Leki dermatologiczne - trądzik, AZS, łuszczyca 2026
Leki na choroby skóry: trądzik (izotretynoina, antybiotyki, Diane 35), AZS, łuszczyca, opryszczka, świerzb. Konsultacja online od 59 zł.
Najczęstsze choroby skóry - leki w PL
**Choroby skóry** dotyczą **30-40% populacji w jakimś momencie**. Najczęstsze + leki I rzutu:
| Choroba | I rzut farmakologiczny | Marka w PL | |---|---|---| | **Trądzik łagodny** | Miejscowo: adapalen (Differin), nadtlenek benzoylu, kwas azelainowy | **Skinoren**, Differin OTC, Aknemycin | | **Trądzik umiarkowany** | Miejscowo + doustny antybiotyk (doksycyklina) | **Doxycyclinum WZF** + Skinoren | | **Trądzik ciężki / blizny** | **Izotretynoina doustna** (Roaccutane analog) | **Izotek**, Roaccutane, Aknenormin | | **Trądzik hormonalny u kobiet** | **[[diane-35]]** (cyproteron + EE) lub **Yaz** (drospirenon + EE) | Diane 35, Yaz | | **AZS (atopowe zapalenie skóry)** | Emolienty + sterydy miejscowe + inhibitory kalcyneuryny | **Protopic** (tacrolimus), **Elidel** (pimekrolimus), Cetaphil emolienty | | **AZS ciężkie** | Biologiki - Dupilumab (Dupixent) | Dupixent (refundacja od 2023) | | **Łuszczyca** | Miejscowo: sterydy + witamina D (Daivobet), fototerapia, biologiki | Daivobet, Daivonex, Dovonex, Kyntheum (anty-IL17) | | **Opryszczka wargowa** | **Acyklowir** miejscowo (krem) | Heviran krem, Zovirax (OTC) | | **Opryszczka narządów płciowych** | **Acyklowir** doustny | Heviran 200/400 mg, Famvir, Valtrex | | **Półpasiec** | **Acyklowir/walacyklowir** doustny (w pierwszych 72 h!) | Heviran 800 mg, Valtrex | | **Grzybica skóry** | Miejscowo: klotrimazol, terbinafina | Canesten, Lamisil OTC | | **Grzybica paznokci** | Doustnie terbinafina | Lamisil 250 mg × 12 tyg. | | **Świerzb** | Permetryna 5% krem | Infectoscab, Scabin | | **Wszawica** | Permetryna 1% szampon | Hedrin OTC | | **Pokrzywka przewlekła** | Antyhistaminowe + (oporne) omalizumab | Bilaxten, Aerius, Xolair | | **Bielactwo (vitiligo)** | Sterydy miejscowe, fototerapia, tofacytinib (off-label) | Protopic, Daivonex |
**Najwyższy wolumen wyszukiwań w PL:**
- **"leki na trądzik"** - 2,900/mc + długi ogon ("Izotek dawkowanie", "Roaccutane skutki uboczne")
- **"trądzik hormonalny leczenie"** - 1,500/mc
- **"opryszczka leczenie"** - 5,000/mc
- **"łuszczyca leczenie"** - 3,000/mc
- **"świerzb objawy"** - 1,500/mc
Trądzik - najczęstsza choroba skóry
**Trądzik (acne vulgaris)** dotyka **80-90% nastolatków** i **20-40% dorosłych** (zwłaszcza kobiet 25-45 lat - trądzik hormonalny).
**Klasyfikacja Plewig-Kligman:**
| Stopień | Objawy | Leczenie | |---|---|---| | **I - komedonowy** | Zaskórniki otwarte i zamknięte | Miejscowo: adapalen (Differin), kwas azelainowy (Skinoren), nadtlenek benzoylu | | **II - papulopustulozny łagodny** | Krostki, grudki | Miejscowo + doustny antybiotyk (doksycyklina) | | **III - umiarkowany** | Liczne krostki, blizny | Doustny antybiotyk 3-6 mies. + miejscowo | | **IV - ciężki / guzkowo-torbielowaty** | Cysty, blizny, hiperpigmentacje | **Izotretynoina doustna (Izotek/Roaccutane)** + dermatolog |
**Leczenie miejscowe (I rzut):**
- | Lek | Substancja | Działanie | Cena |
- |---|---|---|---|
- | **Differin** | Adapalen 0.1% | Komedolityczny (zaskórniki) | 30-50 zł (OTC) |
- | **Skinoren** | Kwas azelainowy 15-20% | Komedolityczny + przeciwbakteryjny | 35-60 zł (OTC) |
- | **Effaclar Duo** | Salicylowy + LHA | Łagodne, OTC | 35-50 zł |
- | **Aknemycin** | Erytromycyna miejscowo | Antybiotyk | Rp, 25-40 zł |
- | **Duac, Acnatac** | Klindamycyna + nadtlenek benzoylu | Kombinacja | Rp, 50-80 zł |
- | **Eryacne, Klindox** | Erytromycyna lub klindamycyna | Antybiotyk miejscowy | Rp, 20-40 zł |
**Doustne antybiotyki (II-III stopień)**:
- **Doksycyklina** 100 mg 1×/d (rano) przez 3-6 mies. - **I rzut**
- **Tetracyklina** 250-500 mg 2×/d (rzadziej)
- **Limetyklina** (Tetralysal)
- **Azytromycyna** (alternatywa przy ciąży, alergii)
- Refundacja: brak
**Izotretynoina doustna ([[izotek]], Roaccutane)** - **najskuteczniejsza** w ciężkim trądziku:
- **Dawka**: 0.5-1.0 mg/kg/d przez 4-6 mies. (skumulowana dawka 120-150 mg/kg)
- **Skuteczność**: **80-90% remisji długoterminowej** po jednym kursie
- **OSTRZEŻENIE FDA/EMA**: **bardzo teratogenny** - kobiety MUSZĄ stosować **2 metody antykoncepcji** + comiesięczny test ciążowy
- **Skutki uboczne**: suchość skóry/warg, suche oczy, fotonadwrażliwość, wzrost cholesterolu/triglicerydów, łysienie (rzadko), **depresja** (kontrowersyjne - czarna ramka FDA)
- **Monitorowanie**: AST, ALT, lipidogram co 1-3 mies.
- **Wymaga konsultacji dermatologa stacjonarnie** - pierwsza recepta nie online
- **Cena**: 80-150 zł/mc, brak refundacji
**Trądzik hormonalny u kobiet**:
- **[[diane-35]]** (cyproteron 2 mg + EE 35 μg) - silne działanie anty-androgenowe, **najskuteczniejsza** w trądziku z hirsutyzmem
- **Yaz** (drospirenon 3 mg + EE 20 μg) - lżejsza opcja, profil podobny
- **Stosowanie**: 6-12 mies., potem ocena
- **Połącz z miejscowym leczeniem** (Skinoren, Differin)
- **Wada**: tabletki dwuskładnikowe = ryzyko zakrzepicy 2-5×, nie u palących > 35 r.ż.
**Co nie działa na trądzik:**
- Wyciskanie wyprysków (blizny, infekcja!)
- Kosmetyki "naturalne" same w sobie
- Diety eliminacyjne bez podstaw (mit "mleko + cukier")
- Witamina B5 w dużych dawkach (off-label, mało dowodów)
**Strategia długoterminowa:**
- **Leczenie aktywne** 3-6 mies.
- **Maintenance**: Differin / Skinoren miejscowo wieczorem
- **Pielęgnacja**: łagodne mycie 2×/d, niekomedogenny krem, ochrona UV (SPF 30+ nie-tłusta)
AZS, łuszczyca, opryszczka
**AZS (Atopowe Zapalenie Skóry)** - przewlekłe, świądzące, nawracające zapalenie skóry, dotykające **10-20% dzieci** i **2-5% dorosłych** w PL.
**Leczenie wg stopnia ciężkości:**
| Stopień | Leczenie | |---|---| | **Łagodne** | **Emolienty codziennie** (Cetaphil, Lipikar, Atopiclair, Eucerin Atopi-Control) + sterydy miejscowe w zaostrzeniach | | **Umiarkowane** | Emolienty + sterydy + **inhibitory kalcyneuryny** (Protopic - tacrolimus, Elidel - pimekrolimus) | | **Ciężkie** | + **Dupilumab (Dupixent)** - biologic anty-IL-4/13, refundacja od 2023 dla ciężkich pacjentów |
- *Sterydy miejscowe (Rp)**:
- Słabe: hydrokortyzon 1% (Hydrocortisonum) - twarz, dzieci
- Średnie: betametazon (Diprosone, Bedicort)
- Silne: klobetazol (Dermovate) - krótko, max 1-2 tyg.
- *Triggery do unikania w AZS:**
- Stres
- Suche powietrze (nawilżacz w sezonie grzewczym)
- Mydła "zwykłe" (zamiast: syndety, dermokosmetyki)
- Wełna, syntetyki
- Pokarmy (rzadko - głównie u dzieci, testy alergiczne potwierdzą)
**ŁUSZCZYCA** dotyka **2-3% populacji**.
**Leczenie:**
| Stopień | Leczenie | |---|---| | **Łagodna < 10% powierzchni ciała** | Sterydy miejscowe + **analogi wit. D** (Daivonex - kalcypotriol), kombinacje (Daivobet) | | **Umiarkowana 10-20%** | Fototerapia UVB, retinoidy doustne (acitretin) | | **Ciężka > 20% lub łuszczycowe zapalenie stawów** | **Biologiki**: Kyntheum (brodalumab - anty-IL17), Cosentyx (sekukinumab), Stelara (ustekinumab), Skyrizi (risankizumab), Taltz, Humira (adalimumab - anty-TNF) | | **Łuszczycowe zapalenie stawów** | Methotrexate, ciclosporyna, biologiki |
**OPRYSZCZKA** (Herpes simplex - HSV-1, HSV-2):
| Typ | Leczenie | |---|---| | **Wargowa (HSV-1, "feverblisters")** | **Acyklowir krem** (Heviran, Zovirax) co 4 h × 5 dni - najlepiej w fazie wczucia/pieczenia (24 h przed pęcherzami!) | | **Narządów płciowych (HSV-2)** | **Acyklowir doustnie** 200 mg 5×/d × 5 dni lub 400 mg 3×/d. Walacyklowir 1 g 2×/d × 7-10 dni | | **Nawracająca (> 6 epizodów/rok)** | **Profilaktyka długoterminowa**: acyklowir 400 mg 2×/d lub walacyklowir 500 mg 1×/d przez 6-12 mies. | | **Półpasiec (Herpes zoster)** | **Acyklowir 800 mg 5×/d × 7 dni** LUB walacyklowir 1 g 3×/d × 7 dni - **w pierwszych 72 h** od wysypki! | | **Profilaktyka nawrotów u immunosupresyjnych** | Acyklowir przewlekle |
**Szczepienie przeciwko półpaścowi (Shingrix)** - zalecane dla > 50 r.ż., 90% skuteczność, dwie dawki. **Nie jest refundowane w PL** (~600-800 zł/dawkę), ale silnie zalecane.
**Świerzb (Sarcoptes scabiei)** - coraz częstszy w PL:
- **Permetryna 5% krem** (Infectoscab, Scabin) - na całe ciało, zostawiać na 8-14 h, spłukać
- **Powtórka po 7 dniach** (jajeczka)
- **Cała rodzina razem** + dezynfekcja pościeli (gorące pranie, zamrożenie, plastikowe worki 7 dni)
- **Świąd po leczeniu** może trwać 2-4 tyg. (alergia na martwe pasożyty) - antyhistaminik
Jak uzyskać receptę online na lek dermatologiczny
**Wiele leków OTC** + niektóre wymagają **recepty (Rp)**. Konsultacja **59 zł** na **ereceptaonline24.pl**.
**Co lekarz online wystawi:**
- **Antybiotyki na trądzik**: doksycyklina, [[klacid]] (klarytromycyna) jako alternatywa
- **Antybiotyki miejscowe**: Aknemycin (erytromycyna), Duac, Acnatac, Eryacne
- **Sterydy miejscowe**: Hydrokortyzon, Diprosone, Bedicort (różne mocy)
- **Inhibitory kalcyneuryny**: **Protopic** (tacrolimus 0.03-0.1%), **Elidel** (pimekrolimus) - AZS
- **Analogi witaminy D**: Daivonex, Daivobet - łuszczyca
- **[[diane-35]], Yaz** - trądzik hormonalny u kobiet
- **Acyklowir** doustny: Heviran 200/400/800 mg - opryszczka, półpasiec
- **Walacyklowir**: Valtrex
- **Permetryna**: świerzb, wszawica
- **Terbinafina doustna**: Lamisil - grzybica paznokci (po 4-6 tyg. Leczenia miejscowego)
- **Antyhistaminowe Rp**: Hydroxyzinum (świąd, pokrzywka)
**Co lekarz online nie wystawi:**
- **Izotretynoina (Izotek, Roaccutane)** - **pierwsza recepta wymaga konsultacji dermatologa stacjonarnie** (ze względu na monitoring + program antykoncepcji u kobiet). Kontynuacja może być online.
- **Biologiki** (Dupixent, Kyntheum, Cosentyx) - wymaga dermatologa + program lekowy NFZ
- **Methotrexate, ciclosporyna** - wymaga reumatologa / dermatologa stacjonarnie
- **Podejrzenie czerniaka, raka skóry** - pilna konsultacja dermatologa + biopsja
- **Pęcherzowe choroby skóry** (pemphigoid, pemphigus) - wymaga dermatologa specjalisty
**Konsultacja dermatologa stacjonarnie** zalecana przy:
- Pierwsza recepta na izotretynoinę (Izotek/Roaccutane)
- Nieskuteczność leczenia 1 rzutu po 3 mies.
- Podejrzenie czerniaka (asymetria, brzegi, kolory, średnica > 6 mm, ewolucja - **ABCDE**)
- Owrzodzenia skóry niegojące się > 4 tyg.
- Pęcherze, łuszczenie się skóry uogólnione
- Świąd uogólniony z gorączką
**Alternatywy OTC bez recepty:**
- **Trądzik**: Differin 0.1% (adapalen), Skinoren (kwas azelainowy), Effaclar Duo, nadtlenek benzoylu 5%
- **AZS**: Cetaphil, Lipikar, Atopiclair (emolienty)
- **Opryszczka wargowa**: Heviran krem (acyklowir miejscowy)
- **Świerzb pierwszy zakup**: Infectoscab krem (permetryna 5%)
- **Grzybica skóry**: Canesten, Lamisil krem
- **Wszawica**: Hedrin szampon
- **Świąd**: Bilaxten, Aerius (antyhistaminowe OTC)