Leki dermatologiczne - trądzik, AZS, łuszczyca
Leki na choroby skóry: trądzik (izotretynoina, antybiotyki, Diane 35), AZS, łuszczyca, opryszczka, świerzb. Konsultacja online od 59 zł.
Recenzja medyczna: lek. Damian Wojno (OIL Olsztyn, PWZ 3211301)
Autor: Redakcja MEDINOW Sp. z o.o. · Wytyczne redakcyjne
Najczęstsze choroby skóry - leki w PL
Choroby skóry dotyczą 30-40% populacji w jakimś momencie. Najczęstsze + leki I rzutu:
| Choroba | I rzut farmakologiczny | Marka w PL |
|---|---|---|
| Trądzik łagodny | Miejscowo: adapalen (Differin), nadtlenek benzoylu, kwas azelainowy | Skinoren, Differin (Rp), Aknemycin |
| Trądzik umiarkowany | Miejscowo + doustny antybiotyk (doksycyklina) | Doxycyclinum TZF + Skinoren |
| Trądzik ciężki / blizny | Izotretynoina doustna | Izotek, Aknenormin |
| Trądzik hormonalny u kobiet | diane 35 (cyproteron + EE) lub Yaz (drospirenon + EE) | Diane 35, Yaz |
| AZS (atopowe zapalenie skóry) | Emolienty + sterydy miejscowe + inhibitory kalcyneuryny | Protopic (tacrolimus), Elidel (pimekrolimus), Cetaphil emolienty |
| AZS ciężkie | Biologiki - Dupilumab (Dupixent) | Dupixent (refundacja od 2023) |
| Łuszczyca | Miejscowo: sterydy + witamina D (Daivobet), fototerapia, biologiki | Daivobet, Kyntheum (anty-IL17) |
| Opryszczka wargowa | Acyklowir miejscowo (krem) | Heviran krem, Zovirax (OTC) |
| Opryszczka narządów płciowych | Acyklowir doustny | Heviran 200/400 mg, Vaciclor |
| Półpasiec | Acyklowir/walacyklowir doustny (w pierwszych 72 h!) | Heviran 800 mg, Vaciclor |
| Grzybica skóry | Miejscowo: klotrimazol, terbinafina | Canesten (OTC), Terbinafina Ziaja (krem, OTC) |
| Grzybica paznokci | Doustnie terbinafina | Lamisil 250 mg × 12 tyg. |
| Świerzb | Permetryna 5% krem | Infectoscab |
| Wszawica | Permetryna 1% szampon | Sora Forte (OTC) |
| Pokrzywka przewlekła | Antyhistaminowe + (oporne) omalizumab | Bilaxten, Aerius, Xolair |
| Bielactwo (vitiligo) | Sterydy miejscowe, fototerapia, tofacytinib (off-label) | Protopic |
Najwyższy wolumen wyszukiwań w PL:
- "leki na trądzik" - 2,900/mc + długi ogon ("Izotek dawkowanie", "Roaccutane skutki uboczne")
- "trądzik hormonalny leczenie" - 1,500/mc
- "opryszczka leczenie" - 5,000/mc
- "łuszczyca leczenie" - 3,000/mc
- "świerzb objawy" - 1,500/mc
Trądzik - najczęstsza choroba skóry
Trądzik (acne vulgaris) dotyka 80-90% nastolatków i 20-40% dorosłych (zwłaszcza kobiet 25-45 lat - trądzik hormonalny).
Klasyfikacja Plewig-Kligman:
| Stopień | Objawy | Leczenie |
|---|---|---|
| I - komedonowy | Zaskórniki otwarte i zamknięte | Miejscowo: adapalen (Differin), kwas azelainowy (Skinoren), nadtlenek benzoylu |
| II - papulopustulozny łagodny | Krostki, grudki | Miejscowo + doustny antybiotyk (doksycyklina) |
| III - umiarkowany | Liczne krostki, blizny | Doustny antybiotyk 3-6 mies. + miejscowo |
| IV - ciężki / guzkowo-torbielowaty | Cysty, blizny, hiperpigmentacje | Izotretynoina doustna (Izotek/Aknenormin) + dermatolog |
Leczenie miejscowe (I rzut):
| Lek | Substancja | Działanie |
|---|---|---|
| Differin | Adapalen 0.1% | Komedolityczny (zaskórniki) |
| Skinoren | Kwas azelainowy 15-20% | Komedolityczny + przeciwbakteryjny |
| Effaclar Duo | Salicylowy + LHA | Łagodne, OTC |
| Aknemycin | Erytromycyna miejscowo | Antybiotyk |
| Duac, Benzacne Duo | Klindamycyna + nadtlenek benzoylu | Kombinacja |
| Davercin, Dalacin T | Erytromycyna lub klindamycyna | Antybiotyk miejscowy |
Doustne antybiotyki (II-III stopień):
- Doksycyklina 100 mg 1×/d (rano) przez 3-6 mies. - I rzut
- Tetracyklina 250-500 mg 2×/d (rzadziej)
- Limetyklina (Tetralysal)
- Azytromycyna (alternatywa przy ciąży, alergii)
- Refundacja: część opakowań doksycykliny (kapsułki 100 mg, odpłatność 50%) jest refundowana - szczegóły w wykazie leków refundowanych na 1 października 2026
Izotretynoina doustna (izotek, Aknenormin) - najskuteczniejsza w ciężkim trądziku:
- Dawka: 0.5-1.0 mg/kg/d przez 4-6 mies. (skumulowana dawka 120-150 mg/kg)
- Skuteczność: 80-90% remisji długoterminowej po jednym kursie
- OSTRZEŻENIE FDA/EMA: bardzo teratogenny - kobiety MUSZĄ stosować 2 metody antykoncepcji + comiesięczny test ciążowy
- Skutki uboczne: suchość skóry/warg, suche oczy, fotonadwrażliwość, wzrost cholesterolu/triglicerydów, łysienie (rzadko), depresja (kontrowersyjne - czarna ramka FDA)
- Monitorowanie: AST, ALT, lipidogram co 1-3 mies.
- Wymaga konsultacji dermatologa stacjonarnie - pierwsza recepta nie online
- Brak refundacji (Izotek poza wykazem leków refundowanych na 1 października 2026)
Trądzik hormonalny u kobiet:
- diane 35 (cyproteron 2 mg + EE 35 μg) - silne działanie anty-androgenowe, najskuteczniejsza w trądziku z hirsutyzmem
- Yaz (drospirenon 3 mg + EE 20 μg) - lżejsza opcja, profil podobny
- Stosowanie: 6-12 mies., potem ocena
- Połącz z miejscowym leczeniem (Skinoren, Differin)
- Wada: tabletki dwuskładnikowe = ryzyko zakrzepicy 2-5×, nie u palących > 35 r.ż.
Co nie działa na trądzik:
- Wyciskanie wyprysków (blizny, infekcja!)
- Kosmetyki "naturalne" same w sobie
- Diety eliminacyjne bez podstaw (mit "mleko + cukier")
- Witamina B5 w dużych dawkach (off-label, mało dowodów)
Strategia długoterminowa:
- Leczenie aktywne 3-6 mies.
- Maintenance: Differin / Skinoren miejscowo wieczorem
- Pielęgnacja: łagodne mycie 2×/d, niekomedogenny krem, ochrona UV (SPF 30+ nie-tłusta)
AZS, łuszczyca, opryszczka
AZS (Atopowe Zapalenie Skóry) - przewlekłe, świądzące, nawracające zapalenie skóry, dotykające 10-20% dzieci i 2-5% dorosłych w PL.
Leczenie wg stopnia ciężkości:
| Stopień | Leczenie |
|---|---|
| Łagodne | Emolienty codziennie (Cetaphil, Lipikar, Atopiclair, Eucerin Atopi-Control) + sterydy miejscowe w zaostrzeniach |
| Umiarkowane | Emolienty + sterydy + inhibitory kalcyneuryny (Protopic - tacrolimus, Elidel - pimekrolimus) |
| Ciężkie | + Dupilumab (Dupixent) - biologic anty-IL-4/13, refundacja od 2023 dla ciężkich pacjentów |
- Sterydy miejscowe (Rp)*:
- Słabe: hydrokortyzon 1% (Hydrocortisonum; część preparatów bez recepty) - twarz, dzieci
- Średnie: betametazon (Bedicort)
- Silne: klobetazol (Dermovate) - krótko, max 1-2 tyg.
- Triggery do unikania w AZS:*
- Stres
- Suche powietrze (nawilżacz w sezonie grzewczym)
- Mydła "zwykłe" (zamiast: syndety, dermokosmetyki)
- Wełna, syntetyki
- Pokarmy (rzadko - głównie u dzieci, testy alergiczne potwierdzą)
ŁUSZCZYCA dotyka 2-3% populacji.
Leczenie:
| Stopień | Leczenie |
|---|---|
| Łagodna < 10% powierzchni ciała | Sterydy miejscowe + analogi wit. D (kalcypotriol), kombinacje (Daivobet) |
| Umiarkowana 10-20% | Fototerapia UVB, retinoidy doustne (acitretin) |
| Ciężka > 20% lub łuszczycowe zapalenie stawów | Biologiki: Kyntheum (brodalumab - anty-IL17), Cosentyx (sekukinumab), Stelara (ustekinumab), Skyrizi (risankizumab), Taltz, Humira (adalimumab - anty-TNF) |
| Łuszczycowe zapalenie stawów | Methotrexate, ciclosporyna, biologiki |
OPRYSZCZKA (Herpes simplex - HSV-1, HSV-2):
| Typ | Leczenie |
|---|---|
| Wargowa (HSV-1, "feverblisters") | Acyklowir krem (Heviran, Zovirax) co 4 h × 5 dni - najlepiej w fazie wczucia/pieczenia (24 h przed pęcherzami!) |
| Narządów płciowych (HSV-2) | Acyklowir doustnie 200 mg 5×/d × 5 dni lub 400 mg 3×/d. Walacyklowir 1 g 2×/d × 7-10 dni |
| Nawracająca (> 6 epizodów/rok) | Profilaktyka długoterminowa: acyklowir 400 mg 2×/d lub walacyklowir 500 mg 1×/d przez 6-12 mies. |
| Półpasiec (Herpes zoster) | Acyklowir 800 mg 5×/d × 7 dni LUB walacyklowir 1 g 3×/d × 7 dni - w pierwszych 72 h od wysypki! |
| Profilaktyka nawrotów u immunosupresyjnych | Acyklowir przewlekle |
Szczepienie przeciwko półpaścowi (Shingrix) - zalecane dla > 50 r.ż., 90% skuteczność, dwie dawki. Nie jest refundowane w PL, ale silnie zalecane.
Świerzb (Sarcoptes scabiei) - coraz częstszy w PL:
- Permetryna 5% krem (Infectoscab) - na całe ciało, zostawiać na 8-14 h, spłukać
- Powtórka po 7 dniach (jajeczka)
- Cała rodzina razem + dezynfekcja pościeli (gorące pranie, zamrożenie, plastikowe worki 7 dni)
- Świąd po leczeniu może trwać 2-4 tyg. (alergia na martwe pasożyty) - antyhistaminik
Jak uzyskać receptę online na lek dermatologiczny
Wiele leków OTC + niektóre wymagają recepty (Rp). Konsultacja 59 zł na ereceptaonline24.pl.
Co lekarz online wystawi:
- Antybiotyki na trądzik: doksycyklina, klacid (klarytromycyna) jako alternatywa
- Antybiotyki miejscowe: Aknemycin (erytromycyna), Duac, Acnatac, Davercin
- Sterydy miejscowe: Hydrokortyzon, dipropionian betametazonu (Diprolene), Bedicort (różne mocy)
- Inhibitory kalcyneuryny: Protopic (tacrolimus 0.03-0.1%), Elidel (pimekrolimus) - AZS
- Analogi witaminy D: Daivobet - łuszczyca
- diane 35, Yaz - trądzik hormonalny u kobiet
- Acyklowir doustny: Heviran 200/400/800 mg - opryszczka, półpasiec
- Walacyklowir: Vaciclor
- Permetryna: świerzb, wszawica
- Terbinafina doustna: Lamisil - grzybica paznokci (po 4-6 tyg. Leczenia miejscowego)
- Antyhistaminowe Rp: Hydroxyzinum (świąd, pokrzywka)
Co lekarz online nie wystawi:
- Izotretynoina (Izotek, Aknenormin) - pierwsza recepta wymaga konsultacji dermatologa stacjonarnie (ze względu na monitoring + program antykoncepcji u kobiet). Kontynuacja może być online.
- Biologiki (Dupixent, Kyntheum, Cosentyx) - wymaga dermatologa + program lekowy NFZ
- Methotrexate, ciclosporyna - wymaga reumatologa / dermatologa stacjonarnie
- Podejrzenie czerniaka, raka skóry - pilna konsultacja dermatologa + biopsja
- Pęcherzowe choroby skóry (pemphigoid, pemphigus) - wymaga dermatologa specjalisty
Konsultacja dermatologa stacjonarnie zalecana przy:
- Pierwsza recepta na izotretynoinę (Izotek/Aknenormin)
- Nieskuteczność leczenia 1 rzutu po 3 mies.
- Podejrzenie czerniaka (asymetria, brzegi, kolory, średnica > 6 mm, ewolucja - ABCDE)
- Owrzodzenia skóry niegojące się > 4 tyg.
- Pęcherze, łuszczenie się skóry uogólnione
- Świąd uogólniony z gorączką
Alternatywy OTC bez recepty:
- Trądzik: Skinoren (kwas azelainowy), Effaclar Duo, nadtlenek benzoylu 5%
- AZS: Cetaphil, Lipikar, Atopiclair (emolienty)
- Opryszczka wargowa: Heviran krem (acyklowir miejscowy)
- Grzybica skóry: Canesten, Terbinafina Ziaja krem
- Wszawica: Sora Forte (szampon z permetryną, OTC)
Leki w tej kategorii
Najczęściej zadawane pytania
Jakie leki na trądzik z recepty?
Trądzik łagodny: miejscowo Differin (adapalen) (Rp) + Skinoren (kwas azelainowy) (OTC). Umiarkowany: dodaj doustny antybiotyk - doksycyklina 100 mg/d × 3-6 mies. Hormonalny u kobiet: diane 35 lub Yaz + leczenie miejscowe. Ciężki (blizny, cysty): Izotretynoina (Izotek, Aknenormin) - najskuteczniejsza, 80-90% remisji, ale wymaga dermatologa stacjonarnie + monitoring + 2 metody antykoncepcji u kobiet (silnie teratogenna!).
Czy mogę dostać Izotek (izotretynoinę) online?
Pierwsza recepta - NIE, wymaga dermatologa stacjonarnie. Przed leczeniem: badania (ALT, AST, lipidogram, beta-HCG u kobiet), program antykoncepcji (2 metody u kobiet), monitoring co 1-3 mies. Kontynuacja ustalonego leczenia - możliwa online u stałego pacjenta. Skuteczność: 80-90% remisji długoterminowej po jednym kursie (120-150 mg/kg skumulowane).
Co na opryszczkę wargową?
I rzut: Acyklowir krem (Heviran krem, Zovirax) - OTC, co 4 h × 5 dni. Klucz: nakładać w fazie pieczenia/wczucia (24 h przed pęcherzami) - wtedy skraca chorobę o 2 dni. Ciężka, nawracająca: Heviran 400 mg doustnie 5×/d × 5 dni. Profilaktyka nawrotów (> 6 epizodów/rok): acyklowir 400 mg 2×/d przez 6-12 mies. Wyzwalacze: stres, słońce, gorączka, miesiączka - unikaj, używaj SPF na wargi.
Półpasiec - leczenie?
KLUCZOWE: zacznij leczenie w pierwszych 72 godzinach od wysypki - później dramatycznie spada skuteczność! I rzut: Acyklowir 800 mg 5×/d × 7 dni LUB Walacyklowir (Vaciclor) 1 g 3×/d × 7 dni (wygodniejszy, 3 zamiast 5 razy). + NLPZ na ból nerwowy. + Gabapentyna/pregabalina przy silnym bólu neuropatycznym. Powikłanie najgroźniejsze: neuralgia popółpaścowa (PHN) - przewlekły ból > 3 mies. Profilaktyka: szczepionka Shingrix > 50 r.ż. - 90% skuteczna.
AZS u dziecka - co stosować?
Codziennie emolienty (Cetaphil, Lipikar Baume AP+, Atopiclair) - podstawa. W zaostrzeniach: hydrokortyzon 1% (najsłabszy, dla twarzy/dzieci) - krótko, max 7-10 dni. Inhibitory kalcyneuryny: Elidel (pimekrolimus) od 3 mies., Protopic (tacrolimus 0.03%) od 2 lat - bezpieczne długoterminowo, nie powodują atrofii skóry jak sterydy. Ciężkie AZS > 6 r.ż.: Dupixent (dupilumab) - biologic, refundacja w PL. Wykluczyć alergię pokarmową (testy IgE) - głównie u dzieci.
Łuszczyca - leczenie wg ciężkości?
Łagodna: sterydy miejscowe + analogi witaminy D (Daivobet - kombinacja). Umiarkowana: fototerapia UVB (gabinet dermatologiczny) lub doustne retinoidy (acitretin). Ciężka: biologiki - Kyntheum (anty-IL17), Cosentyx, Skyrizi, Humira (anty-TNF). Refundacja dla biologików w programie lekowym NFZ dla pacjentów z PASI > 18 lub łuszczycowym zapaleniem stawów. Konsultacja dermatologa specjalisty wymagana.
Świerzb - jak leczyć?
Permetryna 5% krem (Infectoscab) - na receptę (Rp). Aplikacja: na całe ciało (od szyi w dół, u dzieci też głowa), zostawić 8-14 h (na noc), spłukać. Powtórka po 7 dniach (zabija jajeczka). CAŁA RODZINA RAZEM - leczyć wszystkich domowników jednocześnie. Dezynfekcja: pościel, ubrania w 60°C+ lub zamrożenie 72 h lub plastikowy worek 7 dni. Świąd po leczeniu: trwa 2-4 tyg. (alergia na martwe pasożyty) - antyhistaminik (Bilaxten).
Diane 35 a trądzik - kiedy stosować?
diane 35 (cyproteron 2 mg + EE 35 μg) - najskuteczniejsza w trądziku hormonalnym u kobiet + hirsutyzm + PCOS. Działanie anty-androgenowe + antykoncepcja. Stosowanie: 3-6 mies. Dla efektów na trądzik, maksymalnie 12 mies. Po ustąpieniu: zmień na zwykłą antykoncepcję (Yasmin, Mercilon). Ryzyko: zakrzepica 4× wyższa niż w innych pigułkach (najwyższe wśród antykoncepcji), Przeciwwskazana u palących > 35 r.ż., migrena z aurą, otyłość BMI > 30, trombofilia.
Czy mogę kupić sterydy miejscowe online?
Tak. Większość sterydów miejscowych wymaga recepty (Rp) w PL. OTC: tylko hydrokortyzon 1% w niektórych preparatach. Rp: betametazon (Diprolene, Bedicort), klobetazol (Dermovate), mometazon (Elocom). Lekarz online dobierze odpowiednią moc + lokalizację (twarz = słaby, zgięcia = średni, dłonie/stopy = silny). Czas stosowania: krótko (1-2 tyg.), unikać dłuższych - zanik skóry, rozstępy, hiperpigmentacje.
Grzybica paznokci - leczenie?
Miejscowe (krem, lakier - Amorolak, Polinail, Cyclopirox): słabo skuteczne, 3-12 mies. stosowania, dla łagodnych przypadków. Doustne (najskuteczniejsze): Terbinafina (Lamisil) 250 mg 1×/d × 6-12 tyg. Skuteczność 70-90% wyleczeń trwałych. Itrakonazol (Orungal): pulsacyjnie. Wymaga monitorowania ALT/AST (hepatotoksyczność). Wzrost paznokcia stopy 12-18 mies. - efekt klinicznie widoczny po 6+ mies.
Czerniak - kiedy podejrzewać?
Zasada ABCDE: Asymetria, Brzegi nieregularne, Color (różne kolory), Diameter > 6 mm, Evolution (zmiana w czasie). Nowy znamion u dorosłego, szczególnie > 30 r.ż., powinien być oceniony przez dermatologa. Czerniak jest najgroźniejszym rakiem skóry - wczesne wykrycie = 95% przeżyć 5-letnich, późne < 25%. Nie czekaj - konsultacja stacjonarna + ewentualna biopsja. Online nie wystawimy żadnej diagnozy onkologicznej.
Co na pokrzywkę przewlekłą?
I rzut: Antyhistaminowy II generacji codziennie (NIE doraźnie) - zyrtec, Aerius, Bilaxten. Brak poprawy po 2-4 tyg.: podwoj/poczwórnienie dawki (off-label, bezpieczne - 4× standardowa dawka). III rzut: dodaj montelukast 10 mg wieczorem, hydroksyzyna wieczorem (Hydroxyzinum). Oporna: Omalizumab (Xolair) - biologic anty-IgE, 150-300 mg s.c. co 4 tyg. Pokrzywka przewlekła (> 6 tyg., codziennie) wymaga konsultacji alergologa - wykluczenie autoimmunologii, infekcji, chorób tarczycy.