Trittico CR 75 (trazodon) - dawkowanie, sen, depresja, skutki uboczne

Trittico - co to jest i dlaczego psychiatrzy go wybierają na sen

**Trittico CR 75** to preparat trazodonu firmy Angelini Pharma w postaci CR (controlled release - uwalnianie kontrolowane przez ~8 godzin). W Polsce dostępne są postaci: **CR 75 mg**, **CR 150 mg** i **XR 100 mg** (Trittico XR - niewspółdzielna z CR; przyjmowana 1×/dobę z całonocnym uwalnianiem).

Trazodon to **antydepresant pierwszej generacji** wprowadzony w latach 70., należący do grupy **SARI** - bardzo różny od SSRI/SNRI:

• W **niskich dawkach (25-100 mg)** - silne działanie sedacyjne (przez antagonizm H1 i α1) → **wybór nr 1 w bezsenności w psychiatrii**
• W **wysokich dawkach (150-300 mg)** - działanie antydepresyjne (przez hamowanie wychwytu serotoniny w SERT i antagonizm 5-HT2A)
• W **maksymalnych (300-600 mg/d szpital)** - leczenie ciężkiej depresji opornej

**Dlaczego trazodon w bezsenności, a nie zolpidem czy benzodiazepiny**:

• | Cecha | Trazodon (Trittico) | Zolpidem (Stilnox) | Benzodiazepiny |
• |---|---|---|---|
• | Uzależnienie | **Brak** | Wysokie | Wysokie |
• | Tolerancja | Brak | Rozwija się | Rozwija się szybko |
• | Bezsenność z odbicia | Brak | Wyraźna | Wyraźna |
• | Efekt po 1 nocy | Średni-Dobry | Bardzo dobry | Bardzo dobry |
• | Długoterminowo (>3 mies.) | Skuteczny | Niezalecany | Niezalecany |
• | Lunatyzm, parasomnia | Rzadko | **Często** (jedzenie/jazda nocą) | Rzadko |
• | Sen REM | Zachowany | Może być zaburzony | Zmniejszony |
• | Architektura snu | Naturalna | Zaburzona | Zaburzona |
• | Ryzyko upadków | Niskie | Wysokie | Wysokie |
• | Cena (30 dni) | 16-32 zł | 25-40 zł | 8-15 zł |
• | Sytuacje "podwyższonego ryzyka" | Bezpieczny dla uzależnionych | nie | nie |

**Wskazania zatwierdzone przez URPL**:

• **Depresja** z towarzyszącymi zaburzeniami snu lub bez (dawki 150-300 mg/d)
• **Zaburzenia lękowe** z towarzyszącą depresją
• **Bezsenność** związana z zaburzeniami nastroju lub samodzielna (dawki 25-100 mg na noc)

**Wskazania off-label, szeroko stosowane w PL**:

• **Bezsenność pierwotna** (bez depresji) - pierwszorzutowy wybór, gdy CBT-I niedostępne lub nieskuteczne ([[bezsenność-przyczyny-i-leczenie]])
• **Bezsenność u osób z historią uzależnień** (alkohol, opiody, benzodiazepiny) - bezpieczna alternatywa
• **Pobudzenie nocne i bezsenność w demencji** (otępieniu) - dawki 25-50 mg
• **Lęk uogólniony (GAD)** w dawkach 150-300 mg
• **Migreny przewlekłe** profilaktycznie
• **Bóle neuropatyczne** (off-label)
• **Bulimia, anoreksja** - gdy SSRI niedostępne

• *Czego trazodon nie leczy dobrze**:
• **Klasyczna depresja bez zaburzeń snu** - SSRI/SNRI skuteczniejsze
• **Zaburzenia obsesyjno-kompulsywne (OCD)** - wymagają SSRI w wysokiej dawce
• **Zaburzenia uwagi (ADHD)** - leki stymulujące

**Trittico CR vs Trittico XR** - ważna różnica dawkowania: - **CR (Controlled Release 75/150 mg)** - uwalnianie przez 8 godzin; przyjmować **wieczorem na noc**, można dzielić w połowie - **XR (Extended Release 100 mg)** - uwalnianie przez całą dobę; przyjmować **rano lub wieczorem** w zależności od głównego celu (antydepresyjny vs sedacyjny); **nie dzielić ani kruszyć**

**Czy Trittico jest na receptę Rpw (psychotropową)**? Nie. Trazodon jest na **zwykłą Rp** (różowa recepta), nie wymaga recepty z numerem Rpw jak benzodiazepiny. To kolejny powód, dla którego lekarze chętnie go wybierają.

**Jak zamówić Trittico CR online**: konsultacja psychiatryczna na **[ereceptaonline24.pl/usługi/e-recepta-psychiatryczna](https://www.ereceptaonline24.pl/usługi/e-recepta-psychiatryczna)** kosztuje **89 zł** (pierwsza wizyta / pierwsze zastosowanie) lub **59 zł** dla kontynuacji leczenia. Wypełnij formularz (objawy bezsenności, nastrój, dotychczasowe leki, choroby współistniejące, leki towarzyszące), w 1-2 godziny otrzymasz e-receptę.

Dawkowanie Trittico - sen, lęk, depresja, demencja

**Dawkowanie zależy całkowicie od wskazania** - to nie jest "1 tabletka jak na ulotce". Trittico ma **różne efekty terapeutyczne w różnych dawkach**:

**1) Bezsenność (pierwsze wskazanie w PL psychiatrii)**: - **Dawka startowa**: 25 mg wieczorem (¼ tabletki CR 75 mg lub ½ tabletki CR 50 mg, gdy dostępne) - **Dawka standardowa**: 50-100 mg wieczorem (⅔ tabletki CR 75 mg lub 1 tabletka) - **Dawka maksymalna w bezsenności**: 150 mg - Przyjmować **30-60 min przed planowanym snem** - Tytrowanie: rozpocznij od 25-50 mg, zwiększaj o 25 mg co 3-5 dni do skutecznej dawki - **U seniorów > 65 lat**: rozpocznij od 25 mg (½ × CR 75 mg lub tabletka CR 50 mg) - Czas leczenia: zalecane **3-6 miesięcy** w bezsenności przewlekłej, potem ocena czy można odstawić; w bezsenności krótkotrwałej - 2-4 tygodnie

**2) Depresja (wyższe dawki)**: - **Dawka startowa**: 100-150 mg/dobę (w 1-2 dawkach; CR 75 mg 1× wieczorem + 1× rano lub CR 150 mg wieczorem) - **Dawka terapeutyczna**: 150-300 mg/dobę - **Dawka maksymalna**: 400 mg/d ambulatoryjnie, **600 mg/d w szpitalu** - Tytrowanie: zacznij 75-150 mg, zwiększaj o 50-100 mg co 3-4 dni - **Pełna ocena efektu antydepresyjnego po 4-6 tygodniach** - nie odstawiaj wcześniej - Po remisji utrzymuj **6-12 miesięcy** w pierwszym epizodzie depresji, dłużej w nawrotach

• *3) Bezsenność i pobudzenie w otępieniu (geriatria)**:
• **Dawka startowa**: 12,5-25 mg wieczorem
• **Dawka utrzymująca**: 50 mg wieczorem
• **Maksymalna**: 100 mg (rzadko więcej u osób z demencją)

• *4) Lęk uogólniony (GAD)**:
• **150-300 mg/dobę** w 2 dawkach lub jednej dawce wieczornej
• Pełny efekt po 4-6 tygodniach
• W lęku ostrym dodać krótkotrwale Hydroxyzinum 25 mg lub propranolol 10-40 mg

**Postaci dostępne w PL**:

| Postać | Dawka | Schemat | |---|---|---| | Trittico **CR 75** | 75 mg | 1-4 tabletki/dobę; można dzielić ¼-½ | | Trittico **CR 150** | 150 mg | 1-2 tabletki/dobę; można dzielić | | Trittico **XR 100** | 100 mg | 1-3 tabletki/dobę; **nie dzielić** Inna technologia uwalniania niż CR | | Trazodon Espefa **tabl. 100 mg** | 100 mg | Tabletki standardowe (nie CR), 3×/dobę |

**Zasady stosowania**:

• Tabletki CR i XR - **połykaj w całości** (popijaj wodą); XR **nie wolno** dzielić ani kruszyć
• CR 75/150 - można dzielić w nacięciu w połowie, ale nie kruszyć
• **Po posiłku** - zmniejsza ryzyko nudności (zwłaszcza pierwsze dni); skraca wchłanianie ale nie zmienia całkowitej biodostępności
• **Wieczorem na sen** - przyjmij 30-60 min przed zaśnięciem
• **Rano lub w południe na lęk/depresję** - gdy główny efekt to antydepresyjny i nie chcesz nadmiaru sedacji
• **nie odstawiaj nagle** po długim stosowaniu (> 4 tygodnie) - choć nie uzależnia, gwałtowne odstawienie może wywołać "bezsenność z odbicia"; **redukuj o 25% co 5-7 dni**
• **Tytrowanie w dół** trwa zazwyczaj 2-4 tygodnie

**U pacjentów z niewydolnością wątroby** (klasy B/C Childa-Pugha): redukcja dawki o 50% lub unikaj postaci CR/XR.

**U pacjentów z niewydolnością nerek** (klirens < 30 ml/min): redukcja dawki o 33-50%.

**U seniorów**: zaczynaj zawsze od 25 mg (½ × CR 75), wolniejsze tytrowanie (co 7-10 dni zamiast co 3-5), maksymalna dawka 100-200 mg.

**U dzieci < 18 lat**: Trittico **nie jest zarejestrowany** dla dzieci. Bezpieczeństwo nie zostało ustalone - antydepresanty mogą zwiększać myśli samobójcze u młodzieży. Stosować tylko gdy korzyść > ryzyko, pod ścisłym nadzorem psychiatry dziecięcego.

Skutki uboczne, alkohol, ciąża, priapizm, interakcje

**Najczęstsze działania niepożądane** (> 5%):

• **Senność, sedacja** (10-30%) - szczególnie pierwsze 7-14 dni; często ustępuje po 2 tygodniach
• **Sucho w ustach** (5-15%) - efekt cholinolityczny; pij wodę
• **Zawroty głowy, niedociśnienie ortostatyczne** (5-15%) - wstawaj powoli, szczególnie rano (α1-adrenergiczna blokada)
• **Bóle głowy**
• **Nudności, zaparcia**
• **Zmęczenie poranne ("kac")** - gdy dawka zbyt wysoka, alkohol lub bardzo wczesne wstawanie

**Rzadkie, ale poważne**:

• **Priapizm** (długotrwała erekcja > 4 h, > 1/10 000 mężczyzn) - **stan nagły urologiczny**, wymaga natychmiastowej interwencji (igła, leki sympatykomimetyczne); ryzyko nieodwracalnej utraty erekcji jeśli nieleczony > 6 h. Zaprzestaj Trittico, idź na SOR
• **Wydłużenie QT i arytmie** - ostrzeżenie EMA, podobnie jak w hydroksyzynie i klarytromycynie; ostrożnie u pacjentów z chorobą serca, niskim potasem/magnezem
• **Zespół serotoninowy** (rzadko, gdy łączony z innymi lekami serotoninergicznymi)
• **Wzrost myśli samobójczych** u osób < 25 lat (jak wszystkie antydepresanty - Black Box Warning FDA)
• **Hyponatremia (SIADH)** - szczególnie u seniorów; sprawdzaj sód po 2-4 tyg. U osób > 65 lat
• **Krwawienia** - przy łączeniu z NLPZ, aspiryną, antykoagulantami

**Trazodon vs SSRI - różnice profilu**:

• | Skutek | Trazodon | SSRI (sertralina, escitalopram) |
• |---|---|---|
• | Wzrost masy ciała | Mały-Umiarkowany | Mały (sertralina), Umiarkowany (paroksetyna) |
• | Dysfunkcje seksualne | **Małe** (zaleta!) | Wysokie (30-70% pacjentów) |
• | Sedacja | **Wysoka** (zaleta na sen) | Mała |
• | Bezsenność | nie wywołuje | Często w pierwszych tygodniach |
• | Niepokój | Zmniejsza | Może nasilać w pierwszych tygodniach |
• | Pełny efekt | 4-6 tyg. (antydepresyjny) | 4-6 tyg. |
• | Zespół odstawienia | Łagodny | Wyraźny (paroksetyna, wenlafaksyna) |

**Trazodon a alkohol**: - **nie łącz** - alkohol nasila sedację, niedociśnienie, ryzyko zaburzeń koordynacji - Czas potrzebny do eliminacji trazodonu po jednej dawce: T½ 5-13 h × 5 = 25-65 h → bezpieczna abstynencja 24-48 h po pojedynczej dawce - Jeśli przyjmujesz codziennie - abstynencja przez cały okres leczenia - Połączenie z dużą ilością alkoholu może być **niebezpieczne** (depresja oddechowa)

**Trazodon a inne leki - kluczowe interakcje**:

| Lek | Mechanizm | Działanie | |---|---|---| | **Inhibitory MAO** (selegilina, moklobemid) | Zespół serotoninowy | Przeciwwskazane - odstęp 2 tyg. | | **SSRI/SNRI** (sertralina, escitalopram, wenlafaksyna) | Sumowanie serotoninergiczne | Obserwuj objawy serotoninowe; często łączone (SSRI rano + trazodon wieczorem na sen) | | **Tramadol, fentanyl** | Zespół serotoninowy | Ostrożnie | | **Leki sedacyjne** (benzodiazepiny, z-leki, opiody) | Sumowanie sedacji, depresja oddechowa | Unikaj kombinacji | | **Leki przeciwpsychotyczne** (kwetiapina, olanzapina) | Sumowanie sedacji, niedociśnienie | Ostrożnie | | **Antagoniści α1** (doksazosyna, tamsulozyna) | Sumowanie hipotensyjne | Ostrożnie, szczególnie u seniorów | | **Antagoniści wapnia** (amlodypina, werapamil) | Sumowanie hipotensyjne | Monitoruj ciśnienie | | **Cymetydyna** | Wzrost stężenia trazodonu | Redukuj dawkę | | **Inhibitory CYP3A4** (klarytromycyna, ketokonazol, sok grejpfrutowy) | Wzrost stężenia trazodonu | Redukcja dawki o 50%, unikaj soku grejpfrutowego | | **Induktory CYP3A4** (karbamazepina, fenytoina, ryfampicyna, dziurawiec) | Spadek stężenia trazodonu | Może być potrzebne zwiększenie dawki | | **Warfaryna** | Wzrost INR | Monitoruj INR co 5-7 dni przez pierwszy miesiąc | | **Cyklosporyna, takrolimus** | Wzrost stężeń | Monitoruj | | **Digoksyna** | Wzrost stężenia | Monitoruj | | **Aspiryna, NLPZ** | Wzrost ryzyka krwawień GI | Ostrożnie u osób z chorobą wrzodową | | **Levodopa, agoniści dopaminy** | Trazodon może osłabiać efekty | Ostrożnie u pacjentów z Parkinsonem |

**Trazodon a ciąża**: - **Kategoria C FDA** - w badaniach na zwierzętach nieliczne efekty, niejasne dane u ludzi - W I trymestrze unikaj jeśli możliwe; w II-III trymestrze stosować tylko gdy korzyść > ryzyko (np. Ciężka depresja zagrażająca ciąży) - **Tuż przed porodem** - może wywołać objawy odstawienia u noworodka (drażliwość, drgawki, hipotonia) - Lepsze alternatywy w ciąży: sertralina (najmocniej zbadana), escitalopram

• *Trazodon a karmienie piersią**:
• Przenika do mleka w niewielkich ilościach (~10% dawki matki)
• Może być stosowany ostrożnie; obserwuj niemowlę pod kątem nadmiernej senności
• Lepsza alternatywa: sertralina (najmniej do mleka)

**Trazodon a prowadzenie pojazdów** - sedacja, zawroty głowy, niedociśnienie ortostatyczne wpływają na reakcję, koncentrację. **Nie prowadź pojazdów** przez pierwsze 7-14 dni leczenia i po zwiększeniu dawki. Jeśli przyjmujesz 50 mg wieczorem na sen - sprawdź własną tolerancję rano przed jazdą (resztkowy efekt do 8-10 h, u seniorów dłużej).

**Trazodon a pamięć i funkcje poznawcze**: - Mniej zaburza pamięć niż benzodiazepiny i z-leki - W badaniach (NIH, 2023) sugerowano efekt **neuroprotekcyjny** w chorobie Alzheimera (tłumienie unfolded protein response) - dane wstępne, nie wskazanie kliniczne

**Zgłaszanie działań niepożądanych** - URPL ([smz.ezdrowie.gov.pl](https://smz.ezdrowie.gov.pl)) lub bezpośrednio do producenta (Angelini Pharma).