Mirena (lewonorgestrel 52 mg) - system terapeutyczny domaciczny

Co to jest Mirena i jak działa?

Mirena to system terapeutyczny domaciczny z lewonorgestrelem, czyli progestagenem uwalnianym bezpośrednio do jamy macicy. Jeden system Mirena zawiera 52 mg lewonorgestrelu, a średnia dawka uwalniana w pierwszym roku wynosi 20 mikrogramów na dobę. Mirena ma kształt litery T, a do pętli ramki przymocowane są brązowe nitki służące do usuwania systemu.

Jak Mirena zapobiega ciąży?

Mirena zapobiega ciąży głównie przez działanie miejscowe w jamie macicy. Według ChPL lewonorgestrel z systemu Mirena:

• zagęszcza śluz szyjkowy, co zapobiega przedostawaniu się plemników przez kanał szyjki macicy,
• hamuje wzrost endometrium (błony śluzowej macicy),
• hamuje ruchliwość i czynność plemników w macicy i jajowodach.

Owulacja zostaje zahamowana tylko u niektórych kobiet, a cykle miesiączkowe są zwykle owulacyjne. Więcej o metodach bez estrogenu we wpisie antykoncepcja bez estrogenu. Zobacz też kartę leku Slinda.

Na co stosuje się Mirenę? Wskazania i czas stosowania

Mirena ma w ChPL (punkt 4.1) dwa wskazania: zapobieganie ciąży oraz idiopatyczne nadmierne krwawienia miesiączkowe, czyli obfite miesiączki bez ustalonej przyczyny. Czas stosowania Mireny jest określony osobno dla każdego wskazania.

U kobiet miesiączkujących w czasie stosowania Mireny utrata krwi miesiączkowej zmniejszyła się o 62-94% pod koniec trzeciego miesiąca i o 71-95% pod koniec szóstego miesiąca, a stężenie hemoglobiny we krwi wzrasta. Przy krwawieniach wywoływanych przez włókniaki podśluzówkowe skuteczność leczenia może być mniejsza.

Czego nie obejmują wskazania Mireny?

ChPL nie wymienia innych wskazań Mireny niż dwa podane wyżej. Mirena nie ma wskazania przed rozpoczęciem miesiączkowania, nie była badana u kobiet w wieku powyżej 65 lat ani z niewydolnością nerek i nie jest odpowiednia do antykoncepcji doraźnej po stosunku bez zabezpieczenia.

Jak przebiega założenie, kontrola i usunięcie Mireny?

Mirenę zakłada lekarz po badaniu, które obejmuje badanie narządów miednicy mniejszej i piersi. Przed założeniem należy wykluczyć ciążę, choroby przenoszone drogą płciową i zmiany patologiczne endometrium, a infekcje dróg rodnych trzeba wcześniej wyleczyć.

Zakładaniu i usuwaniu Mireny może towarzyszyć niewielki ból i krwawienie, a zabieg może wywołać omdlenie lub napad padaczkowy u chorych na padaczkę. Nietypowy ból lub krwawienie w czasie zakładania albo po nim wymaga sprawdzenia, czy nie doszło do perforacji.

Kiedy jest wizyta kontrolna po założeniu Mireny?

Po założeniu Mireny ponowne badanie odbywa się po 4 do 12 tygodniach, a kolejne kontrole raz w roku lub częściej, jeśli jest to klinicznie wskazane. Jeśli nitki systemu nie są wyczuwalne, trzeba skontaktować się z lekarzem i do czasu potwierdzenia położenia Mireny stosować prezerwatywę.

Jak usuwa się Mirenę?

Mirenę usuwa się, delikatnie pociągając kleszczykami za nitki wystające z kanału szyjki macicy. Jeśli kobieta miesiączkuje regularnie, nie planuje ciąży i rezygnuje z tej metody, Mirenę usuwa się w ciągu 7 dni od początku miesiączki. W innym momencie cyklu możliwa jest ciąża, dlatego inną metodę, np. prezerwatywę, zaczyna się co najmniej 7 dni przed usunięciem.

Mirena czy Kyleena: czym się różnią?

Mirena i Kyleena to systemy terapeutyczne domaciczne z lewonorgestrelem, które różnią się zawartością hormonu, szybkością jego uwalniania, wskazaniami i czasem stosowania. Mirena zawiera 52 mg lewonorgestrelu, a Kyleena 19,5 mg. O wyborze systemu decyduje lekarz po badaniu.

Czym różni się dawka hormonu w systemach Mirena i Kyleena?

Mirena uwalnia na dobę więcej lewonorgestrelu niż Kyleena we wszystkich punktach czasowych wspólnych dla obu ChPL, od 24 dni do 5 lat po założeniu. Średnia w pierwszym roku wynosi dla Mireny 20 mikrogramów/24 h, a ChPL Kyleeny podaje średnią po 1 roku 12,6 mikrogramów/24 h. W obu systemach uwalnianie z czasem maleje.

Systemu Jaydess nie ma w Rejestrze Produktów Leczniczych (stan na 5 października 2026 r.). Więcej o metodach z kategorii antykoncepcja i ginekologia.

Jakie skutki uboczne może powodować Mirena?

Najczęstsze działania niepożądane Mireny to zmiany krwawień (plamienia, skąpe krwawienia lub ich brak) oraz łagodne torbiele jajników, które występują u ponad 10% pacjentek. Działania niepożądane Mireny pojawiają się najczęściej w pierwszych miesiącach po założeniu i przemijają z upływem czasu.

Przy założeniu Mireny natychmiast po porodzie wypadnięcie systemu występuje bardzo często (według literatury w 10% do 44% przypadków). Opisywano przypadki sepsy po założeniu systemu domacicznego (w tym wywołanej przez paciorkowce z grupy A) oraz przypadki raka piersi o nieznanej częstości.

Czego można się spodziewać po założeniu Mireny?

Po założeniu Mireny najczęściej zmienia się charakter krwawień: w pierwszych miesiącach może być więcej plamień, a potem krwawienia stają się krótsze i mniej obfite, u części kobiet aż do całkowitego ustąpienia.

Jeśli od ostatniej miesiączki minęło więcej niż sześć tygodni, należy rozważyć możliwość ciąży. Nieregularne krwawienia mogą maskować objawy polipów lub raka endometrium, dlatego lekarz rozważa wtedy diagnostykę.

Jak skuteczna jest Mirena w zapobieganiu ciąży?

W badaniach klinicznych z udziałem 3330 kobiet skumulowany odsetek zawodności Mireny (ciąż mimo stosowania systemu) wyniósł 0,20% w 1. roku i 0,71% w latach 1 do 5, a w przedłużonym badaniu z udziałem 362 kobiet 0,68% w latach 6 do 8. Wskaźnik Pearla wyniósł 0,21 w 1. roku i 0,28 w latach 6 do 8. Mirena nie wymaga codziennego przyjmowania, dlatego odsetek ciąż przy typowym stosowaniu jest zbliżony do obserwowanego w badaniach.

Co oznaczają powiększone pęcherzyki jajnikowe?

Powiększone pęcherzyki jajnikowe to pęcherzyki, które nie pękły i przez pewien czas nie zanikają, dając objawy podobne do torbieli jajnika. Stwierdza się je u 12% pacjentek stosujących Mirenę, a w większości przypadków zanikają samoistnie w ciągu dwóch do trzech miesięcy.

Kiedy nie stosuje się Mireny? Przeciwwskazania i ostrzeżenia

Mireny nie stosuje się między innymi w ciąży, przy nowotworach wrażliwych na progestagen i przy stanach zapalnych lub infekcjach narządów rodnych. Pełna lista przeciwwskazań z ChPL Mireny:

• nadwrażliwość na substancję czynną lub którąkolwiek substancję pomocniczą,
• ciąża lub podejrzenie ciąży,
• nowotwory wrażliwe na progestagen, np. rak piersi,
• istniejące lub nawracające stany zapalne narządów miednicy,
• zapalenie szyjki macicy oraz infekcje dolnego odcinka dróg rodnych,
• poporodowe zapalenie błony śluzowej macicy,
• infekcje macicy po poronieniu w ciągu ostatnich trzech miesięcy,
• stany, które sprzyjają rozwojowi infekcji,
• dysplazja nabłonka szyjki macicy oraz nowotwór złośliwy szyjki lub trzonu macicy,
• niezdiagnozowane krwawienia z dróg rodnych,
• wrodzone lub nabyte zmiany w szyjce lub jamie macicy, np. włókniakomięśniaki zniekształcające jamę macicy,
• ostra choroba wątroby lub nowotwór wątroby.

Na co uważać podczas stosowania Mireny?

Mirenę stosuje się ostrożnie, po konsultacji z lekarzem specjalistą, albo rozważa się jej usunięcie, jeśli wystąpi lub pojawi się po raz pierwszy: migrena (w tym ogniskowa z asymetrycznymi ubytkami pola widzenia lub innymi objawami przemijającego niedokrwienia mózgu), wyjątkowo silny ból głowy, żółtaczka, znaczne zwiększenie ciśnienia tętniczego, ciężka choroba tętnic, np. udar mózgu lub zawał serca, albo ostra żylna choroba zakrzepowo-zatorowa (zakrzep w żyle, który może oderwać się i zablokować naczynie w płucach). Ostrożności wymagają też wrodzone wady serca lub wady zastawek serca zwiększające ryzyko zapalenia wsierdzia, a przy cukrzycy trzeba okresowo kontrolować stężenie glukozy we krwi.

• Perforacja macicy (przebicie trzonu lub szyjki macicy) zdarza się najczęściej podczas zakładania i może zostać wykryta później. W dużym badaniu z roczną obserwacją wystąpiła w 1,4 przypadku na 1000 założeń Mireny. Ryzyko zwiększają karmienie piersią w czasie zakładania, poród do 36 tygodni przed założeniem i trwałe tyłozgięcie macicy. System poza jamą macicy trzeba usunąć, czasem operacyjnie.
• Wypadnięcie systemu w badaniach Mireny w antykoncepcji dotyczyło mniej niż 4% systemów. Może objawiać się krwawieniem lub bólem albo przejść niezauważone, a wtedy Mirena przestaje chronić przed ciążą. Ryzyko jest większe przy obfitych krwawieniach miesiączkowych w wywiadzie (także u kobiet leczonych Mireną z tego powodu), przy wyższym niż prawidłowe BMI i po założeniu bezpośrednio po porodzie.
• Infekcje narządów miednicy mniejszej mogą wpływać na płodność i zwiększać ryzyko ciąży pozamacicznej, a po założeniu systemu może dojść do ciężkiego zakażenia lub sepsy. Mirenę usuwa się przy nawracających infekcjach błony śluzowej macicy lub narządów miednicy mniejszej oraz przy ostrych lub nieustępujących po kilkudniowym leczeniu stanach zapalnych.
• Ciąża pozamaciczna: ryzyko bezwzględne jest niskie, ale jeśli mimo Mireny dojdzie do ciąży, względne prawdopodobieństwo ciąży pozamacicznej jest zwiększone. Ryzyko rośnie po przebytej ciąży pozamacicznej, zabiegach chirurgicznych na jajowodach i infekcji narządów miednicy mniejszej.
• Rak piersi: niektóre badania obserwacyjne sugerowały nieznacznie zwiększone ryzyko względne u kobiet stosujących wkładki z lewonorgestrelem, inne tego nie potwierdziły.
• Depresja może mieć ciężki przebieg i jest czynnikiem ryzyka zachowań samobójczych. Przy zmianach nastroju lub objawach depresji, także krótko po założeniu Mireny, zaleca się kontakt z lekarzem.

Kontaktu z lekarzem wymagają też ból w podbrzuszu, nawet nieznaczne objawy infekcji i wyraźne nasilenie krwawień.

Mirena a inne leki

Mirena może wchodzić w interakcje z lekami, które indukują lub hamują enzymy mikrosomalne, ale według ChPL wpływ leków zwiększających klirens lewonorgestrelu (szybkość jego usuwania z organizmu) na skuteczność Mireny nie jest znany i nie powinien mieć dużego znaczenia, bo Mirena działa miejscowo. Należą do nich fenytoina, barbiturany, prymidon, karbamazepina, ryfampicyna, a być może również okskarbazepina, topiramat, felbamat, gryzeofulwina i preparaty dziurawca.

Stężenie progestagenów w osoczu mogą zwiększać silne i umiarkowane inhibitory CYP3A4, np. azolowe leki przeciwgrzybicze, werapamil, makrolidy, diltiazem i sok grejpfrutowy. Wiele leków przeciwwirusowych stosowanych w zakażeniu HIV i HCV może zwiększać lub zmniejszać stężenie progestagenów.

Mirena w ciąży i podczas karmienia piersią

Mireny nie wolno stosować w ciąży ani przy jej podejrzeniu. Jeśli kobieta zajdzie w ciążę z założoną Mireną, system usuwa się tak szybko, jak to możliwe, bo pozostawiony w macicy może zwiększać ryzyko poronienia lub porodu przedwczesnego. Samo usuwanie systemu również może doprowadzić do poronienia, a lekarz musi wykluczyć ciążę pozamaciczną. Gdy systemu nie da się usunąć, ciąża wymaga szczególnej kontroli lekarza. Nie można też wykluczyć zwiększonego ryzyka wirylizacji płodów żeńskich: odnotowano pojedyncze przypadki maskulinizacji ich zewnętrznych narządów płciowych.

Czy Mirenę stosuje się podczas karmienia piersią?

Według ChPL Mirena stosowana po sześciu tygodniach od porodu nie ma szkodliwego wpływu na wzrost i rozwój dziecka, a około 0,1% dawki lewonorgestrelu może przechodzić z mlekiem do organizmu dziecka. W czasie karmienia piersią antykoncepcja hormonalna nie jest metodą pierwszego wyboru, a środki zawierające tylko progestageny są metodami drugiego wyboru, zaraz po metodach niehormonalnych. Nie stwierdzono, aby wpływały na ilość lub jakość pokarmu.

Czy Mirena wpływa na płodność?

Mirena nie wpływa na płodność w przyszłości: usunięcie Mireny przywraca normalną płodność. U 80% kobiet planujących ciążę doszło do zapłodnienia w ciągu 12 miesięcy od usunięcia systemu.

Czy Mirena jest na receptę?

Tak, Mirena jest lekiem na receptę: w Rejestrze Produktów Leczniczych ma kategorię dostępności Rp, czyli jest wydawana z przepisu lekarza (art. 23a ustawy Prawo farmaceutyczne). Mireny nie można otrzymać w aptece bez recepty. Podmiotem odpowiedzialnym jest Bayer AG, a opakowanie zawiera 1 system 52 mg.

Według wykazu leków refundowanych na 1 października 2026 Mirena nie jest refundowana: w obwieszczeniu Ministra Zdrowia z 16 września 2026 r. nie ma dla niej wierszy w części A1 ani w częściach D1 i D2. Pacjentka płaci pełną cenę, którą ustala apteka.

Receptę na Mirenę wystawia lekarz po konsultacji, która może odbyć się online, także w serwisie e-recepta, a o wystawieniu recepty decyduje lekarz.

Źródła

• Charakterystyka Produktu Leczniczego (ChPL) i ulotka - Rejestr Produktów Leczniczych, URPL
• Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych - organ dopuszczający lek do obrotu - urpl.gov.pl
• Jak działa e-recepta i jak ją zrealizować - pacjent.gov.pl

Informacje o dawkowaniu i przeciwwskazaniach pochodzą z ChPL zatwierdzonej przez URPL. Strona ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji lekarskiej.