-naczyniowego: ciężkie nadciśnienie tętnicze, niewydolność serca, zarostowa choroba tętnic, choroba niedokrwienna serca, znaczące zaburzenia hemodynamiczne w przebiegu wrodzonej wady serca, kardiomiopatie, zawał mięśnia sercowego, potencjalnie zagrażające życiu zaburzenia rytmu i kanałopatie (zaburzenia czynności kanałów jonowych);
- wcześniej istniejące zaburzenia naczyń mózgowych, tętniak mózgu i nieprawidłowości naczyniowe, w tym zapalenie naczyń lub udar.
Interakcje: alkohol i inne leki
ChPL zaleca powstrzymanie się od alkoholu w czasie leczenia: alkohol może nasilać działania niepożądane metylofenidatu ze strony ośrodkowego układu nerwowego, a dane z badań laboratoryjnych (in vitro) sugerują, że alkohol w stężeniu powyżej 10% zwiększa uwalnianie metylofenidatu z tabletek Concerta (znaczenie kliniczne tego nie jest znane). Po łączeniu metylofenidatu z lekami serotoninergicznymi zgłaszano zespół serotoninowy (przy jego podejrzeniu metylofenidat trzeba niezwłocznie odstawić), a przy klonidynie ciężkie działania niepożądane, w tym nagły zgon. Ostrożność zaleca się przy innych lekach podwyższających ciśnienie oraz przy lekach dopaminergicznych, w tym przeciwpsychotycznych, a metylofenidat może zmniejszać skuteczność leków na nadciśnienie.
Concerta a ciąża i karmienie piersią
Metylofenidat nie jest zalecany w ciąży, chyba że z oceny klinicznej wynika, że przerwanie leczenia byłoby większym zagrożeniem dla przebiegu ciąży. Przenika do mleka kobiecego, a ryzyka dla karmionego piersią niemowlęcia nie można wykluczyć; trzeba zdecydować, czy przerwać karmienie piersią, czy leczenie.
Czy Concerta jest na receptę? Jak uzyskać receptę
Tak, Concerta jest lekiem na receptę: w Rejestrze Produktów Leczniczych obie moce mają kategorię dostępności Rpw, więc Concerta nie jest dostępna bez recepty.
Receptę wystawia lekarz po konsultacji i ocenie pacjenta. Według ChPL leczenie musi rozpocząć i nadzorować lekarz z doświadczeniem w leczeniu ADHD, np. specjalista pediatra, psychiatra dzieci i młodzieży lub psychiatra osób dorosłych, a przed przepisaniem trzeba ocenić układ sercowo-naczyniowy z pomiarem ciśnienia tętniczego i tętna. ChPL podaje też: „U osób dorosłych rozpoczynających stosowanie leku Concerta oraz jeśli wymagają tego zalecenia obowiązujące w danym kraju, przed rozpoczęciem leczenia konieczna jest konsultacja kardiologa w celu sprawdzenia, czy nie występują przeciwwskazania ze strony układu sercowo-naczyniowego”. W trakcie leczenia regularnie kontroluje się ciśnienie i tętno, stan psychiczny oraz u dzieci wzrost, masę ciała i apetyt. ChPL nie opisuje samej procedury wystawiania recepty. O tym, czy w danym przypadku wymogi te są spełnione i czy wystawić receptę, decyduje lekarz; wystawienie recepty nie jest z góry gwarantowane. Jak przebiega e-konsultacja psychiatryczna?
Cena Concerta i refundacja
Według wykazu leków refundowanych na 1 października 2026 obie moce Concerty są refundowane z odpłatnością ryczałtową.
| Opakowanie | Cena detaliczna | Limit finansowania | Dopłata pacjenta |
|---|---|---|---|
| Concerta 18 mg, 30 tabletek | 48,09 zł | 45,57 zł | 5,72 zł |
| Concerta 36 mg, 30 tabletek | 86,34 zł | 86,34 zł | 3,84 zł |
Refundacja dotyczy wyłącznie wskazania: „Zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi (ADHD, wg ICD-10 F90) wyłącznie jako element kompleksowego (zawierającego oddziaływania psychospołeczne) leczenia u dzieci powyżej 6 r.ż.”. Poza tym zakresem, np. u dorosłych, Concerta jest pełnopłatna, a jej cena może się różnić między aptekami.
Zamienniki Concerta
Rejestr Produktów Leczniczych (bez importu równoległego) wymienia, oprócz Concerty, 8 nazw handlowych leków z metylofenidatem, wszystkie w kategorii Rpw:
- tabletki o przedłużonym uwalnianiu, jak Concerta: Atenza (18, 27, 36, 45 i 54 mg) i Mindetra (18, 27, 36 i 54 mg);
- tabletki: Medikinet (5, 10 i 20 mg);
- kapsułki o zmodyfikowanym uwalnianiu, twarde: Medikinet CR (od 5 do 60 mg), Adehader, Cognimentin LA i Symkinet MR;
- tabletki do rozgryzania i żucia: Tuzulby (20, 30 i 40 mg).
O zmianie leku decyduje lekarz lub farmaceuta. Według ChPL Concerty o wyborze postaci metylofenidatu decyduje lekarz prowadzący, na podstawie indywidualnych wskazań i potrzebnego czasu działania leku.
Skład i ulotka Concerta
Substancją czynną Concerty jest metylofenidatu chlorowodorek (18 mg lub 36 mg w tabletce). Concerta zawiera też laktozę (6,5 mg w tabletce 18 mg i 16,7 mg w tabletce 36 mg), więc nie powinny jej stosować osoby z rzadką dziedziczną nietolerancją galaktozy, brakiem laktazy lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy.
Podmiotem odpowiedzialnym jest Janssen-Cilag International N.V.; ChPL nie podaje miejsca wytwarzania leku. Charakterystyka Produktu Leczniczego Concerta jest dostępna w Rejestrze Produktów Leczniczych; ta strona opiera się na ChPL, nie na ulotce.
Concerta: najczęściej zadawane pytania
Na co jest Concerta?
Concerta (metylofenidat) jest wskazana w ADHD u dzieci w wieku 6 lat i starszych oraz u dorosłych, jako część kompleksowego programu leczenia, gdy inne sposoby postępowania nie są wystarczająco skuteczne. Leczenie musi rozpocząć i nadzorować lekarz z doświadczeniem w leczeniu ADHD.
Jakie są dawki Concerta?
Concerta ma moce 18 mg i 36 mg. Zalecana dawka początkowa u osób, które nie przyjmują obecnie metylofenidatu, to 18 mg raz na dobę, a dawkę można zwiększać o 18 mg. Maksymalna dawka dobowa wynosi 54 mg u dzieci i 72 mg u dorosłych. Dawkę dobiera lekarz.
Jak przyjmować Concerta?
Concertę przyjmuje się doustnie raz na dobę, rano, niezależnie od posiłków. Tabletkę trzeba połknąć w całości, popijając płynem; nie wolno jej żuć, dzielić ani kruszyć. Lek jest przeznaczony tylko dla osób, które potrafią połknąć tabletkę w całości. ChPL nie opisuje, co zrobić po pominięciu dawki.
Jakie są skutki uboczne Concerta?
Bardzo często (u co najmniej 1 na 10 osób) Concerta powoduje bezsenność, nerwowość i ból głowy. Często występują m.in. zmniejszenie apetytu, nudności, zawroty głowy, przyspieszone bicie serca, nadciśnienie, lęk, drażliwość i tiki. Rzadziej zdarzają się m.in. myśli samobójcze, objawy psychotyczne, mania, drgawki czy zawał serca.
Czy Concerta uzależnia?
ChPL ostrzega, że przewlekłe nadużywanie metylofenidatu może prowadzić do wyraźnej tolerancji i uzależnienia psychicznego. W tabeli działań niepożądanych uzależnienie oraz nadużywanie mają częstość nieznaną. Pacjentów należy ściśle monitorować pod kątem niewłaściwego stosowania i nadużywania, a Concertę stosuje się ostrożnie u osób uzależnionych od leków lub alkoholu.
Czy Concerta jest na receptę?
Tak. W Rejestrze Produktów Leczniczych Concerta ma kategorię dostępności Rpw, czyli jest lekiem na receptę i nie jest dostępna bez recepty. Według ChPL leczenie musi rozpocząć i nadzorować lekarz z doświadczeniem w leczeniu ADHD, a przed przepisaniem trzeba ocenić układ sercowo-naczyniowy z pomiarem ciśnienia i tętna. O wystawieniu recepty decyduje lekarz.
Czy Concerta jest refundowana?
Tak. Według wykazu leków refundowanych na 1 października 2026 refundowane są Concerta 18 mg (cena detaliczna 48,09 zł, dopłata pacjenta 5,72 zł) i 36 mg (86,34 zł i 3,84 zł). Refundacja obejmuje ADHD wyłącznie jako element kompleksowego leczenia u dzieci powyżej 6 r.ż.; poza tym zakresem lek jest pełnopłatny.
Czym Concerta różni się od Medikinetu?
ChPL Concerty nie porównuje jej z Medikinetem. Według rejestru oba leki zawierają metylofenidat i mają kategorię Rpw, ale Concerta to tabletki o przedłużonym uwalnianiu 18 i 36 mg, przyjmowane raz na dobę rano, Medikinet to tabletki 5, 10 i 20 mg, a Medikinet CR to kapsułki o zmodyfikowanym uwalnianiu 5-60 mg. Postać metylofenidatu wybiera lekarz prowadzący.
Powiązane artykuły
Powiązane leki
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Concerta 18 mg - Rejestr Produktów Leczniczych (URPL)
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Atenza (porównanie) - Rejestr Produktów Leczniczych (URPL)
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Medikinet (porównanie) - Rejestr Produktów Leczniczych (URPL)
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Medikinet CR (porównanie) - Rejestr Produktów Leczniczych (URPL)
- Obwieszczenie Ministra Zdrowia z 16 września 2026 r. w sprawie wykazu refundowanych leków na 1 października 2026 r. - Ministerstwo Zdrowia (gov.pl)
- Charakterystyka Produktu Leczniczego (ChPL) i ulotka - Rejestr Produktów Leczniczych, URPL
- Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych - organ dopuszczający lek do obrotu - urpl.gov.pl
- Jak działa e-recepta i jak ją zrealizować - pacjent.gov.pl