Lactulosum (laktuloza) - dawkowanie, cena, skutki uboczne, recepta

Lactulosum (laktuloza) to osmotyczny środek przeczyszczający - syntetyczny disacharyd (galaktoza + fruktoza), który nie jest trawiony ani wchłaniany w jelicie cienkim. W jelicie grubym bakterie rozkładają go do kwasów organicznych, co zatrzymuje wodę w świetle jelita, zmiękcza stolec i pobudza perystaltykę. Stosowany jest w przewlekłych zaparciach (dawka 15-45 ml/dobę) oraz - w dużych dawkach - w leczeniu i profilaktyce encefalopatii wątrobowej u pacjentów z marskością wątroby. Działa łagodnie, efekt pojawia się po 24-48 godzinach. Dostępny jako roztwór doustny i syrop (667 mg/ml, 2,5 g/5 ml i inne moce); większość preparatów jest dostępna bez recepty (OTC), a Duphalac ma kategorię OTC/Rp. Jest bezpieczny w ciąży i u dzieci. Przy dolegliwościach żołądkowo-jelitowych zobacz też espumisan (wzdęcia) oraz loperamid (biegunka).

Recenzja medyczna: lek. Damian Wojno (OIL Olsztyn, PWZ 3211301) · Publikacja:

Autor: Redakcja MEDINOW Sp. z o.o. · Wytyczne redakcyjne

Substancja czynna (INN)
Laktuloza (Lactulosum) - syntetyczny disacharyd z galaktozy i fruktozy
Grupa / kod ATC
Osmotyczny środek przeczyszczający, ATC A06AD11
Postać
Roztwór doustny, syrop
Dawki / moce
667 mg/ml; 2,5 g/5 ml; 7,5 g/15 ml; 9,75 g/15 ml; 10 g/15 ml
Wielkości opakowań (RPL)
1 fl. 300 ml., 10 sasz. 15 ml, 1 butelka 200 ml, 1 butelka 150 ml, 1 butelka 300 ml, 1 butelka 1000 ml
Kategoria wydawania
OTC / OTC/Rp - większość preparatów dostępna bez recepty (OTC); Duphalac w kategorii OTC/Rp (część opakowań na receptę)
Refundacja
Nie - preparaty laktulozy nie są refundowane (wykaz leków refundowanych na 1 października 2026); dostępne pełnopłatnie, w większości jako OTC
Producent
Różni producenci (lek generyczny) - m.in. Aflofarm, Hasco-Lek; oryginał Duphalac
Sposób podania
Doustnie, najlepiej jednorazowo rano; popić wodą lub sokiem; nie wymaga rozcieńczania
Działanie
Osmotyczne zatrzymanie wody w jelicie + zakwaszenie treści jelitowej; efekt po 24-48 h

📄 Ulotka i ChPL - oficjalny Rejestr Produktów Leczniczych (URPL)

Zamów e-receptę

Ilustracja: miska zupy, a wokół jabłko, kłos zboża, sztućce i szklanka wody

Co to jest Lactulosum i jak działa

Lactulosum (laktuloza) to syntetyczny disacharyd zbudowany z cząsteczki galaktozy i fruktozy, połączonych wiązaniem, którego ludzkie enzymy trawienne nie potrafią rozłożyć. Dzięki temu laktuloza przechodzi niezmieniona przez żołądek i jelito cienkie - nie jest wchłaniana do krwi i praktycznie nie wpływa na poziom glukozy ani insuliny (co ma znaczenie dla diabetyków).

Mechanizm działania (dwutorowy):

1. Efekt osmotyczny - w jelicie grubym laktuloza jest rozkładana przez bakterie jelitowe do kwasów organicznych o małej masie cząsteczkowej (głównie kwas mlekowy i octowy). Zwiększa to ciśnienie osmotyczne w świetle jelita i zatrzymuje wodę, co zwiększa objętość treści jelitowej, zmiękcza stolec i pobudza perystaltykę. 2. Zakwaszenie treści jelitowej - powstałe kwasy obniżają pH w okrężnicy z ok. 7 do ok. 5. W efekcie amoniak (NH3) przechodzi w jon amonowy (NH4+), który nie wchłania się z jelita do krwi i jest wydalany z kałem. To kluczowy mechanizm w leczeniu encefalopatii wątrobowej, gdzie celem jest obniżenie stężenia amoniaku.

ParametrCharakterystyka
KlasaŚrodek przeczyszczający osmotyczny
Kod ATCA06AD11
Wchłanianie< 3% (praktycznie niewchłanialny)
Miejsce działaniaJelito grube (okrężnica)
Początek działania24-48 godzin

Laktuloza działa łagodnie i fizjologicznie - nie drażni błony śluzowej jelita jak środki stymulujące (np. senes, bisakodyl), dlatego nadaje się do długotrwałego stosowania, także u dzieci, kobiet w ciąży i osób starszych.

Wskazania - kiedy stosuje się Lactulosum

Laktuloza ma dwa główne, dobrze udokumentowane wskazania:

1. Przewlekłe zaparcia (zaparcia czynnościowe) - Trudności z regularnym, miękkim wypróżnieniem. - Sytuacje wymagające ułatwienia wypróżnień: hemoroidy, po operacjach odbytu/jelita grubego, szczeliny odbytu (gdy wskazany jest miękki stolec). - Zaparcia w przebiegu ciąży, u osób starszych, unieruchomionych, przyjmujących opioidy.

2. Encefalopatia wątrobowa (śpiączka i stan przedśpiączkowy wątrobowy) - Leczenie i zapobieganie encefalopatii wątrobowej oraz śpiączce wątrobowej u pacjentów z marskością wątroby lub innymi ciężkimi chorobami wątroby. - Mechanizm: obniżenie wchłaniania amoniaku przez zakwaszenie jelita i przyspieszenie pasażu.

Dodatkowo laktuloza bywa stosowana do przygotowania jelita lub jako środek pomocniczy w wybranych sytuacjach klinicznych - zawsze wg zaleceń lekarza.

> Uwaga: Zaparcia mogą mieć poważne przyczyny (niedrożność, choroby jelita grubego). Jeśli zaparcia są nowe, nasilające się, z bólem brzucha, krwią w stolcu lub spadkiem masy ciała - skonsultuj się z lekarzem przed rozpoczęciem leczenia. Przy współistniejących wzdęciach pomocny bywa espumisan.

Dawkowanie Lactulosum

Dawkowanie zależy od wskazania. Laktulozę przyjmuje się doustnie, najlepiej jednorazowo rano (np. przy śniadaniu); można popić wodą lub sokiem. Dawkę dobową można w razie potrzeby podzielić.

Zaparcia - dorośli i młodzież:

FazaDawka
Dawka początkowa15-45 ml/dobę (ok. 10-30 g)
Dawka podtrzymująca15-30 ml/dobę (ok. 10-20 g)

Zaparcia - dzieci (dawkowanie orientacyjne wg ChPL, ostatecznie wg lekarza):

WiekDawka początkowaDawka podtrzymująca
7-14 lat15 ml/dobę10-15 ml/dobę
1-6 lat5-10 ml/dobę5-10 ml/dobę
Niemowlęta < 1 r.ż.do 5 ml/dobędo 5 ml/dobę

Przeliczenie postaci 667 mg/ml: 15 ml roztworu ≈ 10 g laktulozy.

Encefalopatia wątrobowa - dorośli (dawki duże): - Początkowo 30-45 ml 3-4 razy na dobę (90-190 ml/d). - Dawkę dostosowuje się tak, aby uzyskać 2-3 miękkie stolce na dobę i pH stolca < 6. - W ostrych stanach laktuloza może być podawana także doodbytniczo (we wlewie) - wyłącznie w warunkach szpitalnych.

Ważne zasady: - Efekt przeczyszczający pojawia się dopiero po 24-48 godzinach - nie zwiększaj dawki przedwcześnie. - Pij odpowiednią ilość płynów (ok. 1,5-2 l/d). - Po uzyskaniu regularnych wypróżnień dawkę można stopniowo zmniejszać.

Skutki uboczne Lactulosum

Laktuloza jest dobrze tolerowana, a większość działań niepożądanych wynika z jej mechanizmu (fermentacja w jelicie) i jest zależna od dawki.

  • Bardzo często / często (zwłaszcza na początku leczenia):*
  • Wzdęcia i gazy (bębnica) - najczęstszy objaw, zwykle ustępuje po kilku dniach.
  • Bóle i skurcze brzucha, uczucie pełności.
  • Nudności.

Przy zbyt dużych dawkach: - Biegunka - sygnał przedawkowania; należy zmniejszyć dawkę. - Zaburzenia elektrolitowe (utrata potasu, sodu) wskutek biegunki - istotne zwłaszcza u osób starszych i przy długotrwałym stosowaniu dużych dawek.

CzęstośćDziałania niepożądane
Bardzo częstoWzdęcia, gazy (na początku terapii)
CzęstoBól brzucha, nudności, biegunka (przy dużych dawkach)
Niezbyt częstoWymioty
Przy nadużyciuZaburzenia elektrolitowe, odwodnienie

Jak ograniczyć skutki uboczne: - Zaczynaj od mniejszej dawki i zwiększaj stopniowo. - Wzdęcia po kilku dniach zwykle samoistnie maleją. - Przy uporczywych wzdęciach pomocny bywa preparat z symetykonem - zobacz espumisan. - Jeśli pojawi się biegunka - zmniejsz dawkę i uzupełniaj płyny.

Jeśli wystąpią nasilone bóle brzucha, utrzymująca się biegunka lub objawy odwodnienia - skontaktuj się z lekarzem.

Przeciwwskazania i ostrzeżenia

  • Przeciwwskazania (nie stosować):*
  • Nadwrażliwość na laktulozę lub którykolwiek składnik preparatu.
  • Galaktozemia - wrodzona nietolerancja galaktozy (laktuloza zawiera galaktozę).
  • Niedrożność przewodu pokarmowego (ileus), podejrzenie niedrożności lub perforacji.
  • Ostre choroby zapalne jelit (gdy tak zaleci lekarz), bóle brzucha o niejasnej przyczynie.

Szczególne ostrożności: - Cukrzyca - dawki przeczyszczające zawierają niewielkie ilości wolnych cukrów (galaktoza, laktoza) i zwykle nie wpływają istotnie na glikemię; jednak duże dawki stosowane w encefalopatii wątrobowej wymagają uwzględnienia tej zawartości - skonsultuj z lekarzem. - Nietolerancja laktozy - preparaty mogą zawierać śladowe ilości laktozy/galaktozy. - Długotrwałe stosowanie dużych dawek - ryzyko zaburzeń elektrolitowych; kontroluj samopoczucie i nawodnienie. - Jeśli po 2-3 dniach stosowania w zaparciach nie ma efektu - skonsultuj się z lekarzem (nie zwiększaj dawki w nieskończoność).

Ciąża i karmienie piersią: laktuloza jest uznawana za bezpieczną w ciąży i podczas karmienia - nie wchłania się do krwi i nie przenika do mleka w istotnym stopniu. Często jest lekiem pierwszego wyboru na zaparcia u ciężarnych.

Interakcje: laktuloza może obniżać pH w okrężnicy, co teoretycznie wpływa na leki uwalniane zależnie od pH (np. niektóre preparaty mesalazyny dojelitowej). Biegunka wywołana przedawkowaniem może zwiększać utratę potasu - istotne przy jednoczesnym stosowaniu glikozydów naparstnicy (digoksyna) i leków moczopędnych.

Lactulosum a alkohol

Laktuloza nie wchodzi w bezpośrednią, niebezpieczną interakcję z alkoholem - nie jest wchłaniana do krwiobiegu i nie jest metabolizowana w wątrobie tak jak wiele leków, więc nie ma ryzyka klasycznej reakcji disulfiramopodobnej ani sumowania działania toksycznego.

Jednak warto pamiętać o kilku rzeczach:

1. Alkohol nasila zaburzenia ze strony przewodu pokarmowego - może powodować wzdęcia, biegunkę lub bóle brzucha, które trudno odróżnić od działań niepożądanych laktulozy i mogą je nasilić. 2. W encefalopatii wątrobowej alkohol jest bezwzględnie przeciwwskazany. Pacjenci leczeni laktulozą z powodu marskości wątroby nie mogą pić alkoholu - alkohol pogłębia uszkodzenie wątroby, podnosi poziom amoniaku i może wywołać zaostrzenie encefalopatii, niwecząc efekt leczenia. 3. Odwodnienie - alkohol działa moczopędnie; w połączeniu z przeczyszczającym działaniem laktulozy (zwłaszcza przy biegunce) może sprzyjać odwodnieniu i utracie elektrolitów.

Podsumowanie: Okazjonalne spożycie alkoholu przy leczeniu zaparć laktulozą nie stanowi bezpośredniego zagrożenia farmakologicznego, ale może nasilać dolegliwości jelitowe. Przy stosowaniu laktulozy w chorobach wątroby alkohol jest bezwzględnie zakazany.

Cena Lactulosum i refundacja

Cena laktulozy zależy od postaci, mocy i wielkości opakowania.

Opakowanie
Butelka 150 ml
Butelka 200 ml
Butelka 300 ml
10 saszetek 15 ml
Butelka 1000 ml (duże opakowanie)

Refundacja: - Preparaty laktulozy nie są refundowane - nie ma ich w wykazie leków refundowanych na 1 października 2026, więc pacjent ponosi pełny koszt. - Preparaty OTC (dostępne bez recepty) sprzedawane są pełnopłatnie. - Aktualny poziom odpłatności i wykaz preparatów refundowanych znajdziesz w obowiązującym obwieszczeniu Ministra Zdrowia - sprawdź konkretny preparat w aptece.

Wskazówka praktyczna: Jeśli stosujesz laktulozę długotrwale, warto omówić leczenie z lekarzem. Receptę można uzyskać podczas konsultacji online.

Zamienniki Lactulosum

Laktuloza ma wiele zamienników o tej samej substancji czynnej (preparaty generyczne) oraz alternatywy z innych grup środków przeczyszczających.

Zamienniki z laktulozą (ta sama substancja, można je stosować wymiennie):

Nazwa handlowaProducent
DuphalacCooper Consumer Health B.V. (oryginał)
Lactulosum HascoHasco-Lek
Lactulosum AflofarmAflofarm
Lactulosum PolfarmexPolfarmex
NormalacL. Molteni

Wszystkie zawierają laktulozę w stężeniu zwykle ok. 667 mg/ml - różnią się głównie nazwą, smakiem i wielkością opakowania.

Alternatywy z innych grup (przy zaparciach): - Makrogole (Forlax, Fortrans) - osmotyczne, mniej wzdęć niż laktuloza, często preferowane przy słabej tolerancji. - Glikol polietylenowy / sól fizjologiczna - do przygotowania jelita. - Senes, bisakodyl - stymulujące (krótkotrwale, nie do przewlekłego stosowania).

Przy innych dolegliwościach układu pokarmowego lekarz może zalecić: espumisan (wzdęcia, symetykon), loperamid (biegunka), ursofalk (kwas ursodeoksycholowy - choroby wątroby/żółci), controloc, nolpaza lub mesopral (inhibitory pompy protonowej - refluks, choroba wrzodowa).

> Uwaga: W encefalopatii wątrobowej laktuloza ma ugruntowaną pozycję i nie zawsze można ją łatwo zastąpić - zmiana leku tylko po konsultacji z lekarzem prowadzącym.

Jak uzyskać receptę na Lactulosum online

Większość preparatów laktulozy jest dostępna bez recepty (OTC), a Duphalac ma kategorię OTC/Rp. Receptę na laktulozę możesz uzyskać szybko i wygodnie przez konsultację online w ereceptaonline24.pl.

Jak to działa - krok po kroku:

1. Wypełnij formularz medyczny - opisz objawy (przewlekłe zaparcia, choroba wątroby), dotychczasowe leczenie, choroby współistniejące i przyjmowane leki. 2. Lekarz weryfikuje kwalifikację - sprawdza wskazania i ewentualne przeciwwskazania (np. galaktozemia, niedrożność jelit, podejrzenie poważnej przyczyny zaparć). 3. Otrzymujesz e-receptę - kod recepty przychodzi e-mailem i/lub e-mailem, zwykle w ciągu kilkudziesięciu minut do kilku godzin. 4. Realizacja w aptece - podajesz kod e-recepty i PESEL.

  • Kiedy konsultacja online jest szczególnie wskazana:*
  • Potrzebujesz dużego opakowania na leczenie długotrwałe.
  • Laktuloza w encefalopatii wątrobowej (zawsze pod nadzorem lekarza).
  • Przewlekłe zaparcia wymagające stałego leczenia i monitorowania.

Kiedy potrzebna jest wizyta stacjonarna: nowe, niepokojące objawy (krew w stolcu, silny ból brzucha, spadek masy ciała, zatrzymanie gazów i stolca) wymagają badania i diagnostyki - wówczas konsultacja online nie zastąpi wizyty u lekarza. Koszt konsultacji i wystawienia e-recepty znajdziesz na stronie usługi e-recepta.

Najczęściej zadawane pytania

Ile kosztuje Lactulosum?

Cena laktulozy zależy od postaci i wielkości opakowania (butelki 150-300 ml, opakowanie 10 saszetek po 15 ml, duża butelka 1000 ml). Preparaty laktulozy nie są refundowane (wykaz leków refundowanych na 1 października 2026), więc pacjent płaci pełną cenę.

Czy Lactulosum jest na receptę?

To zależy od preparatu i opakowania. Większość preparatów laktulozy (np. butelki 150-300 ml) jest dostępna bez recepty (OTC) i kupisz je w aptece samodzielnie, a Duphalac ma kategorię OTC/Rp, czyli część jego opakowań może wymagać recepty. Receptę można uzyskać podczas konsultacji online.

Po jakim czasie działa Lactulosum?

Laktuloza działa łagodnie i z opóźnieniem - pierwszy efekt przeczyszczający pojawia się zwykle dopiero po 24-48 godzinach od przyjęcia. To dlatego, że substancja musi dotrzeć do jelita grubego i zostać rozłożona przez bakterie jelitowe. Nie należy przedwcześnie zwiększać dawki, bo grozi to biegunką i wzdęciami. Cierpliwie odczekaj 1-2 doby na ocenę skuteczności.

Jak dawkować Lactulosum przy zaparciach?

U dorosłych przy zaparciach dawka początkowa to zwykle 15-45 ml na dobę (ok. 10-30 g), a dawka podtrzymująca 15-30 ml na dobę. Najlepiej przyjmować jednorazowo rano, popijając wodą lub sokiem. U dzieci dawki są mniejsze i dobierane do wieku (np. 5-15 ml/d). Po uzyskaniu regularnych, miękkich wypróżnień dawkę można stopniowo zmniejszać. W encefalopatii wątrobowej dawki są znacznie większe i ustala je lekarz.

Jakie są skutki uboczne Lactulosum?

Najczęstszym działaniem niepożądanym laktulozy są wzdęcia i gazy, zwłaszcza w pierwszych dniach leczenia - zwykle ustępują samoistnie. Mogą wystąpić też skurcze i bóle brzucha, nudności oraz uczucie pełności. Przy zbyt dużych dawkach pojawia się biegunka, która jest sygnałem do zmniejszenia dawki, a długotrwała biegunka grozi zaburzeniami elektrolitowymi (utrata potasu, sodu). Aby ograniczyć wzdęcia, warto zaczynać od mniejszej dawki.

Czy można pić alkohol podczas stosowania Lactulosum?

Laktuloza nie wchodzi w bezpośrednią, niebezpieczną interakcję z alkoholem, bo nie wchłania się do krwi. Przy leczeniu zwykłych zaparć okazjonalny alkohol nie stanowi zagrożenia farmakologicznego, choć może nasilać wzdęcia, biegunkę i sprzyjać odwodnieniu. Natomiast u pacjentów stosujących laktulozę z powodu chorób wątroby (marskość, encefalopatia wątrobowa) alkohol jest bezwzględnie zakazany, bo pogłębia uszkodzenie wątroby.

Jaki jest zamiennik Lactulosum?

Zamiennikami o tej samej substancji czynnej (laktuloza) są m.in. Duphalac, Lactulosum Hasco, Lactulosum Polfarmex i Normalac - można je stosować wymiennie. Z innych grup alternatywą przy zaparciach są makrogole (np. Forlax), które powodują mniej wzdęć. W chorobach wątroby laktuloza ma ugruntowaną pozycję i zmiana leku powinna odbywać się wyłącznie po konsultacji z lekarzem prowadzącym.

Czy Lactulosum można stosować w ciąży i u dzieci?

Tak. Laktuloza jest uznawana za bezpieczną w ciąży i podczas karmienia piersią, ponieważ praktycznie nie wchłania się do krwi i nie przenika do mleka. Często jest lekiem pierwszego wyboru na zaparcia u kobiet w ciąży. U dzieci, w tym niemowląt, również może być stosowana, ale w mniejszych, dobranych do wieku dawkach - u najmłodszych zawsze po konsultacji z lekarzem lub farmaceutą.

Jak długo można stosować Lactulosum?

Laktuloza może być stosowana długotrwale, bo działa łagodnie i fizjologicznie, nie drażni błony śluzowej jelita jak środki stymulujące i nie powoduje uzależnienia jelita. W przewlekłych zaparciach i encefalopatii wątrobowej leczenie bywa wielomiesięczne lub stałe. Jeśli jednak przy zaparciach po 2-3 dniach nie ma efektu, należy skonsultować się z lekarzem, a przy długim stosowaniu dużych dawek - kontrolować nawodnienie i elektrolity.

Czy Lactulosum jest bezpieczne dla diabetyków?

Laktuloza praktycznie nie wchłania się do krwi i w dawkach przeczyszczających zwykle nie wpływa istotnie na poziom glukozy, więc może być stosowana u diabetyków. Preparaty zawierają jednak niewielkie ilości wolnych cukrów (galaktoza, laktoza), co ma znaczenie przy bardzo dużych dawkach stosowanych w encefalopatii wątrobowej - wtedy trzeba to uwzględnić. Diabetyk powinien skonsultować długotrwałe lub wysokodawkowe leczenie z lekarzem.

Czym różni się Lactulosum w encefalopatii wątrobowej od stosowania na zaparcia?

Różnica polega głównie na dawce i celu leczenia. Przy zaparciach stosuje się 15-45 ml na dobę, by uzyskać miękki stolec. W encefalopatii wątrobowej dawki są znacznie większe (30-45 ml nawet 3-4 razy dziennie), a celem jest uzyskanie 2-3 luźnych stolców dziennie i zakwaszenie jelita, co zmniejsza wchłanianie amoniaku z jelita do krwi. Leczenie encefalopatii prowadzi się zawsze pod ścisłym nadzorem lekarza.

Co zrobić, gdy po Lactulosum mam silne wzdęcia?

Wzdęcia i gazy to najczęstszy efekt uboczny laktulozy, wynikający z fermentacji w jelicie - zwykle pojawiają się na początku leczenia i ustępują po kilku dniach. Aby je ograniczyć, warto zaczynać od mniejszej dawki i zwiększać ją stopniowo. Pomocny bywa preparat z symetykonem (np. Espumisan), który redukuje gazy jelitowe. Jeśli wzdęciom towarzyszy silny ból brzucha lub zatrzymanie gazów i stolca, skontaktuj się z lekarzem.

Czy Lactulosum uzależnia jelita jak inne środki przeczyszczające?

Nie. Laktuloza należy do środków osmotycznych, które działają łagodnie poprzez zatrzymywanie wody w jelicie i nie drażnią błony śluzowej. W przeciwieństwie do środków stymulujących (senes, bisakodyl), które przy nadużywaniu mogą prowadzić do tzw. leniwego jelita, laktuloza nie powoduje przyzwyczajenia ani uzależnienia jelita i może być bezpiecznie stosowana przewlekle, także u dzieci i kobiet w ciąży.

Powiązane leki

Źródła

Informacje o dawkowaniu i przeciwwskazaniach pochodzą z ChPL zatwierdzonej przez URPL. Strona ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji lekarskiej.

Jak uzyskać receptę na Lactulosum online?

Wypełniasz formularz medyczny, lekarz (PWZ 3211301) weryfikuje wywiad i - jeśli nie ma przeciwwskazań - wystawia e-receptę: kod PIN przychodzi e-mailem zwykle w 15 minut. Zamówienie złożysz o każdej porze, a lekarz pracuje codziennie w godzinach 6:00-24:00. Koszt e-konsultacji: 59,00 zł. O wystawieniu recepty zawsze decyduje lekarz. Opłata dotyczy oceny wniosku przez lekarza. Jeśli lekarz odmówi wystawienia recepty, opłata nie podlega zwrotowi.

Zamów e-receptę na Lactulosum Procedura krok po kroku