Diphergan (prometazyna) – drażetki 10 mg i 25 mg oraz syrop
Diphergan to lek na receptę (Rp) zawierający prometazynę (Promethazini hydrochloridum) - przeciwhistaminowy lek I generacji z grupy pochodnych fenotiazyny. Działa przeciwalergicznie, silnie uspokajająco i nasennie, przeciwwymiotnie oraz przeciwkaszlowo. Stosowany jest w alergiach (pokrzywka, świąd, katar sienny), w chorobie lokomocyjnej, jako lek uspokajający oraz wspomagająco w infekcjach z kaszlem. Dostępny jako drażetki 10 mg i 25 mg oraz syrop 5 mg/5 ml. W łagodzeniu kaszlu bywa zestawiany z innymi preparatami, np. pecto drill czy erdomed. Receptę na Diphergan uzyskasz online w ramach usługi e-recepty.
- Substancja czynna (INN)
- Prometazyna (Promethazini hydrochloridum)
- Grupa / kod ATC
- Lek przeciwhistaminowy I generacji, pochodna fenotiazyny - ATC R06AD02
- Postać
- Tabletki drażowane (drażetki) oraz syrop
- Dawki / moce
- 10 mg, 25 mg (drażetki); 5 mg/5 ml (syrop)
- Wielkości opakowań (RPL)
- 20 tabl., 60 draż., 250 draż., 1 butelka 150 ml, 1 fl. 50 ml
- Kategoria wydawania
- Rp - lek wydawany na receptę
- Refundacja
- Lek pełnopłatny (brak refundacji NFZ w typowych wskazaniach)
- Producent
- Zakłady Farmaceutyczne POLPHARMA S.A.
- Sposób podania
- Doustnie (drażetki popijać wodą, syrop odmierzać dołączoną miarką)
- Działanie
- Przeciwhistaminowe, uspokajająco-nasenne, przeciwwymiotne, przeciwkaszlowe
Co to jest Diphergan i jak działa
Diphergan to lek zawierający prometazynę (Promethazini hydrochloridum) - jeden z najstarszych i najlepiej poznanych leków przeciwhistaminowych I generacji. Należy do pochodnych fenotiazyny, co odróżnia go od typowych "czystych" antyhistaminików i tłumaczy jego szerokie spektrum działania.
Mechanizm działania opiera się na blokowaniu kilku rodzajów receptorów:
| Receptor | Efekt blokowania | |---|---| | Histaminowy H1 | działanie przeciwalergiczne, przeciwświądowe | | Muskarynowy (cholinergiczny) | działanie przeciwwymiotne, wysuszające wydzielinę, ale też suchość w ustach | | Dopaminowy D2 (ośrodkowo) | działanie przeciwwymiotne | | Wpływ na OUN | silne działanie uspokajające i nasenne |
W odróżnieniu od antyhistaminików II generacji (np. cetyryzyna, loratadyna), prometazyna łatwo przenika do mózgu i dlatego silnie działa nasennie oraz uspokajająco. To zarówno zaleta (gdy chcemy wyciszenia, np. przy świądzie utrudniającym sen), jak i ograniczenie (senność w ciągu dnia).
Po podaniu doustnym działanie rozpoczyna się zwykle po 20-60 minutach i utrzymuje się przez wiele godzin (efekt uspokajający i przeciwalergiczny często do 8-12 godzin), co pozwala na dawkowanie 1-3 razy na dobę. Dostępne w Polsce postaci to drażetki 10 mg i 25 mg oraz syrop 5 mg/5 ml, wygodny zwłaszcza dla dzieci i osób mających trudność z połykaniem tabletek.
Wskazania - kiedy stosuje się Diphergan
Diphergan ma stosunkowo szerokie zastosowanie, wynikające z wielokierunkowego działania prometazyny. Najważniejsze wskazania to:
- Reakcje alergiczne - pokrzywka, świąd skóry, obrzęk naczynioruchowy, alergiczny katar (katar sienny), alergiczne zapalenie spojówek, reakcje uczuleniowe na leki, pokarmy lub ukąszenia owadów.
- Świąd różnego pochodzenia, w tym świąd utrudniający zasypianie (gdzie działanie nasenne jest dodatkowym atutem).
- Choroba lokomocyjna (kinetoza) - zapobieganie nudnościom i wymiotom w czasie podróży samochodem, autobusem, statkiem czy samolotem.
- Nudności i wymioty o różnym podłożu, w tym pooperacyjne (działanie przeciwwymiotne).
- Stany niepokoju i pobudzenia, gdy potrzebne jest łagodne działanie uspokajające, oraz krótkotrwałe wspomaganie zasypiania.
- Wspomagająco w infekcjach dróg oddechowych z kaszlem - prometazyna hamuje kaszel i wysusza wydzielinę. W terapii kaszlu lekarz może łączyć różne podejścia, w tym leki mukolityczne jak erdomed czy preparaty osłaniające gardło typu pecto drill.
O doborze wskazania i dawki zawsze decyduje lekarz. Diphergan to lek na receptę (Rp) - nie należy stosować go "profilaktycznie" bez konsultacji, zwłaszcza długotrwale.
Dawkowanie Diphergan
Dawkowanie ustala lekarz indywidualnie, w zależności od wskazania, wieku i masy ciała pacjenta. Poniższe wartości mają charakter orientacyjny i nie zastępują zaleceń z ulotki ani recepty.
Dorośli i młodzież:
- | Wskazanie | Orientacyjne dawkowanie |
- |---|---|
- | Alergia, świąd | 25-50 mg na dobę, często w dawce wieczornej; w razie potrzeby dawki podzielone |
- | Działanie uspokajające / wspomaganie snu | zwykle 25 mg wieczorem (czasem 25-50 mg) |
- | Choroba lokomocyjna | 25 mg na 1-2 godziny przed podróżą, w razie potrzeby powtórzyć po 6-8 h |
- | Nudności / wymioty | 20-25 mg, w razie potrzeby powtarzać co 4-6 h |
Dzieci - dawkowanie wyłącznie według zaleceń lekarza, najczęściej w postaci syropu 5 mg/5 ml, dawkowanego w przeliczeniu na masę ciała. Diphergan w postaci doustnej jest przeciwwskazany u dzieci poniżej 2. roku życia ze względu na ryzyko ciężkiej depresji oddechowej.
Zasady ogólne: - Drażetki połykać w całości, popijając wodą; syrop odmierzać dołączoną miarką. - Ze względu na działanie nasenne dawkę dobową często koncentruje się wieczorem. - Nie przekraczać dawek zaleconych przez lekarza - przedawkowanie prometazyny jest groźne (patrz sekcja o skutkach ubocznych). - Lek stosować zwykle krótkotrwale; o przewlekłym stosowaniu decyduje lekarz.
Skutki uboczne Diphergan
Jak każdy lek, Diphergan może powodować działania niepożądane, choć nie u każdego pacjenta. Wynikają one głównie z działania przeciwhistaminowego i przeciwcholinergicznego prometazyny.
Bardzo częste i częste: - Senność, uspokojenie, spowolnienie - najczęstszy efekt, szczególnie na początku terapii. - Zawroty głowy, uczucie zmęczenia, splątanie (zwłaszcza u osób starszych). - Suchość w ustach, zaparcia, trudności w oddawaniu moczu, zaburzenia ostrości widzenia (efekty przeciwcholinergiczne).
- Rzadsze:*
- Spadki ciśnienia, kołatanie serca.
- Reakcje skórne, nadwrażliwość na światło (fotouczulenie).
- U dzieci paradoksalne pobudzenie zamiast uspokojenia.
Rzadkie, ale poważne (wymagają pilnej pomocy): - Depresja oddechowa - szczególnie groźna u małych dzieci (dlatego lek jest przeciwwskazany poniżej 2. r.ż.). - Objawy pozapiramidowe (drżenia, sztywność), złośliwy zespół neuroleptyczny. - Ciężkie reakcje alergiczne.
Ze względu na silną senność nie należy prowadzić pojazdów ani obsługiwać maszyn do czasu poznania reakcji organizmu na lek. W razie wystąpienia niepokojących objawów (duszność, omdlenie, drgawki, silne kołatanie serca) należy odstawić lek i pilnie skontaktować się z lekarzem.
Przeciwwskazania i ostrzeżenia
Diphergan jest przeciwwskazany m.in. w przypadku:
- Nadwrażliwości na prometazynę, inne pochodne fenotiazyny lub którykolwiek składnik preparatu.
- Dzieci poniżej 2. roku życia (ryzyko ciężkiej, w tym śmiertelnej, depresji oddechowej).
- Śpiączki lub ciężkiej depresji ośrodkowego układu nerwowego, zatrucia lekami hamującymi OUN lub alkoholem.
- Jaskry z wąskim kątem przesączania, przerostu gruczołu krokowego z zaleganiem moczu.
- Stosowania inhibitorów MAO (lub w okresie 2 tygodni po ich odstawieniu).
Szczególna ostrożność wymagana jest u osób z: padaczką, chorobami serca i zaburzeniami rytmu (możliwe wydłużenie odstępu QT), niewydolnością wątroby lub nerek, chorobami układu oddechowego (astma, przewlekłe zapalenie oskrzeli, bezdech), oraz u osób w podeszłym wieku (większe ryzyko splątania i upadków).
Ciąża i karmienie piersią: prometazynę stosuje się jedynie, gdy lekarz uzna to za wyraźnie konieczne; szczególnie odradzane jest stosowanie pod koniec ciąży. Lek przenika do mleka kobiecego.
Interakcje: Diphergan nasila działanie innych leków hamujących OUN - leków nasennych, uspokajających, opioidowych leków przeciwbólowych, niektórych leków przeciwdepresyjnych i przeciwpsychotycznych, a także alkoholu. Może też nasilać działanie przeciwcholinergiczne innych leków. Przed łączeniem z jakimkolwiek lekiem należy poinformować lekarza o pełnej liście przyjmowanych preparatów.
Diphergan a alkohol
Alkoholu nie wolno łączyć z Diphergan. To jedno z najważniejszych ostrzeżeń dotyczących tego leku.
Prometazyna silnie hamuje ośrodkowy układ nerwowy - działa uspokajająco i nasennie. Alkohol działa w tym samym kierunku. Połączenie obu substancji powoduje sumowanie (a często potęgowanie) efektów depresyjnych na OUN, co może objawiać się:
- nasiloną, niebezpieczną sennością i otępieniem,
- znacznym spowolnieniem reakcji i zaburzeniami koncentracji,
- zawrotami głowy, zaburzeniami równowagi i ryzykiem upadków,
- w skrajnych przypadkach głębokim zahamowaniem oddychania, spadkiem ciśnienia i utratą przytomności.
Połączenie prometazyny z alkoholem dramatycznie zwiększa ryzyko wypadków (np. przy prowadzeniu pojazdu) oraz groźnej depresji oddechowej. Z tych samych powodów należy zachować ostrożność przy jednoczesnym przyjmowaniu innych leków hamujących OUN (nasenne, uspokajające, opioidy).
Praktyczna zasada: przez cały czas przyjmowania Diphergan oraz przez kilkanaście godzin po ostatniej dawce nie należy spożywać alkoholu, prowadzić pojazdów ani obsługiwać maszyn.
Cena Diphergan i refundacja
Diphergan jest lekiem wydawanym na receptę (Rp) i co do zasady pełnopłatnym - nie jest objęty standardową refundacją NFZ w typowych wskazaniach alergicznych czy objawowych. Pacjent płaci 100% ceny aptecznej.
Orientacyjne ceny (zależne od apteki, dawki i wielkości opakowania):
- | Postać i opakowanie | Orientacyjna cena |
- |---|---|
- | Drażetki 10 mg, 20 szt. | ok. 12-20 zł |
- | Drażetki 25 mg (większe opakowania, np. 60 szt.) | ok. 20-30 zł |
- | Syrop 150 ml (5 mg/5 ml) | ok. 15-25 zł |
Duże opakowania szpitalne (np. 250 drażetek) nie są typowo dostępne w aptece otwartej dla pacjenta indywidualnego. Ostateczna cena może się różnić między aptekami - warto porównać oferty. Ponieważ Diphergan jest lekiem na receptę, do jego zakupu niezbędna jest ważna e-recepta wystawiona przez lekarza po ocenie wskazań i przeciwwskazań.
Zamienniki Diphergan
Diphergan zawiera prometazynę i jest na polskim rynku praktycznie jedynym tak rozpoznawalnym preparatem tej substancji w postaci doustnej, więc bezpośrednich odpowiedników o tej samej substancji czynnej jest niewiele. "Zamiennik" należy więc rozumieć dwojako:
1. Zamiennik o tej samej substancji (generyk prometazyny) - dostępność jest ograniczona; o ewentualnym odpowiedniku decyduje farmaceuta/lekarz na podstawie aktualnej dostępności w aptece.
2. Leki o podobnym działaniu (dobierane zależnie od celu terapii):
| Cel | Możliwa alternatywa (przykłady) | |---|---| | Alergia bez senności | antyhistaminiki II generacji (cetyryzyna, loratadyna) | | Świąd i uspokojenie | hydroksyzyna (inny lek na receptę o działaniu uspokajającym) | | Kaszel / infekcja oddechowa | mukolityki, np. erdomed; preparaty na gardło pecto drill; rozszerzające oskrzela ventolin | | Grypa / infekcja wirusowa | leczenie przyczynowe, np. ebilfumin (oseltamiwir) w grypie |
Wybór zamiennika zależy od wskazania - inny lek dobierze się przy alergii, a inny przy kaszlu czy chorobie lokomocyjnej. Decyzję o zamianie zawsze warto skonsultować z lekarzem lub farmaceutą, ponieważ profil działania i przeciwwskazań poszczególnych leków znacznie się różni.
Jak uzyskać receptę na Diphergan online
Diphergan to lek na receptę (Rp), więc do jego zakupu w aptece potrzebna jest ważna e-recepta. Receptę można uzyskać wygodnie online, bez wychodzenia z domu, w ramach usługi konsultacji e-recepty.
Jak to działa krok po kroku:
1. Wypełnij formularz medyczny - podajesz dane, wskazujesz lek (Diphergan) wraz z dawką i postacią oraz opisujesz objawy i dotychczasowe leczenie. 2. Ankieta bezpieczeństwa - odpowiadasz na pytania o przeciwwskazania (m.in. wiek, jaskra, przerost prostaty, choroby serca, ciąża, przyjmowane leki, spożywanie alkoholu). 3. Weryfikacja przez lekarza - lekarz analizuje kwestionariusz i ocenia, czy przepisanie prometazyny jest w Twoim przypadku bezpieczne i uzasadnione. 4. Otrzymujesz e-receptę - jeśli nie ma przeciwwskazań, dostajesz 4-cyfrowy kod e-recepty SMS-em lub e-mailem; realizujesz go w dowolnej aptece.
Ważne: lekarz może odmówić wystawienia recepty, jeśli stwierdzi przeciwwskazania lub uzna, że potrzebne jest badanie albo pilna konsultacja stacjonarna. Konsultacja online nie zastępuje wizyty w nagłych stanach. Diphergan silnie działa nasennie i wchodzi w interakcje z alkoholem oraz innymi lekami - dlatego rzetelne wypełnienie ankiety jest kluczowe dla Twojego bezpieczeństwa.