Saccharomyces boulardii - drożdże probiotyczne na biegunkę i florę jelitową

Co to jest Saccharomyces boulardii i jak działa

Saccharomyces boulardii to szczep drożdży probiotycznych (gatunek Saccharomyces cerevisiae var. boulardii) wyizolowany pierwotnie z owoców liczi i mangostanu. W przeciwieństwie do większości probiotyków, które są bakteriami (np. Lactobacillus, Bifidobacterium), są to drożdże - co ma istotne znaczenie praktyczne: są naturalnie oporne na antybiotyki, więc mogą być przyjmowane jednocześnie z antybiotykoterapią bez ryzyka, że antybiotyk je zniszczy.

Lek należy do grupy ATC A07FA - mikroorganizmy przeciwbiegunkowe. Mechanizm działania jest wielokierunkowy:

• Działanie antytoksynowe - neutralizuje toksyny bakteryjne, m.in. toksynę A Clostridioides difficile, oraz hamuje ich wiązanie z receptorami w jelicie;
• Wzmacnianie bariery jelitowej - pobudza wydzielanie wydzielniczej immunoglobuliny A (sIgA) i wspiera szczelność nabłonka jelitowego;
• Konkurencja z patogenami - utrudnia kolonizację jelita przez bakterie chorobotwórcze (efekt „wypierania");
• Wpływ na enzymy rąbka szczoteczkowego - zwiększa aktywność disacharydaz (np. laktazy), co poprawia trawienie po epizodzie biegunki.

Drożdże nie kolonizują trwale jelita - po odstawieniu są usuwane z organizmu w ciągu kilku dni, dlatego działają tylko w trakcie przyjmowania. Liofilizacja (250 mg lub 500 mg suchej masy w kapsułce) zapewnia stabilność preparatu w temperaturze pokojowej.

Wskazania

Saccharomyces boulardii stosuje się w leczeniu i zapobieganiu biegunce o różnej etiologii. Najważniejsze, dobrze udokumentowane wskazania:

Probiotyk bywa zalecany razem z lekami osłonowymi na żołądek (np. inhibitorami pompy protonowej jak nolpaza czy mesopral) podczas eradykacji Helicobacter pylori. Uwaga: Saccharomyces boulardii nie zastępuje nawadniania doustnego - przy biegunce kluczowe jest uzupełnianie płynów i elektrolitów.

Dawkowanie Saccharomyces boulardii

Dawkowanie zależy od wskazania, wieku pacjenta oraz mocy preparatu (250 mg lub 500 mg). Poniższe schematy są typowe - zawsze stosuj się do ulotki konkretnego produktu i zaleceń lekarza.

Praktyczne zasady: - Kapsułki połykać w całości, popijając wodą; saszetki rozpuścić w niewielkiej ilości chłodnej lub letniej wody, soku albo posiłku. - Nie rozpuszczać w gorących (>50°C), bardzo zimnych ani alkoholowych płynach - wysoka temperatura i alkohol zabijają żywe drożdże, niwecząc działanie leku. - Można przyjmować niezależnie od posiłków. - Przy jednoczesnej antybiotykoterapii nie trzeba zachowywać odstępu czasowego (drożdże są oporne na antybiotyki), ale należy unikać równoczesnego stosowania leków przeciwgrzybiczych (patrz: przeciwwskazania).

Skutki uboczne Saccharomyces boulardii

Saccharomyces boulardii jest preparatem dobrze tolerowanym. Działania niepożądane występują rzadko i są zazwyczaj łagodne.

• Częste / niezbyt częste:*
• wzdęcia, uczucie pełności w jamie brzusznej;
• gazy, przejściowy dyskomfort jelitowy;
• zaparcie lub pragnienie.

Rzadkie, ale wymagające czujności: - reakcje alergiczne - wysypka, pokrzywka, świąd, obrzęk naczynioruchowy; w razie ich wystąpienia odstaw lek i skontaktuj się z lekarzem; - bardzo rzadko fungemia (obecność drożdży we krwi) - opisywana niemal wyłącznie u pacjentów ciężko chorych, z obniżoną odpornością lub z cewnikiem naczyniowym centralnym. To główny powód, dla którego lek jest przeciwwskazany u osób w stanie krytycznym.

Na wzdęcia i nadmiar gazów, które mogą się nasilić na początku stosowania probiotyku, pomocniczo stosuje się symetykon - np. espumisan. Jeśli biegunce towarzyszy gorączka, krew lub śluz w stolcu, silny ból brzucha albo objawy odwodnienia - przerwij samodzielne leczenie i zgłoś się do lekarza.

Przeciwwskazania i ostrzeżenia

Bezwzględne przeciwwskazania: - nadwrażliwość na Saccharomyces boulardii lub którąkolwiek substancję pomocniczą (np. laktozę w niektórych preparatach); - pacjenci w stanie krytycznym, z ciężkim niedoborem odporności lub z założonym centralnym cewnikiem żylnym - ryzyko fungemii; - u tych pacjentów zwykle nie zaleca się żywych drożdży probiotycznych.

Ostrzeżenia i interakcje: - Leki przeciwgrzybicze (np. doustne lub ogólnoustrojowe leki azolowe i inne przeciwgrzybicze) inaktywują drożdże - nie stosować Saccharomyces boulardii równocześnie z lekami przeciwgrzybiczymi, ponieważ zniweczą działanie probiotyku. - Otwieranie kapsułek/saszetek w pobliżu cewników naczyniowych jest niewskazane - opisano przypadki kontaminacji środowiska szpitalnego i fungemii u pacjentów na sąsiednich łóżkach. - Ciąża i karmienie piersią - danych jest ograniczona ilość; stosować wyłącznie po konsultacji z lekarzem, gdy korzyść przeważa nad ryzykiem. - Dzieci - stosować zgodnie z ulotką; u najmłodszych preferowane saszetki.

Przy uporczywej biegunce lub objawach alarmowych konieczna jest diagnostyka - nie zastępuj jej długotrwałym przyjmowaniem probiotyku. W chorobach wątroby i dróg żółciowych odrębnego leczenia wymagają inne preparaty, np. ursofalk.

Saccharomyces boulardii a alkohol

To jedno z najczęstszych pytań pacjentów - i wymaga rozróżnienia dwóch kwestii.

Czy alkohol wchodzi w niebezpieczną interakcję z lekiem? Nie ma opisanej groźnej reakcji farmakologicznej między Saccharomyces boulardii a etanolem. Drożdże probiotyczne nie są metabolizowane w sposób, który powodowałby reakcję disulfiramową czy toksyczność.

Czy alkohol szkodzi działaniu probiotyku? Tak - i to istotnie. Saccharomyces boulardii to żywe drożdże, a alkohol działa na nie zabójczo. Z tego względu:

• nigdy nie rozpuszczaj saszetek w napojach alkoholowych ani nie popijaj kapsułek alkoholem - to dosłownie unieszkodliwia lek;
• spożywanie alkoholu w trakcie kuracji dodatkowo podrażnia błonę śluzową przewodu pokarmowego i może nasilać biegunkę, którą próbujesz leczyć;
• alkohol sprzyja odwodnieniu, co jest szczególnie niekorzystne przy biegunce.

Wniosek praktyczny: w trakcie leczenia biegunki Saccharomyces boulardii najlepiej całkowicie zrezygnować z alkoholu - nie ze względu na groźną interakcję, lecz dlatego, że alkohol osłabia skuteczność probiotyku i pogarsza stan przewodu pokarmowego.

Cena Saccharomyces boulardii i refundacja

Saccharomyces boulardii jest preparatem pełnopłatnym - nie podlega refundacji NFZ. Ceny zależą głównie od dawki (250 mg vs 500 mg), wielkości opakowania oraz producenta.

Dostępne wg Rejestru Produktów Leczniczych wielkości opakowań to: 10 kaps., 20 kaps. w butelce, 20 kaps. w blistrach, 50 kaps., 30 kaps. w butelce, 10 sasz. Ceny różnią się między aptekami - warto porównać oferty. Ponieważ preparaty (250 mg i 500 mg) są OTC, można je kupić bez recepty; recepta przydaje się głównie przy kuracji zaleconej przez lekarza w ramach szerszego leczenia (np. eradykacji H. pylori lub biegunki poantybiotykowej).

Zamienniki Saccharomyces boulardii

Saccharomyces boulardii występuje pod wieloma nazwami handlowymi (różni producenci) - preparaty 250 mg i 500 mg są wzajemnie zamienne pod względem substancji czynnej, choć różnią się dawką i postacią (kapsułki vs saszetki). Przy doborze zamiennika kieruj się tą samą substancją i mocą.

Inne grupy stosowane przy biegunce - kiedy?

• Loperamid (loperamid) - lek hamujący perystaltykę, działa objawowo i szybko zatrzymuje biegunkę; stosowany doraźnie, ale nie w biegunce z gorączką, krwią w stolcu czy w zakażeniach inwazyjnych. Działa inaczej niż probiotyk (objawowo, nie przyczynowo).
• Probiotyki bakteryjne (Lactobacillus rhamnosus GG, Lactobacillus reuteri i in.) - alternatywa, ale w odróżnieniu od drożdży wrażliwe na antybiotyki, więc wymagają odstępu czasowego od antybiotyku.
• Symetykon (espumisan) - nie jest zamiennikiem, lecz lekiem uzupełniającym na wzdęcia i gazy.
• Inhibitory pompy protonowej (controloc, nolpaza, mesopral) - nie leczą biegunki, ale bywają stosowane równolegle przy schorzeniach żołądka i eradykacji H. pylori.

Najwierniejszym „zamiennikiem" jest po prostu inny preparat tego samego szczepu Saccharomyces boulardii o odpowiedniej dawce.

Jak uzyskać receptę na Saccharomyces boulardii online

Choć Saccharomyces boulardii (250 mg i 500 mg) jest dostępny bez recepty (OTC), w wielu sytuacjach warto skonsultować się z lekarzem - zwłaszcza gdy biegunka jest nasilona, przedłuża się, towarzyszy jej antybiotykoterapia lub planowana jest eradykacja Helicobacter pylori. W serwisie ereceptaonline24.pl możesz uzyskać konsultację i e-receptę online w ramach usługi e-recepta.

Jak przebiega proces:

1. Wypełnij formularz - wybierz usługę e-recepta, podaj nazwę leku (Saccharomyces boulardii) i opisz objawy oraz dotychczasowe leczenie; 2. Konsultacja lekarska - lekarz analizuje kwestionariusz medyczny; w razie potrzeby zadaje dodatkowe pytania; 3. Płatność online - bezpieczna płatność kartą, BLIK lub Link; 4. Otrzymanie e-recepty - po pozytywnej weryfikacji otrzymasz 4-cyfrowy kod e-recepty na e-mail, który realizujesz w dowolnej aptece w Polsce.

Pamiętaj: lekarz wystawia receptę wyłącznie wtedy, gdy jest to uzasadnione medycznie i bezpieczne. Przy objawach alarmowych - wysokiej gorączce, krwi lub śluzie w stolcu, silnym bólu brzucha, objawach odwodnienia czy biegunce trwającej ponad kilka dni - konieczna jest pilna konsultacja stacjonarna, a nie wyłącznie konsultacja online. Telemedycyna sprawdza się w sytuacjach prostych i powtarzalnych oraz w kontynuacji wcześniej ustalonego leczenia.

Źródła

• Charakterystyka Produktu Leczniczego (ChPL) i ulotka - Rejestr Produktów Leczniczych, URPL
• Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych - organ dopuszczający lek do obrotu - urpl.gov.pl
• Jak działa e-recepta i jak ją zrealizować - pacjent.gov.pl

Informacje o dawkowaniu i przeciwwskazaniach pochodzą z ChPL zatwierdzonej przez URPL. Strona ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji lekarskiej.