eRecepta Online

Diane 35 (cyproteron + etynyloestradiol) - recepta online 2026

**Diane 35** (octan cyproteronu 2 mg + etynyloestradiol 35 µg) to **lek antyandrogenowy** z efektem antykoncepcyjnym, stosowany w **trądziku hormonalnym opornym** na inne metody, **hirsutyzmie** i **PCOS**. **UWAGA:** EMA 2013 ograniczyła stosowanie tylko do antyandrogennych wskazań po niepowodzeniu innych terapii (zwiększone ryzyko VTE 1,5-2× vs inne COC). **Antykoncepcja jako efekt uboczny - nie wskazanie**. E-recepta od 59 zł.

Nazwa handlowa
**Diane 35** (Bayer) - markowy lek; brak generyków w tym składzie
Substancje czynne
**Octan cyproteronu 2 mg** (antyandrogen) + **etynyloestradiol 35 µg** (estrogen)
Postać
Tabletki powlekane, 21 sztuk w blistrze (3 tygodnie + 7 dni przerwy)
Główne wskazania (EMA 2013)
**Trądzik hormonalny ciężki**, **hirsutyzm**, **łojotokowe zapalenie skóry** - gdy inne terapie nieskuteczne
Antykoncepcja
**Efekt uboczny - nie wskazanie** Po EMA 2013: NIE wolno stosować *tylko* dla antykoncepcji
Ryzyko VTE
**1,5-2× wyższe** niż inne COC z lewonorgestrelem. Wskazana ocena ryzyka VTE!
Schemat
1 tabletka dziennie przez 21 dni → 7 dni przerwy (krwawienie) → kolejny blister
Cena
**25-50 zł** za opakowanie 21 tabl, **nie refundowany**
Czas leczenia trądziku
Min. **3-6 miesięcy** dla efektu; zalecane **odstawienie po 3-4 cyklach** po remisji
Kategoria w ciąży
X (FDA) - przeciwwskazany w ciąży!

Zamów e-receptę

Co to jest Diane 35 i kiedy stosować

**Diane 35** to **dwuskładnikowy lek hormonalny** zawierający: - **Octan cyproteronu 2 mg** - silny **antyandrogen** (blokuje receptory testosteronu i konwersję testosteronu do silniejszego DHT) - **Etynyloestradiol 35 µg** - **estrogen** stabilizujący cykl + przeciwdziałający negatywom samego cyproteronu

  • *Mechanizm w trądziku/hirsutyzmie:**
  • 1. Cyproteron blokuje receptory androgenowe w skórze (mieszki włosowe, gruczoły łojowe)
  • 2. Zmniejsza produkcję łoju → mniej trądziku, mniej łojotoku
  • 3. Hamuje wzrost włosa terminalnego → redukcja hirsutyzmu
  • 4. Etynyloestradiol stabilizuje cykl + wzmaga efekt cyproteronu poprzez SHBG↑

**Wskazania (po ograniczeniu EMA 2013):** - **Trądzik hormonalny ciężki** (papulopustulozny, guzkowy, blizny) - gdy inne terapie (antybiotyki, izotretynoina) nieskuteczne lub przeciwwskazane - **Hirsutyzm umiarkowany-ciężki** (Ferriman-Gallwey >8) - głównie w PCOS - **Łojotokowe zapalenie skóry oporne** na leczenie - **Androgenetyczne łysienie kobiet** (off-label)

**WAŻNE - co się zmieniło w 2013:** EMA (Europejska Agencja Leków) ograniczyła stosowanie Diane 35 z powodu **ryzyka zakrzepicy żylnej (VTE) 1,5-2× wyższego** niż inne złożone tabletki antykoncepcyjne (COC) z lewonorgestrelem. **Diane 35 nie jest już zatwierdzona jako "tylko" antykoncepcja** - musi być wskazanie antyandrogenne (trądzik, hirsutyzm). Efekt antykoncepcyjny pozostaje jako "korzyść uboczna" - nie samodzielne wskazanie!

  • *Alternatywy** (po EMA 2013) - bezpieczniejsze profile VTE:
  • **Slinda** (drospirenon mini-pill, tylko progestagen) - w PCOS lekkim
  • **Yasmin/Yasminelle** (drospirenon + EE 30/20 µg) - łagodny antyandrogen
  • **Belara, Stediril, Microgynon** (lewonorgestrel) - najniższe ryzyko VTE
  • **Mini-pille** (dezogestrel, drospirenon) - bezpieczne u kobiet wysokiego ryzyka

Więcej: [[yasmin]], [[slinda]], [[tradzik-leczenie-hormonalne]], [[antykoncepcja-bez-estrogenu]].

Diane 35 - schemat i dawkowanie

  • *Schemat klasyczny 21+7:**
  • **Dzień 1-21**: 1 tabletka dziennie o tej samej porze (np. 21:00)
  • **Dzień 22-28**: przerwa 7 dni (w tym okresie wystąpi krwawienie odstawienne, 2-4 dni)
  • **Dzień 29**: rozpocznij nowy blister (niezależnie od krwawienia!)
  • *Start pierwszego blistra:**
  • **1. dzień miesiączki** - pełna ochrona antykoncepcyjna od razu
  • **2-5 dzień miesiączki** - dodatkowa metoda (prezerwatywa) przez 7 dni
  • **Po porodzie/poronieniu** - od 21 dnia, ALE: kontrola ryzyka VTE!

**Co jeśli pominę tabletkę?** | Spóźnienie | Co zrobić | Antykoncepcja | |---|---|---| | **<12 h** | Weź jak najszybciej + kolejna o normalnej porze | Zachowana | | **12-24 h** | Weź pominiętą + kolejną o normalnej porze | Zachowana, ale ostrożność jeśli 1 tydzień | | **>24 h** (1-7 dzień blistra) | Weź pominiętą + dodatkowa metoda 7 dni | UWAGA - możliwa ciąża! | | **>24 h** (8-21 dzień blistra) | Weź pominiętą + pomiń przerwę → bezpośrednio nowy blister | Zachowana |

  • *Czas leczenia trądziku/hirsutyzmu:**
  • Pierwsze efekty: **2-3 miesiące**
  • Pełna remisja trądziku: **3-6 miesięcy**
  • Pełna remisja hirsutyzmu: **6-12 miesięcy**
  • **Po remisji - odstawienie po 3-4 cyklach** (NIE bezterminowo!)
  • *Wybór pory dnia:**
  • **Wieczór preferowany** - przy nudnościach łatwiej przespać
  • **Stała pora** - odstęp ±2 h max
  • *Z jedzeniem czy bez:**
  • Bez znaczenia. Można na pusty żołądek lub po posiłku.
  • **nie z grejpfrutem** - może zwiększać stężenie estrogenu

Więcej: [[tabletki-antykoncepcyjne]], [[krazek-antykoncepcyjny-nuvaring]].

Diane 35 a ryzyko zakrzepicy (VTE)

**To najważniejszy temat związany z Diane 35**

**Ryzyko VTE (żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej - zakrzepica żył głębokich + zatorowość płucna):**

  • | Grupa | Ryzyko VTE / 10 000 kobiet/rok |
  • |---|---|
  • | **Kobiety nie stosujące COC, nieciężarne** | 2 |
  • | **Diane 35** | **8-10** (4-5× wyższe!) |
  • | **COC z lewonorgestrelem** | 5-7 |
  • | **COC z drospirenonem (Yasmin)** | 9-12 |
  • | **COC z dezogestrelem/gestodenem** | 9-12 |
  • | **Ciąża** | 29 |
  • | **Połóg (pierwsze 6 tyg)** | 300 |
  • *Czynniki ryzyka VTE - sprawdź PRZED Diane 35:**
  • Wiek >35 r.ż.
  • Palenie tytoniu (>15 papierosów/d po 35 r.ż. - bezwzględnie NIE!)
  • **BMI ≥30** (otyłość)
  • Rodzinna historia VTE (matka, siostra <50 r.ż.)
  • Mutacje trombofilii: **czynnik V Leiden, prothrombin G20210A, niedobór białka C/S, antytrombiny**
  • Unieruchomienie (gips, długie loty >4 h)
  • Aktualnie lub niedawno przebyta operacja
  • Cukrzyca z powikłaniami
  • Migrena z aurą - **przeciwwskazanie bezwzględne**
  • Aktywny nowotwór

**Objawy zakrzepicy - natychmiast SOR/112:** - **DVT (zakrzepica żył głębokich):** ból i obrzęk jednej nogi (najczęściej łydka), zaczerwienienie, ciepło - **PE (zatorowość płucna):** **NAGŁY ból w klatce piersiowej** + duszność + tachykardia + ewentualnie krwioplucie

  • *Profilaktyka VTE podczas Diane 35:**
  • 1. NIE pal!
  • 2. Aktywność fizyczna, picie 2 L wody/d
  • 3. Podczas długich lotów (>4 h): pończochy uciskowe + chodzenie + nawodnienie
  • 4. Przed planowanymi operacjami: odstaw 4-6 tygodni wcześniej
  • 5. **Pierwsze 3 miesiące** - najwyższe ryzyko, monitoring objawów

Więcej: [[zakrzepica-zylna-leczenie]].

Skutki uboczne i przeciwwskazania

  • *Częste skutki uboczne (>1%):**
  • **Nudności, wymioty** (10-20% pierwsze 1-2 miesiące, potem ustępują)
  • **Tkliwość piersi**, obrzęk
  • **Plamienia międzymiesiączkowe** (pierwsze 3 cykle)
  • **Bóle głowy** (pierwsze tygodnie)
  • **Przyrost masy ciała** 1-2 kg (głównie woda)
  • **Zmiany nastroju, lęk**
  • **Spadek libido** (znaczący - różnica vs inne COC)
  • **Suchość pochwy**
  • **Trądzik nasilenie pierwsze 1-2 mc** (potem znaczna poprawa!)
  • **Hiperpigmentacja skóry (melasma)** - chronić przed słońcem, SPF 50+
  • *Rzadkie ale POWAŻNE - natychmiast STOP + SOR/112:**
  • **Bóle/obrzęk jednej nogi** (DVT!)
  • **Nagły ból w klatce + duszność** (PE!)
  • **Bardzo silny ból głowy z aurą / migrena z aurą po raz pierwszy**
  • **Zaburzenia widzenia, zawroty głowy, drętwienie połowy ciała** (udar!)
  • **Żółtaczka** (uszkodzenie wątroby)
  • **Wyczuwalny guzek piersi** (nowotwór)
  • *Bezwzględne przeciwwskazania:**
  • Aktualna/przebyta zakrzepica (DVT, PE), zawał, udar
  • **Migrena z aurą** (zwiększone ryzyko udaru!)
  • Trombofilia genetyczna
  • Nowotwór hormonozależny (rak piersi, endometrium, wątroby)
  • Krwawienia z dróg rodnych nieustalonego pochodzenia
  • Niewydolność wątroby ciężka
  • Cukrzyca z powikłaniami naczyniowymi (retinopatia, nefropatia)
  • Ciężkie HT (>160/100)
  • Aktualna ciąża, podejrzenie ciąży
  • **Palenie >15 papierosów/d po 35 r.ż.**
  • *Względne - ocena ryzyka:**
  • Wiek >35 r.ż.
  • BMI ≥30
  • Migrena bez aury
  • Łagodne HT
  • Cukrzyca bez powikłań
  • Choroba pęcherzyka żółciowego
  • Sferocytoza

**Interakcje:** - **Antybiotyki** (rifampicyna, ryfabutyna - silne!): zmniejszają skuteczność Diane 35 - **Leki przeciwpadaczkowe** (fenytoina, karbamazepina, fenobarbital, topiramat): zmniejszają skuteczność - **Modafinil, ziele dziurawca (Hypericum)**: zmniejszają skuteczność - **Niektóre antyretrowirusowe** (ritonawir): zmniejszają skuteczność - **Lamotrygina**: Diane 35 zmniejsza stężenie lamotrigine → ryzyko drgawek - **Cyklosporyna, tacrolimus**: Diane 35 zwiększa stężenie tych leków

**Alkohol + Diane 35:** Brak farmakologicznej interakcji, ale wymioty po alkoholu w ciągu 3-4 h od dawki = utrata skuteczności!

Co po odstawieniu Diane 35?

**Po zakończeniu kuracji (zwykle 3-6 cykli po remisji trądziku/hirsutyzmu):**

  • *Krótkoterminowo (1-3 mc po odstawieniu):**
  • **Powrót płodności** - owulacja zwykle w ciągu 4-6 tygodni
  • **Możliwy nawrót trądziku** u 30-50% pacjentek - szczególnie pacjentki z PCOS
  • **Powrót regularnego cyklu** w ciągu 1-3 miesięcy
  • **Powrót libido** u części pacjentek

**Strategie minimalizujące nawrót trądziku:** 1. **Kontynuacja terapii lokalnej** - retinoid (Differin, Acnatac), adapalen + benzoyl peroxide 2. **Bardzo dobre demaquillage** + delikatne kosmetyki 3. **Dieta** - ograniczyć cukier prosty, nabial krowi, IG wysoki 4. **Kontrola hormonalna** - testosterone wolny, DHEA-S, SHBG, LH/FSH (jeśli PCOS) 5. **Switch na inną terapię antyandrogenną** - spironolakton 50-100 mg/d off-label (po konsultacji z dermatologiem/ginekologiem)

  • *Strategie minimalizujące nawrót hirsutyzmu:**
  • 1. **Spironolakton** (off-label, 50-200 mg/d) - silny antyandrogen, bezpieczniejszy niż cyproteron
  • 2. **Mechaniczne usuwanie**: laser, IPL, elektroliza
  • 3. **Eflornithine krem** (Vaniqa) - spowalnia wzrost włosów
  • *Co JEŚLI nawrót po >3 miesiącach od odstawienia:**
  • Wymagana konsultacja ginekologa/endokrynologa
  • Badania: testosterone całkowity i wolny, DHEA-S, SHBG, LH/FSH (3-5 dzień cyklu), TSH, prolaktyna
  • USG ginekologiczne (ocena PCOS)
  • Rozważenie wznowienia Diane 35 lub alternatywy

**Czas między cyklami leczenia:** - Minimum 3-6 miesięcy przerwy - Nie stosować Diane 35 **non-stop >2 lat** bez przerwy - **nie traktuj jako antykoncepcji bezterminowej** - po remisji trądziku → bezpieczniejsze COC (Yasmin, Belara, mini-pill)

Więcej: [[yasmin]], [[slinda]], [[tradzik-leczenie-hormonalne]].

Najczęściej zadawane pytania

Czy Diane 35 to dobra antykoncepcja?
**Skuteczność antykoncepcyjna - tak (99,5%, indeks Pearla ~0,5).** **Bezpieczeństwo - NIE, jeśli traktujesz Diane 35 *tylko* jako antykoncepcję.** **EMA 2013** ograniczyła stosowanie Diane 35 do **wskazań antyandrogennych** (trądzik hormonalny ciężki, hirsutyzm, PCOS) z powodu **1,5-2× wyższego ryzyka zakrzepicy (VTE)** niż inne COC z lewonorgestrelem. Jeśli potrzebujesz **tylko antykoncepcji** - wybierz [[yasmin]] (drospirenon + EE), Belara, Stediril, Microgynon (lewonorgestrel - najniższe ryzyko VTE) lub [[slinda]] (mini-pill). Jeśli masz **trądzik hormonalny lub PCOS** - Diane 35 jest opcja, ale wymaga oceny ryzyka VTE. Konsultacja online: **59 zł, recepta w 15 minut**.
Po jakim czasie Diane 35 zacznie działać na trądzik?
**Pierwsze efekty po 2-3 miesiącach, pełna remisja po 3-6 miesiącach.** Mechanizm: cyproteron blokuje receptory androgenowe w gruczołach łojowych → zmniejszenie produkcji łoju → mniej trądziku. **Pierwsze 1-2 miesiące** mogą być gorsze (efekt "purge" - przyspieszone wypchnięcie istniejących zaskórników). **Nie odstawiaj wcześnie** Pełna ocena efektu - po **3 miesiącach** (3 cykle). Jeśli brak poprawy po 6 miesiącach - rozważ zmianę. **Schemat optymalny:** Diane 35 przez 3-6 miesięcy + lokalna terapia (retinoidy, adapalen, benzoyl peroxide) → ocena → ewentualnie kontynuacja przez kolejne 3-6 miesięcy. **Po remisji** - odstawienie po 3-4 cyklach. **Nie stosuj >2 lat bez przerwy**
Czy Diane 35 powoduje zakrzepicę?
Tak. Zwiększa ryzyko zakrzepicy (VTE) 4-5× w porównaniu do kobiet nie stosujących COC. Bezwzględne ryzyko: **8-10 przypadków VTE na 10 000 kobiet/rok** (vs 2/10 000 u kobiet nieciężarnych nieleczonych). To **1,5-2× WIĘCEJ** niż przy COC z lewonorgestrelem (Microgynon, Belara). **Ryzyko jest najwyższe pierwsze 3 miesiące** stosowania. **Czynniki podnoszące ryzyko:** palenie tytoniu (>15 papierosów/d po 35 r.ż. - BEZWZGLĘDNE przeciwwskazanie!), BMI ≥30, wiek >35 r.ż., trombofilia genetyczna (Leiden V, prothrombin G20210A), rodzinna historia VTE. **Objawy zakrzepicy - STOP + SOR:** ból/obrzęk jednej nogi (DVT), nagły ból w klatce + duszność (PE!). Konsultacja online (59 zł) sprawdzi profil ryzyka.
Diane 35 a alkohol - czy można?
Tak. Diane 35 nie ma farmakologicznej interakcji z alkoholem. **Jednak:** 1) **Wymioty po alkoholu w ciągu 3-4 h od dawki = utrata skuteczności antykoncepcyjnej** - potraktuj jak pominiętą tabletkę. 2) **Przewlekłe picie** zwiększa ryzyko hepatotoksyczności (Diane 35 metabolizowana w wątrobie). 3) **Alkohol + Diane 35 + palenie** = bardzo wysokie ryzyko VTE! **Praktyczna rada:** okazjonalna lampka wina/piwa OK. Regularne picie >7 jednostek/tydzień - nie łączyć z Diane 35. Pij alkohol kilka godzin po dawce (najlepiej rano-popołudniu jeśli tabletkę bierzesz wieczorem) - zmniejsza ryzyko wymiotów + utraty skuteczności.
Czy mogę dostać e-receptę na Diane 35 online?
Tak. W trybie kontynuacji terapii lub po teleporadzie diagnostycznej. Na ereceptaonline24.pl lekarz wystawi e-receptę na Diane 35 jeśli: 1) **Kontynuacja terapii** - masz aktualne wskazanie (trądzik hormonalny ciężki, hirsutyzm, PCOS) i wcześniej rozpoczęłaś leczenie u dermatologa/ginekologa, 2) **Diagnoza w teleporadzie** - opiszesz objawy trądziku hormonalnego (lokalizacja na żuchwie, brodzie; nasilenie w fazie lutealnej; odporność na konwencjonalne leczenie), hirsutyzmu, lub PCOS z aktualnymi wynikami badań. **Co nie da się online:** pierwsza ocena ciężkiego trądziku wymaga oceny wzrokowej skóry, pełna ocena PCOS wymaga USG ginekologicznego, badań hormonalnych. **Konsultacja: 59 zł, recepta w 15 minut**. Recepta ważna 30 dni do realizacji, lek wystarcza na 21 dni + 7 dni przerwy = 1 cykl.
Czy Diane 35 leczy PCOS?
**Diane 35 leczy OBJAWY PCOS - ale nie sam PCOS.** PCOS (zespół policystycznych jajników) to **przewlekła choroba endokrynologiczna** charakteryzująca się: hiperandrogenizmem (trądzik, hirsutyzm, łysienie), nieregularnymi miesiączkami/brakiem owulacji, policystycznymi jajnikami w USG. Diane 35 **redukuje hiperandrogenizm i normalizuje cykl** - co znacznie poprawia jakość życia. Jednak po odstawieniu objawy często wracają. **Pełne leczenie PCOS:** 1) **Redukcja masy ciała** (najsilniejszy efekt - utrata 5-10% masy = poprawa cykli, owulacji, insulinooporności), 2) **Metformina** ([[metformax]]) - jeśli insulinooporność lub planowanie ciąży, 3) **COC (Diane 35, Yasmin)** - kontrola hiperandrogenizmu, 4) **Spironolakton** off-label - silny antyandrogen, 5) **Planowanie ciąży** - letrozol (Femara), klomifen. Wymaga konsultacji ginekologiczno-endokrynologicznej.
Czy mogę palić papierosy biorąc Diane 35?
**Bezwzględnie nie** Palenie tytoniu + Diane 35 = **drastyczne zwiększenie ryzyka VTE, zawału, udaru**. **Bezwzględne przeciwwskazanie:** **>15 papierosów/d + wiek >35 r.ż.** - wskaźnik śmierci sercowo-naczyniowej wzrasta 10×. **Względne przeciwwskazanie:** dowolna liczba papierosów + wiek >35 r.ż. - zaleca się nie stosować estrogen-zawierających COC. **U młodszych palaczy** (<35 r.ż.) - ryzyko też zwiększone, ale względnie. **Co zrobić jeśli palisz:** 1) **Rzuć palenie** przed Diane 35 - to absolutny priorytet. 2) Pomoc w rzuceniu palenia: nikotynowa terapia zastępcza (Nicorette, Nicotinell), [[wellbutrin]] (bupropion), wareniklina (Champix). 3) **Alternatywa:** mini-pille progestagenowe ([[slinda]]) lub niehormonalne metody (IUD miedziowe, prezerwatywy) - bezpieczne u palaczek.
Co zrobić jeśli pominę tabletkę Diane 35?
**Zależy od spóźnienia:** **<12 godzin** - weź pominiętą jak najszybciej + kolejną o normalnej porze. Skuteczność zachowana. **12-24 godziny** - to samo, ALE jeśli pominięcie było w **1 tygodniu blistra** - dodatkowa metoda (prezerwatywa) przez 7 dni i potencjalny test ciążowy za 2-3 tygodnie. **>24 godziny w 1 tygodniu blistra:** **MOŻLIWA CIĄŻA** jeśli był stosunek w ostatnich 7 dniach. Weź pominiętą + dodatkowa metoda 7 dni + rozważ awaryjną antykoncepcję ([[escapelle]] / [[ellaone]]) jeśli stosunek w ostatnich 5 dniach. **>24 godziny w 2-3 tygodniu blistra:** weź pominiętą + pomiń przerwę między blistrami (od razu nowy blister po dokończeniu obecnego) - antykoncepcja zachowana, ale krwawienie odstawienne może nie wystąpić. **WYMIOTY/biegunka w ciągu 3-4 h od dawki** = potraktuj jak pominiętą tabletkę.
Diane 35 a ciąża - co jeśli zaszłam w ciążę?
**STOP natychmiast + skonsultuj z lekarzem.** **Diane 35 jest bezwzględnie przeciwwskazana w ciąży (kategoria X FDA).** Octan cyproteronu wykazuje **teratogenność u zwierząt** - możliwe zaburzenia rozwojowe płodu, szczególnie u płodów płci męskiej (feminizacja). **Jeśli zaszłaś w ciążę podczas Diane 35:** 1) Natychmiast odstaw lek, 2) Konsultacja ginekologiczna pilna (USG, ocena ciąży), 3) Konsultacja genetyczna jeśli ekspozycja była długotrwała w I trymestrze, 4) Decyzja o kontynuacji ciąży - indywidualna, w oparciu o oceny medyczne. **Większość ciąż "po Diane 35" przebiega prawidłowo**, ale wymagana jest ścisła obserwacja. **Karmienie piersią** - Diane 35 przeciwwskazana (etynyloestradiol przenika do mleka, hamuje laktację, działa hormonalnie na niemowlę). Po porodzie - switch na metody niehormonalne lub mini-pill ([[slinda]]).
Diane 35 a libido - czy obniża?
Tak. Diane 35 może znacząco obniżyć libido u niektórych kobiet. Mechanizm: 1) Etynyloestradiol zwiększa **SHBG (sex hormone binding globulin)** → mniej wolnego testosteronu (kluczowego dla libido kobiecego), 2) Cyproteron sam w sobie blokuje receptory androgenowe - antyandrogeny u kobiet mogą redukować libido, 3) Stłumienie endogennej produkcji testosteronu jajnikowego (50% testosteronu kobiet pochodzi z jajników!). **Częstość objawu:** 5-15% kobiet zgłasza znaczący spadek libido. **Co zrobić:** 1) **Daj 3 miesiące** - czasem objawy ustępują, 2) **Zmień COC** - alternatywy: [[yasmin]] (drospirenon - może być lepiej), Slinda (mini-pill bez estrogenu - najmniej wpływu na libido), 3) **Niehormonalne metody** - IUD miedziowe, prezerwatywy, 4) **Konsultacja seksuologiczna** jeśli problem dłuższy. **Spadek libido + sucha pochwa + zmęczenie** - może wskazywać na hipogonadyzm jatrogenny, wymaga oceny.

Powiązane leki