eRecepta Online

Leki na depresję online - SSRI, SNRI, atypowe (PTPD 2024)

Leki na depresję na e-receptę - sertralina (Asertin), duloksetyna (Dulsevia), fluoksetyna, escitalopram. Konsultacja psychiatryczna online od 89 zł, e-recepta nawet w 15 minut.

Klasy leków przeciwdepresyjnych - przegląd 2026

Współczesna farmakologia depresji to **6 głównych klas leków**. Wybór zależy od profilu objawów, wieku, chorób współistniejących i odpowiedzi na poprzednie leczenie.

| Klasa | Przedstawiciele w PL | Wskazania pierwotne | Refundacja | |---|---|---|---| | **SSRI** (Selective Serotonin Reuptake Inhibitors) | **[[asertin]]** (sertralina), **[[fluoksetyna]]** (Bioxetin), Cipramil/Citaxin (cytalopram), Lexapro (escitalopram), Mozarin (paroksetyna) | Depresja, GAD, OCD, PTSD, lęk paniczny | **30% (ryczałt 3,20 zł)** | | **SNRI** (Serotonin-Norepinephrine RI) | **[[dulsevia]]** (duloksetyna), Velaxin/Efectin (wenlafaksyna), Iremil (milnacipran) | Depresja oporna na SSRI, ból neuropatyczny, GAD, fibromialgia | **30%** | | **Atypowe** | Wellbutrin (bupropion), Remeron (mirtazapina), Trittico CR (trazodon) | Depresja z lękiem, bezsenność, brak libido | **Częściowo** | | **Trójpierścieniowe (TCA)** | Amitryptylina, Klomipramina (Anafranil) | Depresja oporna, ból neuropatyczny, migrena | **30%** | | **MAO-i** | Selegilina, Moklobemid (Aurorix) | Depresja atypowa, lęk społeczny | Rzadko | | **NaSSA** | Mirtazapina (Mirzaten) | Bezsenność + depresja | **30%** |

**I rzut wg wytycznych Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego 2024**: **SSRI** (sertralina, escitalopram) - najbezpieczniejsze, dobrze tolerowane, refundowane.

**Wybór SSRI wg profilu pacjenta:**

  • **[[asertin]] (sertralina)** - najczęstszy wybór, **bezpieczna w ciąży i laktacji**, brak istotnych interakcji
  • **Lexapro / Escitalopram** - najszybsze działanie wśród SSRI, czysty profil
  • **[[fluoksetyna]] (Bioxetin)** - długi T½, dobra adherence (zapominanie dawki nie jest tragedią), aktywująca (pobudzająca - dobra przy depresji z apatią)
  • **Cipramil (cytalopram)** - uwaga: max 20 mg/d > 65 lat (ryzyko wydłużenia QT)
  • **Mozarin (paroksetyna)** - silniej anksjolityczna, ale **najgorsze objawy odstawienia** (discontinuation syndrome)

**Pełny efekt antydepresantów**: **4-6 tygodni**. Najczęstszy błąd pacjenta: odstawienie po 1-2 tyg. "bo nie działa" - antydepresanty wymagają czasu na zmiany w receptorach.

**Czas leczenia**: **min. 6 miesięcy** od remisji (zapobieganie nawrotom). Przy **2. Epizodzie** - 1-2 lata. **3+ epizody** - długoterminowo.

Jak rozpoznać depresję - kryteria DSM-5 / ICD-11

**Depresja kliniczna (Major Depressive Disorder)** wg DSM-5 - wymaga **≥ 5 objawów** trwających **min. 2 tygodnie**, w tym co najmniej **1 z 2 głównych**:

**Główne objawy (≥ 1):**

1. **Obniżony nastrój** większość dnia, prawie codziennie 2. **Utrata zainteresowań i radości** (anhedonia) z czynności wcześniej sprawiających przyjemność

**Pozostałe objawy (z których łącznie ≥ 5):**

  • 3. **Znaczna zmiana apetytu / masy ciała** (spadek lub wzrost > 5%/mies.)
  • 4. **Zaburzenia snu** (bezsenność lub nadmierna senność)
  • 5. **Pobudzenie lub zahamowanie psychoruchowe** (zauważalne przez innych)
  • 6. **Zmęczenie, utrata energii**
  • 7. **Poczucie bezwartościowości** lub nadmierne, niewłaściwe poczucie winy
  • 8. **Trudność z koncentracją**, niezdecydowanie
  • 9. **Myśli samobójcze** (powracające), próba samobójcza lub plan

**Objawy muszą**: - Powodować **istotne cierpienie** lub upośledzenie funkcjonowania - Nie być wynikiem substancji (alkohol, narkotyki) lub innej choroby (niedoczynność tarczycy, niedokrwistość, choroba Cushinga) - Nie pasować lepiej do innej diagnozy (CB1/CB2, schizofrenia, żałoba)

**Test wstępny - PHQ-9** (Patient Health Questionnaire):

  • 0-4: brak depresji
  • 5-9: łagodna
  • 10-14: umiarkowana
  • 15-19: umiarkowanie ciężka
  • 20-27: **ciężka** - wymaga pilnej interwencji

**Pytania PHQ-9 (jak często w ostatnich 2 tygodniach):**

  • 1. Mało zainteresowania robieniem rzeczy?
  • 2. Smutek, depresja, beznadzieja?
  • 3. Problemy ze snem (zasypianie, sen niespokojny lub za długi)?
  • 4. Zmęczenie, mało energii?
  • 5. Apetyt zły lub przejadanie się?
  • 6. Niskie poczucie wartości, poczucie porażki?
  • 7. Trudność z koncentracją (czytanie, oglądanie TV)?
  • 8. Pobudzenie / spowolnienie zauważalne przez innych?
  • 9. Myśli o śmierci lub krzywdzeniu siebie?

**Skala**: 0 = nigdy, 1 = kilka dni, 2 = ponad połowa dni, 3 = prawie codziennie

**WAŻNE - kiedy pilnie do psychiatry / SOR:**

  • **Myśli samobójcze** + plan / próba
  • **Halucynacje** (głosy nakazujące krzywdzić siebie)
  • **Ekstremalna deprywacja snu** > 3 dni
  • **Ciężkie objawy** wpływające na podstawowe funkcjonowanie (jedzenie, higiena)

**Diagnostyka różnicowa** - co WYKLUCZYĆ:

  • **Niedoczynność tarczycy** (TSH, FT3, FT4)
  • **Niedokrwistość** (morfologia, ferrytyna)
  • **Niedobór B12, D, kwasu foliowego**
  • **Cukrzyca, choroby przewlekłe**
  • **Choroba CB2** (depresja przeplatana hipomanią/manią)
  • **Zaburzenia psychiczne wtórne** (uzależnienia, PTSD)
  • **Leki wywołujące depresję** (beta-blokery, kortyzon, izotretynoina)

Leczenie depresji - algorytm

**Algorytm leczenia depresji** wg PTPL/Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego 2024:

**ETAP 1 - Lekkie/umiarkowane (PHQ-9: 5-14)**

  • *Bez leku I rzutu**:
  • **Psychoterapia** (CBT, IPT - interpersonal therapy)
  • **Aktywność fizyczna** (3-5×/tydz., 30-45 min - efekt równy SSRI w łagodnej depresji)
  • **Bright light therapy** (depresja sezonowa)
  • **Mindfulness, MBSR** (Mindfulness-Based Stress Reduction)
  • **Zmiana stylu życia**: sen, dieta, ekspozycja na słońce, kontakty społeczne
  • *Lek I rzutu** (jeśli nieskuteczne):
  • **SSRI** - sertralina (Asertin) 50 mg/d → tytrowanie do 100-200 mg
  • LUB **escitalopram** (Lexapro) 10 mg/d → 10-20 mg

**ETAP 2 - Umiarkowana-ciężka (PHQ-9: 15-19)**

  • *Lek + psychoterapia**:
  • **SSRI** (jak wyżej)
  • **CBT lub IPT** równolegle
  • Monitoring co 2-4 tyg.

**ETAP 3 - Brak odpowiedzi po 4-6 tyg.**

  • *Opcje**:
  • **Zwiększyć dawkę** SSRI do maksymalnej
  • **Zamienić SSRI** na inny (np. Sertralina → escitalopram)
  • **Zmienić klasę**: SSRI → **SNRI** (Dulsevia, Velaxin)
  • **Augmentacja**: dodać **bupropion** (Wellbutrin) lub **kwetiapinę XR** (Seroquel) lub **lithium**

**ETAP 4 - Depresja oporna na leczenie (TRD)**

Po 2-3 nieskutecznych próbach leczenia: - **Esketamina donosowa** (Spravato) - w wybranych ośrodkach, koszt ~3000 zł/mc - **ECT (terapia elektrowstrząsowa)** - najbardziej skuteczna w ciężkiej depresji z myślami samobójczymi (response 70-80%) - **rTMS (przezczaszkowa stymulacja magnetyczna)** - **Antydepresanty trójpierścieniowe** (Amitryptylina) - ostatnia linia - **MAO-i** (Moklobemid) - rzadko

**ETAP 5 - Utrzymanie remisji**

  • **6 miesięcy** od osiągnięcia remisji (I epizod)
  • **1-2 lata** (II epizod)
  • **Długoterminowo** (3+ epizody, ciężka depresja)

**Odstawianie antydepresantów**:

  • *Stopniowo** - przez 4-8 tyg., NIGDY nagle:
  • **Sertralina**: redukcja 25-50 mg/2 tyg.
  • **Paroksetyna**: bardzo wolno (4-8 tyg.) - najgorsze objawy odstawienia
  • **Fluoksetyna**: szybciej (długi T½ - naturalne "tapering")
  • **SNRI** (wenlafaksyna): bardzo wolno

**Objawy odstawienia** (discontinuation syndrome): zawroty głowy, "brain zaps" (elektryczne odczucia), nudności, drażliwość, niepokój. **Ustępują po 1-4 tyg.**

Skutki uboczne i bezpieczeństwo

**Typowe skutki uboczne SSRI** (1-30% pacjentów):

  • *Wczesne (1-4 tyg., zwykle ustępują):**
  • **Nudności, biegunka** (najczęstsze, 20-30%)
  • **Bóle głowy, zawroty głowy**
  • **Bezsenność lub senność**
  • **Niepokój, drżenie** (pierwsze 2-3 tyg.)
  • **Pocenie się**
  • **Suchość w ustach**

**Długoterminowe:** - **Dysfunkcje seksualne** (10-30%): spadek libido, opóźnienie orgazmu, anorgazmia, impotencja - najczęstszy powód odstawienia - **Przyrost masy ciała** (5-15%, zwłaszcza paroksetyna, mirtazapina; sertralina i fluoksetyna neutralne) - **Hiponatremia** (rzadko, głównie seniorzy) - **Zaburzenia krwawienia** (z NLPZ, antagregantami - zwiększone ryzyko) - **Wzrost ryzyka samobójstwa** u młodzieży/młodych dorosłych (< 25 lat) - czarna ramka FDA; **ścisły monitoring** pierwsze 4 tyg.

**Specyficzne dla klas:**

| Klasa | Charakterystyczne skutki uboczne | |---|---| | **Sertralina (Asertin)** | Biegunka (15-20%), bezpieczna w sercu, bezpieczna w ciąży/laktacji | | **Fluoksetyna (Bioxetin)** | Aktywująca, **niepokój początkowy**, długi T½ (5-7 dni) | | **Escitalopram (Lexapro)** | Czysty profil, najmniejsze interakcje | | **Citalopram (Cipramil)** | **Wydłużenie QT** - max 20 mg/d > 65 lat, ryzyko TdP | | **Paroksetyna (Mozarin)** | **Najgorsze objawy odstawienia**, przyrost masy, cholinolitczna | | **Duloksetyna (Dulsevia, SNRI)** | **Wzrost BP**, hepatotoksyczność u alkoholików, ból neuropatyczny + | | **Wenlafaksyna (Velaxin/Efectin, SNRI)** | **Wzrost BP** od dawki 150 mg, objawy odstawienia ciężkie | | **Bupropion (Wellbutrin)** | **Obniża próg drgawkowy**, nie w bulimii/anoreksji, dobry profil seksualny | | **Mirtazapina (Remeron)** | **Senność, przyrost masy** (do 5 kg/mc), apetyt rośnie | | **Amitryptylina (TCA)** | Senność, zaparcia, suchość, retencja moczu, wzrost masy, nie u seniorów |

**Niebezpieczne kombinacje:**

  • **SSRI + MAO-i** → **zespół serotoninowy** (ŚMIERTELNY) - gorączka, sztywność, tachykardia
  • **SSRI + tramadol** (Doreta, Skudexa) → zespół serotoninowy
  • **SSRI + linezolid, metylenowy błękit** → zespół serotoninowy
  • **SSRI + NLPZ + ASA** → krwawienia z PP
  • **SSRI + warfaryna** → wzrost INR
  • **Fluoksetyna + klarytromycyna/erytromycyna** (inhibitory CYP3A4)

**Pozytywne aspekty antydepresantów:**

  • **nie uzależniają** (w przeciwieństwie do benzodiazepin)
  • **Bezpieczne w przedawkowaniu** (SSRI dużo bezpieczniejsze niż TCA, znacznie mniej zgonów z przedawkowania)
  • **Tańsze** dzięki refundacji (3,20 zł/mc dla większości generyków)

Psychoterapia + leki = optymalne wyniki

**Metaanaliza Cochrane 2018**: Połączenie psychoterapii + leków **dwukrotnie skuteczniejsze** niż każda metoda osobno w **umiarkowanej-ciężkiej depresji**.

**Skuteczne formy psychoterapii w depresji:**

**1. CBT (Cognitive Behavioral Therapy)**

  • **I rzut** - najwięcej dowodów w depresji
  • 12-20 sesji (1-2x tygodniowo)
  • **Cele**: zmiana zniekształconych myśli (dystorsje poznawcze), behavioralne aktywacja, problem-solving
  • **Koszt w PL**: 150-300 zł/sesja prywatnie; bezpłatnie w NFZ (długa kolejka)

**2. IPT (Interpersonal Therapy)**

  • Skupia się na **relacjach** i **rolach społecznych**
  • 12-16 sesji
  • Skuteczna w depresji z **trudnościami społecznymi**, **żałobie**, **konfliktach**

**3. DBT (Dialectical Behavior Therapy)**

- Skuteczna w **depresji + zaburzenia osobowości** (borderline), **myślach samobójczych**

**4. MBCT (Mindfulness-Based Cognitive Therapy)**

  • **Profilaktyka nawrotów** depresji (3+ epizodów)
  • 8 tygodni intensywnego programu
  • Skuteczna w **lęku** + depresji

**5. Schema Therapy**

  • Głęboka praca z **wzorcami z dzieciństwa**
  • Długoterminowa (1-3 lata)
  • Skuteczna w **depresji opornej**, zaburzeniach osobowości

**Online opcje terapii** (dla wygody, krótszego czasu oczekiwania):

  • **Helping Hand** (helping-hand.pl) - 200-300 zł/sesja
  • **Twoj Psycholog** - terapia online
  • **Mindgram, BetterHelp PL** - codzienna komunikacja z terapeutą
  • **Aplikacje**: Wysa, Woebot (AI), Headspace (mindfulness)

**Psychoterapia czy lek - co wybrać?**

  • | Profil | Pierwszy wybór |
  • |---|---|
  • | **Lekka depresja** + chęć terapii | **Psychoterapia** (CBT) |
  • | **Umiarkowana** + brak czasu na terapię | **SSRI** + ewentualnie terapia |
  • | **Ciężka** | **SSRI + CBT/IPT** od razu |
  • | **Po próbie samobójczej** | **Lek + intensywna terapia** + monitoring |
  • | **Depresja z lękiem** | **SSRI** (sertralina, escitalopram) + CBT |
  • | **Depresja z bezsennością** | **Mirtazapina** lub **trazodon** + CBT-I |
  • | **Depresja sezonowa** | **Bright light therapy** ± SSRI |
  • | **Depresja w ciąży** | **Psychoterapia I rzut** + sertralina jeśli konieczna |
  • | **Po porodzie** | **Sertralina** (bezpieczna w laktacji) + CBT |

Jak uzyskać receptę online na antydepresant

Antydepresanty to **leki receptowe (Rp)** - wymagają konsultacji psychiatrycznej. **Pierwsza recepta** zwykle wymaga **wizyty stacjonarnej**.

**Procedura na ereceptaonline24.pl:**

  • *1. Wypełnij formularz medyczny** (5-10 min):
  • **Czy masz diagnozę depresji** (od psychiatry / lekarza rodzinnego)?
  • Aktualne objawy + PHQ-9
  • Czas trwania objawów
  • Aktualny lek + dawka (kontynuacja vs nowa terapia)
  • Skuteczność dotychczasowego leczenia
  • Skutki uboczne
  • **Myśli samobójcze** (KRYTYCZNIE - wymaga pilnej konsultacji stacjonarnej)
  • Inne leki (zwłaszcza tramadol, MAO-i, NLPZ - interakcje)
  • Choroby (CB2, schizofrenia, choroby serca)
  • Ciąża, planowanie ciąży

**2. Opłać konsultację psychiatryczną** od **89 zł**

**3. Lekarz weryfikuje** w 15-60 min: - **Kontynuacja**: zwykle wystawia receptę - **Pierwsza recepta SSRI** dla łagodnej-umiarkowanej depresji: może wystawić online po szczegółowym wywiadzie - **Ciężka depresja, myśli samobójcze, CB2, dzieci, ciąża** - kieruje na konsultację stacjonarną

**4. Otrzymujesz e-receptę** z kodem PIN

**5. Realizujesz w aptece** - z refundacją 30% (większość antydepresantów)

**Co lekarz online nie może:**

  • **Pierwsza diagnoza depresji** - wymaga stacjonarnej oceny + wywiad
  • **Pierwsza recepta na MAO-i, TCA** w wysokich dawkach
  • **Leczenie myśli samobójczych** - wymaga pilnej interwencji
  • **Diagnozowanie CB2** - wymaga obserwacji ≥ 2 epizodów

**Co lekarz online MOŻE:**

  • **Kontynuacja recepty** na ustalony lek
  • **Modyfikacja dawki** w typowym zakresie
  • **Zmiana SSRI** na inny SSRI (np. Sertralina → escitalopram przy braku skuteczności)
  • **Dodanie leku wspomagającego** (np. Mirtazapina na bezsenność)
  • **Skierowanie do psychoterapii**
  • **Skierowanie do psychiatry stacjonarnie** w trudnych przypadkach

**KRYZYS PSYCHICZNY - PILNE:**

  • **Telefon Zaufania dla Dorosłych**: **116 123** (24/7, bezpłatne)
  • **Centrum Wsparcia dla osób w stanie kryzysu**: **800 70 22 22** (24/7)
  • **Telefon Zaufania dla Dzieci i Młodzieży**: **116 111**
  • **SOR psychiatryczny** - najbliższy szpital
  • **112** - pogotowie ratunkowe (przy próbie samobójczej)

Leki w tej kategorii

Najczęściej zadawane pytania

Jaki antydepresant I rzutu w depresji?
**SSRI** wg wytycznych PTPL 2024 - **sertralina (Asertin)** 50 mg/d lub **escitalopram (Lexapro)** 10 mg/d. Sertralina ma więcej dowodów, jest bezpieczna w ciąży i laktacji, neutralna metabolicznie. Escitalopram szybciej działa, czystszy profil. **Pełny efekt po 4-6 tygodniach** - nie odstawiaj wcześniej "bo nie działa". Tytrowanie do 100-200 mg sertraliny lub 20 mg escitalopramu.
Jak długo czeka się na efekt antydepresanta?
**Pełny efekt: 4-6 tygodni**. Pierwsze objawy poprawy (energia, sen, apetyt) **2-3 tyg.** Poprawa nastroju zwykle 3-4 tyg. **Najczęstszy błąd**: odstawienie po 1-2 tyg. "bo nie działa". To **NORMALNE** - antydepresanty działają przez zmiany w receptorach, które potrzebują czasu. **Trzymaj się leku min. 6 tyg.** przed oceną skuteczności. Jeśli po 6 tyg. Brak poprawy - konsultuj psychiatrę (zwiększenie dawki / zmiana leku).
Sertralina (Asertin) czy escitalopram (Lexapro)?
**Obie I rzutu**, podobna skuteczność. **Sertralina**: tańsza, więcej dowodów, **bezpieczna w ciąży i laktacji**, więcej biegunki początkowo. **Escitalopram**: czystszy profil, mniej interakcji, **szybsze działanie**, droższa. **Wybór praktyczny**: zacznij od sertraliny (Asertin). Jeśli nieskuteczna lub źle tolerowana po 6-8 tyg. - przejdź na escitalopram lub fluoksetynę.
Czy mogę dostać receptę na antydepresant online?
Tak. Przy kontynuacji. Istniejącego leczenia oraz **dla typowej łagodnej-umiarkowanej depresji** po szczegółowym wywiadzie. **Konsultacja psychiatryczna 89 zł** na ereceptaonline24.pl. **Wymagana stacjonarna ocena**: ciężka depresja, myśli samobójcze, CB2, dzieci, pierwsza recepta na TCA/MAO-i, ciąża. Większość antydepresantów **refundowana 30%** (ryczałt 3,20 zł).
Czy antydepresanty uzależniają?
Nie. Antydepresanty nie uzależniają. (różnica vs benzodiazepiny). Jednak - nagłe odstawienie wywołuje **discontinuation syndrome**: zawroty głowy, "brain zaps" (elektryczne odczucia), nudności, drażliwość, niepokój. **Trwają 1-4 tygodnie**, ustępują. **Zapobieganie**: **stopniowe odstawianie** (4-8 tyg. Tapering). Najgorsze objawy: **paroksetyna (Mozarin)** i **wenlafaksyna (Velaxin)**. Najłatwiejsze: **fluoksetyna** (długi T½ → naturalne tapering).
Antydepresanty a libido - co robić?
**Dysfunkcje seksualne** (10-30%) to najczęstszy powód odstawienia SSRI. **Opcje**: **1)** Zmień na **bupropion (Wellbutrin)** - neutralny lub poprawia libido; **2)** Dodaj bupropion do SSRI; **3)** Zmień na **vortioksetynę** (Brintellix); **4)** **Wakacja lekowa** (drug holiday) - pominięcie dawki w sobotę przed planowanym stosunkiem (NIE zalecane długoterminowo); **5)** Dla mężczyzn: **sildenafil (Viagra)** dla anorgazmii/zaburzeń erekcji; **6)** Psychoterapia + cierpliwość - czasem ustępują po 6-12 mies.
Antydepresanty a ciąża?
**Sertralina (Asertin)** - **najbezpieczniejszy SSRI w ciąży i laktacji** (kategoria FDA C, ale dowody dobre). Również stosowane: fluoksetyna, citalopram. **Unikaj**: paroksetyna (kategoria D - wady serca u noworodków), wenlafaksyna w III trymestrze (zespół adaptacji noworodka), MAO-i, TCA. **W ciężkiej depresji w ciąży** - korzyść z leczenia często przewyższa ryzyko (nieleczona depresja matki = wady rozwojowe płodu, niska masa urodzeniowa, problemy emocjonalne dziecka). Konsultuj psychiatrę + ginekologa.
Antydepresanty a alkohol?
**Generalnie nie zalecane**, ale różne klasy mają różne ryzyko. **SSRI + małe ilości alkoholu**: dopuszczalne, ale zwiększa ryzyko depresji nastroju, dysfunkcji seksualnych, krwawień. **SNRI (Dulsevia)** + alkohol: **hepatotoksyczność** - alkoholicy = przeciwwskazanie. **TCA + alkohol**: sedacja, ryzyko zatrucia. **MAO-i + tyramina (czerwone wino, sery)**: **kryzys nadciśnieniowy** (ŚMIERTELNY). **Praktycznie**: **abstynencja lub max 1-2 jednostki/tydz.** w trakcie leczenia SSRI.
Czy antydepresanty zwiększają ryzyko samobójstwa?
**Złożone**. FDA **czarna ramka 2004**: SSRI mogą **zwiększać myśli/zachowania samobójcze u młodzieży i młodych dorosłych < 25 lat** w pierwszych tygodniach. Jednak - **dłuższe leczenie zmniejsza** ryzyko samobójstwa o 50%+. Mechanizm: SSRI zwiększa energię i motywację **przed poprawą nastroju** → osoba ma siłę zrealizować plan samobójczy. **Profilaktyka**: ścisły monitoring 4 pierwsze tygodnie u młodzieży / wysokie ryzyko + wsparcie społeczne + pełna dostępność psychiatry.
Czy mogę odstawić antydepresant gdy poczuję się lepiej?
**Nie bez konsultacji psychiatry**. **Minimum 6 miesięcy** od osiągnięcia remisji (I epizod). **1-2 lata** przy II epizodzie. **Długoterminowo** przy 3+ epizodach. **Przedwczesne odstawienie** = **70-80% ryzyko nawrotu** w ciągu 6 mies. Stopniowe tapering 4-8 tyg. (NIE nagle). Najgorsze odstawienie: paroksetyna, wenlafaksyna.
Jaki antydepresant przy bezsenności?
**Mirtazapina (Remeron)** 15-30 mg wieczorem - najczęściej wybrana, silnie senna. **Trazodon (Trittico CR)** 50-100 mg wieczorem - sedacja bez ryzyka uzależnienia. **Amitryptylina** 10-25 mg wieczorem (low-dose) - silnie senna, ale skutki cholinolityczne. **Z SSRI**: paroksetyna i citalopram mniej pobudzające niż fluoksetyna/sertralina. Dodatkowo: **CBT-I** (terapia bezsenności) - najskuteczniejsza długoterminowo, dostępna online.
Czy są tańsze alternatywy do drogich antydepresantów?
**Większość SSRI/SNRI ma refundację 30%** - pacjent płaci **ryczałt 3,20 zł**. **Asertin (sertralina) Polpharma**: 5-15 zł netto + refundacja → 3,20 zł. **Bioxetin (fluoksetyna)**: podobnie. **Lexapro (escitalopram) generyki**: ryczałt 3,20 zł. **Nie refundowane lub droższe**: Wellbutrin SR, Brintellix (vortioksetyna), Lamotrigine (off-label dla CB2), Spravato. **Konsultacja online**: 89 zł, łącznie ~92 zł + ryczałt 3,20 zł = ~95 zł na miesiąc leczenia.