eRecepta Online

Progesteron — wskazania, dawkowanie, skutki uboczne i recepta online

Progesteron to naturalny hormon płciowy (mikronizowany progesteron, identyczny z hormonem wytwarzanym przez jajniki), stosowany w niedoborze fazy lutealnej, w leczeniu niepłodności i wspomaganiu rozrodu (IVF), w hormonalnej terapii zastępczej oraz w profilaktyce porodu przedwczesnego. Występuje jako kapsułki miękkie (doustne lub dopochwowe), globulki dopochwowe oraz żel dopochwowy w dawkach 100 mg, 200 mg i 300 mg. To lek wydawany wyłącznie na receptę (Rp) — dawkę i drogę podania dobiera lekarz. Receptę uzyskasz w ramach konsultacji e-recepty. Progesteron różni się od syntetycznych progestagenów stosowanych w antykoncepcji, takich jak slinda czy yasmin.

Substancja czynna
Progesteron (Progesteronum) — mikronizowany progesteron naturalny, bioidentyczny
Grupa / kod ATC
Progestageny, hormon płciowy naturalny — G03DA04
Postać
Kapsułki miękkie (doustnie/dopochwowo), globulki dopochwowe, żel dopochwowy
Dostępne dawki
100 mg, 200 mg, 300 mg
Wielkości opakowań (wg RPL)
30 kaps. oraz 15 globulek dopochwowych
Kategoria wydawania (wg RPL)
Rp — lek wyłącznie na receptę
Refundacja
Tak — refundowany w wybranych wskazaniach (m.in. niewydolność lutealna, wspomaganie rozrodu, zagrożenie poronieniem) na podstawie aktualnego obwieszczenia
Producent
różni producenci (lek generyczny) — m.in. Besins Healthcare, Gedeon Richter
Sposób podania
Doustnie wieczorem (kapsułki) lub dopochwowo (kapsułki, globulki, żel)
Działanie
Uzupełnia niedobór progesteronu, przekształca endometrium, podtrzymuje wczesną ciążę

Zamów e-receptę

Co to jest Progesteron i jak działa

Progesteron to lek zawierający mikronizowany progesteron naturalny — substancję chemicznie identyczną z hormonem wytwarzanym przez ciałko żółte jajnika oraz, w ciąży, przez łożysko. Mikronizacja (rozdrobnienie cząsteczek) zwiększa wchłanianie hormonu, który normalnie jest słabo przyswajalny doustnie. Z tego powodu progesteron stosuje się często dopochwowo, co pozwala uzyskać wysokie stężenie hormonu bezpośrednio w macicy (tzw. efekt pierwszego przejścia przez macicę), przy mniejszym obciążeniu wątroby.

Progesteron należy do grupy progestagenów (kod ATC G03DA04). W odróżnieniu od syntetycznych progestagenów stosowanych w antykoncepcji (slinda, diane 35) jest to hormon bioidentyczny, czyli o budowie tożsamej z naturalnym.

Główne mechanizmy działania:

  • Przekształca endometrium z fazy proliferacyjnej w wydzielniczą — przygotowuje błonę śluzową macicy do zagnieżdżenia zarodka.
  • Podtrzymuje wczesną ciążę — zmniejsza kurczliwość mięśnia macicy i wspiera utrzymanie ciąży w fazie lutealnej.
  • Równoważy działanie estrogenów w hormonalnej terapii zastępczej (HTZ) — chroni endometrium przed rozrostem u kobiet z zachowaną macicą.
  • Działa lekko uspokajająco po podaniu doustnym (metabolity progesteronu wpływają na receptory GABA — stąd senność).

Działanie progesteronu jest zatem zupełnie inne niż leków przeciwbólowych czy antybiotyków — to terapia hormonalna wymagająca indywidualnego doboru dawki i drogi podania przez lekarza.

Wskazania

Progesteron stosuje się w wielu sytuacjach związanych z niedoborem tego hormonu oraz w medycynie rozrodu. Najważniejsze wskazania (zgodnie z ChPL poszczególnych preparatów):

Droga dopochwowa (kapsułki, globulki, żel):

  • Wspomaganie rozrodu (IVF/ICSI) — suplementacja fazy lutealnej w cyklach stymulowanych, najczęstsze wskazanie kliniczne.
  • Niewydolność ciałka żółtego (niedobór fazy lutealnej) u kobiet starających się o ciążę.
  • Profilaktyka porodu przedwczesnego u kobiet z krótką szyjką macicy lub porodem przedwczesnym w wywiadzie.
  • Zagrażające lub nawykowe poronienie związane z niedoborem progesteronu.

Droga doustna (kapsułki):

  • Zaburzenia miesiączkowania wynikające z niedoboru progesteronu (np. cykle bezowulacyjne, nieregularne miesiączki).
  • Zespół napięcia przedmiesiączkowego (PMS) o podłożu niedoboru lutealnego.
  • Hormonalna terapia zastępcza (HTZ) — w skojarzeniu z estrogenem u kobiet w okresie menopauzy z zachowaną macicą (ochrona endometrium).
  • Mastopatia (włóknisto-torbielowate zmiany piersi) — w wybranych przypadkach.

Wybór drogi podania i dawki zależy od wskazania — np. w fazie lutealnej IVF stosuje się zwykle dopochwowo 600–800 mg/dobę, a w HTZ doustnie 100–200 mg. Decyzję podejmuje lekarz. Progesteronu nie stosuje się jako antykoncepcji — do tego służą preparaty takie jak yasmin czy azalia.

Dawkowanie Progesteron

Dawkowanie progesteronu jest ściśle uzależnione od wskazania oraz drogi podania. Poniższa tabela podaje typowe schematy zgodne z ChPL — ostateczny schemat ustala lekarz.

  • | Wskazanie | Droga / postać | Typowa dawka |
  • |---|---|---|
  • | Wspomaganie rozrodu (IVF) | dopochwowo (kaps./żel) | 200 mg 3× dziennie lub 90 mg żelu 1×/dobę |
  • | Niedobór fazy lutealnej | dopochwowo | 200–300 mg/dobę w 1–2 dawkach |
  • | Zagrożenie poronieniem | dopochwowo | 200–400 mg/dobę (czasem więcej) |
  • | Zaburzenia miesiączkowania | doustnie | 200–300 mg/dobę przez 10 dni cyklu |
  • | HTZ (z estrogenem) | doustnie | 100 mg/dobę (ciągle) lub 200 mg przez 12–14 dni cyklu |

Zasady ogólne:

  • Kapsułki doustne przyjmuj wieczorem, przed snem — z powodu senności wywoływanej przez metabolity progesteronu. Najlepiej z dala od posiłku.
  • Kapsułki/globulki dopochwowe zakłada się głęboko do pochwy, zwykle wieczorem; przy dużych dawkach IVF — w 2–3 podaniach w ciągu doby.
  • Żel dopochwowy stosuje się raz dziennie za pomocą dołączonego aplikatora.
  • Nie należy samodzielnie zmieniać dawki ani nagle odstawiać leku w trakcie wczesnej ciąży — zawsze po konsultacji z lekarzem.

W razie pominięcia dawki przyjmij ją jak najszybciej, ale nie podwajaj dawki. Pełny schemat (liczba dni, godziny podania) jest indywidualny i powinien być zapisany na recepcie oraz w zaleceniach lekarskich.

Skutki uboczne Progesteron

Progesteron jest zwykle dobrze tolerowany, ale jak każdy lek hormonalny może powodować działania niepożądane. Ich nasilenie zależy od dawki i drogi podania (objawy ogólnoustrojowe są częstsze po podaniu doustnym).

Często (≥1/100):

  • Senność, zawroty głowy — szczególnie po podaniu doustnym; dlatego zaleca się przyjmowanie wieczorem.
  • Ból i tkliwość piersi.
  • Bóle głowy.
  • Zmiany nastroju, uczucie zmęczenia.
  • Plamienia lub nieregularne krwawienia z dróg rodnych.

Po podaniu dopochwowym:

  • Miejscowe podrażnienie, świąd, wyciek (zwłaszcza przy żelu i kapsułkach).
  • Upławy.

Niezbyt często / rzadko:

  • Nudności, wzdęcia, zaparcia.
  • Obrzęki, zatrzymanie płynów.
  • Zmiany libido.
  • Reakcje alergiczne (wysypka, świąd).

Objawy wymagające pilnego kontaktu z lekarzem: silny jednostronny ból i obrzęk nogi, nagła duszność lub ból w klatce piersiowej (objawy żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej — ryzyko, choć niskie dla naturalnego progesteronu, jest istotniejsze przy łączeniu z estrogenem w HTZ), zaburzenia widzenia, silny ból głowy, żółtaczka.

Objawy o łagodnym nasileniu (senność, tkliwość piersi) zwykle ustępują w trakcie terapii. Pełny wykaz działań niepożądanych znajduje się w ulotce konkretnego preparatu.

Przeciwwskazania i ostrzeżenia

Bezwzględne przeciwwskazania do stosowania progesteronu (wg ChPL):

  • Nadwrażliwość na progesteron lub którąkolwiek substancję pomocniczą (np. olej arachidowy/sojowy w niektórych kapsułkach — uwaga przy alergii na orzeszki ziemne).
  • Niewyjaśnione krwawienia z dróg rodnych.
  • Czynna lub przebyta żylna choroba zakrzepowo-zatorowa (zakrzepica żył głębokich, zatorowość płucna) oraz zaburzenia zakrzepowo-zatorowe tętnicze (zawał, udar).
  • Rozpoznany lub podejrzewany rak piersi lub nowotwór hormonozależny narządów płciowych.
  • Ciężka niewydolność wątroby, porfiria.
  • Niepełne poronienie.

Szczególna ostrożność wymagana jest przy:

  • Chorobach sercowo-naczyniowych, nadciśnieniu, cukrzycy.
  • Migrenie, depresji w wywiadzie, padaczce, astmie.
  • Zaburzeniach czynności nerek.
  • Stosowaniu doustnym u kobiet z czynnikami ryzyka zakrzepicy — preferuje się wówczas drogę dopochwową.

Interakcje: progesteron jest metabolizowany przez wątrobowe enzymy CYP — leki indukujące te enzymy (ryfampicyna, niektóre leki przeciwpadaczkowe — fenytoina, karbamazepina, ziele dziurawca) mogą osłabiać jego działanie. Zawsze poinformuj lekarza o wszystkich przyjmowanych lekach i suplementach.

Ciąża i karmienie: progesteron jest stosowany w ciąży w określonych wskazaniach (suplementacja lutealna, profilaktyka poronień) — to jedno z głównych zastosowań. W okresie karmienia piersią stosować tylko po konsultacji z lekarzem (hormon przenika do mleka).

Progesteron a alkohol

Nie ma bezpośredniej, niebezpiecznej interakcji farmakologicznej między progesteronem a alkoholem — alkohol nie znosi działania leku ani nie zwiększa istotnie jego toksyczności. Mimo to istnieją ważne powody, by zachować ostrożność:

  • Nasilenie senności i zawrotów głowy. Progesteron przyjmowany doustnie działa lekko uspokajająco (poprzez metabolity wpływające na receptory GABA). Alkohol działa podobnie, więc łączenie obu nasila senność, zaburza koncentrację i równowagę — szczególnie groźne, jeśli lek przyjęto wieczorem przed snem. Nie prowadź pojazdów po jednoczesnym spożyciu.
  • Obciążenie wątroby. Progesteron doustny jest metabolizowany w wątrobie. Regularne spożywanie alkoholu obciąża ten sam narząd i może wpływać na metabolizm hormonu.
  • Kontekst leczenia. Progesteron stosuje się często u kobiet starających się o ciążę, w ciąży lub w trakcie procedury IVF — w tych sytuacjach zaleca się całkowitą rezygnację z alkoholu, niezależnie od samego leku.

Podsumowanie: okazjonalna, niewielka ilość alkoholu zwykle nie jest bezwzględnie zakazana przy terapii progesteronem doustnym, ale ze względu na nasiloną senność i częsty kontekst prokreacyjny rozsądnie jest ograniczyć lub całkowicie odstawić alkohol. Przy podaniu dopochwowym wpływ alkoholu jest minimalny, ale powyższe zalecenia dotyczące ciąży pozostają aktualne.

Cena Progesteron i refundacja

Cena progesteronu zależy od postaci, dawki i wielkości opakowania oraz od tego, czy lek jest wydawany z refundacją.

Orientacyjne ceny (pełnopłatnie):

  • | Postać / dawka | Opakowanie | Cena orientacyjna |
  • |---|---|---|
  • | Kapsułki 100 mg | 30 kaps. | ok. 20–35 zł |
  • | Kapsułki 200 mg | 30 kaps. | ok. 30–50 zł |
  • | Globulki dopochwowe 100/200 mg | 15 globulek | ok. 20–45 zł |
  • | Żel dopochwowy | aplikatory | ok. 50–90 zł |

Ceny są przybliżone i różnią się między aptekami oraz producentami (lek generyczny — różni wytwórcy).

Refundacja: progesteron jest refundowany w wybranych wskazaniach na podstawie aktualnego obwieszczenia Ministra Zdrowia — m.in. w niewydolności lutealnej, wspomaganiu rozrodu oraz w zagrożeniu poronieniem. Poziom odpłatności (ryczałt, 30%, 50%) oraz konkretne wskazania refundacyjne zależą od preparatu i wskazania zapisanego na recepcie. Aby skorzystać z refundacji, lekarz musi umieścić odpowiednie uprawnienie/wskazanie na recepcie.

Faktyczną, aktualną cenę i poziom refundacji najlepiej potwierdzić w aptece lub na liście leków refundowanych — ceny zmieniają się wraz z kolejnymi obwieszczeniami.

Zamienniki Progesteron

Na rynku dostępnych jest kilka preparatów zawierających ten sam mikronizowany progesteron — różnią się głównie nazwą handlową, postacią i dawką:

  • Luteina — popularne tabletki dopochwowe/podjęzykowe 50 i 100 mg.
  • Utrogestan / Prometrium — kapsułki miękkie 100 i 200 mg (doustnie lub dopochwowo).
  • Lutinus — tabletki dopochwowe 100 mg.
  • Crinone — żel dopochwowy 8%.

Wszystkie zawierają naturalny progesteron i są wzajemnie zbliżone, choć droga i schemat podania mogą się różnić — zamiany dokonuje lekarz lub farmaceuta zgodnie z zapisem na recepcie.

Zamienniki o innym mechanizmie (syntetyczne progestageny):

- duphaston — zawiera dydrogesteron, syntetyczny progestagen o działaniu zbliżonym do progesteronu, stosowany w wielu tych samych wskazaniach (zaburzenia miesiączkowania, HTZ, wsparcie ciąży), ale podawany wyłącznie doustnie i nie działa uspokajająco.

Uwaga: progesteronu nie należy mylić z hormonalnymi środkami antykoncepcyjnymi, które również zawierają progestageny, ale o zupełnie innym przeznaczeniu — np. slinda (drospirenon), yasmin, diane 35 czy azalia. Te leki służą do zapobiegania ciąży, a nie do jej podtrzymywania. O wyborze właściwego preparatu zawsze decyduje lekarz.

Jak uzyskać receptę na Progesteron online

Progesteron jest lekiem wydawanym wyłącznie na receptę (Rp). W serwisie ereceptaonline24.pl możesz uzyskać receptę w ramach konsultacji e-recepty — wygodnie, bez wychodzenia z domu.

Jak to działa:

1. Wypełnij formularz — wybierz usługę e-recepty, podaj nazwę leku (Progesteron / Luteina / Utrogestan), dawkę i postać, którą dotychczas stosujesz, oraz opisz swoją sytuację zdrowotną. 2. Konsultacja lekarska — lekarz analizuje kwestionariusz medyczny, ocenia wskazania, przeciwwskazania i bezpieczeństwo terapii. 3. Otrzymujesz e-receptę — w przypadku pozytywnej kwalifikacji kod e-recepty trafia na Twój telefon/e-mail, zwykle w ciągu kilkunastu minut. 4. Realizacja w aptece — podajesz kod e-recepty i PESEL, a farmaceuta wydaje lek.

Ważne ograniczenia:

  • E-recepta online to kontynuacja leczenia lub leczenie w jasno określonych wskazaniach. Pierwszorazowe rozpoczęcie terapii hormonalnej, zwłaszcza w ciąży lub w ramach IVF, wymaga zwykle wizyty i badań u ginekologa.
  • Lekarz może odmówić wystawienia recepty, jeśli stwierdzi przeciwwskazania lub uzna, że potrzebne jest badanie albo diagnostyka.
  • Recepta nie zastępuje opieki specjalistycznej w prowadzeniu ciąży ani procedury wspomaganego rozrodu.

Dzięki temu możesz bezpiecznie kontynuować zaleconą wcześniej terapię progesteronem bez przerywania leczenia.

Najczęściej zadawane pytania

Czy Progesteron jest na receptę?
Tak, Progesteron (mikronizowany progesteron naturalny) jest lekiem wydawanym wyłącznie na receptę — w Rejestrze Produktów Leczniczych ma kategorię dostępności Rp. Nie kupisz go bez recepty, ponieważ jest to terapia hormonalna wymagająca oceny wskazań i przeciwwskazań przez lekarza. Receptę możesz uzyskać podczas wizyty u ginekologa lub online w ramach kontynuacji leczenia.
Ile kosztuje Progesteron?
Cena Progesteronu zależy od postaci, dawki i wielkości opakowania. Orientacyjnie kapsułki 100 mg (30 kaps.) kosztują ok. 20–35 zł, kapsułki 200 mg ok. 30–50 zł, globulki dopochwowe (15 szt.) ok. 20–45 zł, a żel dopochwowy ok. 50–90 zł. W wybranych wskazaniach lek jest refundowany, co znacznie obniża cenę. Aktualną cenę najlepiej potwierdzić w aptece, bo różni się między producentami i zmienia z obwieszczeniami refundacyjnymi.
Jak dawkować Progesteron?
Dawkowanie zależy od wskazania i drogi podania. W suplementacji fazy lutealnej przy IVF stosuje się zwykle 200 mg dopochwowo 3 razy dziennie, w niedoborze lutealnym 200–300 mg/dobę dopochwowo, a w HTZ 100–200 mg doustnie. Kapsułki doustne przyjmuje się wieczorem przed snem z powodu senności. Dokładny schemat (dawka, droga, liczba dni) ustala lekarz indywidualnie i zapisuje na recepcie — nie należy zmieniać go samodzielnie.
Jakie są skutki uboczne Progesteronu?
Najczęstsze działania niepożądane to senność i zawroty głowy (zwłaszcza po podaniu doustnym), tkliwość piersi, bóle głowy, zmiany nastroju, zmęczenie oraz plamienia. Po podaniu dopochwowym możliwe są miejscowe podrażnienie, świąd i upławy. Rzadziej występują nudności, wzdęcia, obrzęki. Pilnego kontaktu z lekarzem wymagają objawy zakrzepicy (ból i obrzęk nogi, duszność, ból w klatce piersiowej), zaburzenia widzenia czy żółtaczka.
Czy Progesteron można łączyć z alkoholem?
Nie ma groźnej interakcji farmakologicznej między progesteronem a alkoholem, ale alkohol nasila senność i zawroty głowy wywołane lekiem doustnym oraz dodatkowo obciąża wątrobę. Ponieważ progesteron stosuje się często u kobiet starających się o ciążę, w ciąży lub w trakcie IVF, zaleca się wówczas całkowitą rezygnację z alkoholu. Okazjonalna niewielka ilość zwykle nie jest bezwzględnie zakazana, ale rozsądnie jest ograniczyć lub odstawić alkohol w trakcie terapii.
Czym różni się Progesteron od Duphastonu?
Progesteron to naturalny, bioidentyczny hormon (mikronizowany progesteron), dostępny w postaci kapsułek, globulek i żelu, podawany doustnie lub dopochwowo. Duphaston zawiera dydrogesteron — syntetyczny progestagen przyjmowany wyłącznie doustnie, który nie działa uspokajająco i ma korzystniejszy profil tolerancji żołądkowo-jelitowej. Oba leki stosuje się w podobnych wskazaniach (niedobór lutealny, zaburzenia miesiączkowania, HTZ, wsparcie ciąży), a wyboru dokonuje lekarz.
Czy Progesteron można stosować w ciąży?
Tak — wspomaganie wczesnej ciąży to jedno z głównych wskazań progesteronu. Stosuje się go w niewydolności fazy lutealnej, w zagrażającym lub nawykowym poronieniu oraz w profilaktyce porodu przedwczesnego u kobiet z krótką szyjką macicy. W tych sytuacjach lek podaje się zwykle dopochwowo. Terapia musi być prowadzona pod kontrolą lekarza ginekologa; nie należy samodzielnie rozpoczynać ani odstawiać leku w trakcie ciąży.
Jak długo stosuje się Progesteron?
Czas leczenia zależy od wskazania. W zaburzeniach miesiączkowania progesteron przyjmuje się zwykle przez 10 dni w określonej fazie cyklu, w HTZ przez 12–14 dni cyklu lub ciągle. W suplementacji fazy lutealnej przy IVF stosuje się go od dnia transferu zarodka, a po potwierdzeniu ciąży często kontynuuje do końca pierwszego trymestru. Dokładny czas terapii ustala lekarz na podstawie sytuacji klinicznej i wyników badań.
Czym można zastąpić Progesteron?
Ten sam mikronizowany progesteron zawierają preparaty Luteina, Utrogestan, Prometrium, Lutinus i Crinone (żel) — różnią się głównie nazwą, postacią i dawką, a zamiany dokonuje lekarz lub farmaceuta. Alternatywą o innym mechanizmie jest dydrogesteron (Duphaston). Progesteronu nie należy mylić z lekami antykoncepcyjnymi zawierającymi progestageny, takimi jak Slinda, Yasmin czy Azalia — służą one do zapobiegania ciąży, a nie do jej podtrzymywania.
Czy Progesteron jest refundowany?
Tak, progesteron jest refundowany w wybranych wskazaniach na podstawie aktualnego obwieszczenia Ministra Zdrowia — m.in. w niewydolności lutealnej, wspomaganiu rozrodu i zagrożeniu poronieniem. Poziom odpłatności (ryczałt lub procentowy) zależy od preparatu i wskazania zapisanego na recepcie. Aby skorzystać z refundacji, lekarz musi umieścić właściwe uprawnienie/wskazanie na recepcie. Pełnopłatnie ceny zaczynają się od ok. 20 zł.
Czy progesteron dopochwowy jest skuteczniejszy niż doustny?
To zależy od celu terapii. Podanie dopochwowe daje wysokie stężenie hormonu bezpośrednio w macicy (efekt pierwszego przejścia przez macicę) przy mniejszym obciążeniu wątroby i słabszych objawach ogólnoustrojowych, dlatego jest preferowane w suplementacji lutealnej i wsparciu ciąży. Podanie doustne daje silniejsze działanie ogólnoustrojowe, w tym uspokajające, i bywa wygodniejsze w HTZ czy regulacji cyklu. O wyborze drogi podania decyduje lekarz.
Czy mogę uzyskać receptę na Progesteron online?
Tak, w ramach konsultacji e-recepty możesz uzyskać receptę na Progesteron online, najczęściej jako kontynuację wcześniej zaleconego leczenia. Wypełniasz formularz medyczny, lekarz ocenia wskazania i przeciwwskazania, a po pozytywnej kwalifikacji otrzymujesz kod e-recepty. Pierwszorazowe rozpoczęcie terapii hormonalnej, zwłaszcza w ciąży lub w ramach IVF, zwykle wymaga wizyty i badań u ginekologa. Lekarz może odmówić recepty, jeśli stwierdzi przeciwwskazania.
Dlaczego Progesteron powoduje senność?
Senność po progesteronie doustnym wynika z działania jego metabolitów (m.in. allopregnanolonu) na receptory GABA w mózgu — podobnie jak działają leki uspokajające. Dlatego kapsułki doustne zaleca się przyjmować wieczorem, tuż przed snem. Efekt ten jest znacznie słabszy przy podaniu dopochwowym, bo hormon w mniejszym stopniu trafia do krążenia ogólnego. Senność zwykle nie jest groźna, ale nie należy po zażyciu leku prowadzić pojazdów, a tym bardziej łączyć go z alkoholem.

Powiązane leki