Leki ginekologiczne - przewodnik
Leki ginekologiczne na e-receptę - antykoncepcja (Yasmin, Slinda, Diane 35, Evra, NuvaRing), infekcje intymne, regulacja cyklu. Konsultacja online od 59 zł.
Recenzja medyczna: lek. Damian Wojno (OIL Olsztyn, PWZ 3211301)
Autor: Redakcja MEDINOW Sp. z o.o. · Wytyczne redakcyjne
Główne problemy ginekologiczne + leki
Najczęstsze problemy ginekologiczne rozwiązywane farmakologicznie + I rzut:
| Problem | I rzut farmakologiczny | Lek |
|---|---|---|
| Antykoncepcja regularna | Tabletki dwuskładnikowe / mini-pigułki | yasmin, slinda, diane 35, evra, nuvaring |
| Antykoncepcja awaryjna | Lewonorgestrel lub uliprystal | escapelle (0-72 h), ellaone (0-120 h) |
| Grzybica pochwy (kandydoza) | Klotrimazol miejscowo, flukonazol doustnie | Canesten (klotrimazol), Flucofast (flukonazol) - klotrimazol OTC, flukonazol Rp |
| Bakteryjna waginoza (BV) | Metronidazol doustnie lub miejscowo | Metronidazol 500 mg 2×/d × 7 dni LUB Gynalgin (metronidazol + chlorchinaldol, Rp) |
| Rzęsistkowica (Trichomonas) | Metronidazol jednorazowo 2 g | Metronidazol Polpharma |
| Bolesne miesiączki | NLPZ + antykoncepcja hormonalna | ketonal Forte, dexak LUB yasmin przewlekle |
| Endometrioza | Antykoncepcja hormonalna przewlekle | yasmin BEZ przerw, IUD hormonalne (Mirena) |
| PCOS (policystyczne jajniki) | Anty-androgenowa antykoncepcja + metformina | diane 35, Yaz + metformax (insulinooporność) |
| Suchość pochwy menopauza | Estrogen miejscowo | Vagifem (estradiol), Ovestin (estriol) |
| HTZ (Hormonalna Terapia Zastępcza) | Estrogen + progesteron / TSEC | Activelle, Femoston |
| Mastalgia (ból piersi) | Bromokryptyna, antykoncepcja | Bromokryptyna, Yaz |
| Infekcje układu moczowego (kobiety) | Furagina, Monural | Furaginum OTC, Monural (Rp) |
| Mięśniaki / krwawienia | Ulipristal (Esmya), antykoncepcja | Mirena IUD, Esmya |
| Niepłodność | Klomifen (stymulacja owulacji) | Wymaga ginekologa |
| Profilaktyka HPV | Szczepionka 9-walentna | Gardasil 9 (szczepienie 11-26 r.ż.) |
| STI (chlamydia, rzeżączka) | Antybiotyki | Doksycyklina (chlamydia), ceftriakson (rzeżączka) |
Najwyższe wolumeny SEO w PL:
- "tabletki antykoncepcyjne" - 27,100/mc
- "antykoncepcja awaryjna" / "tabletka dzień po" - 27,100/mc
- "grzybica pochwy leczenie" - 3,500/mc
- "bakteryjne zapalenie pochwy" - 2,500/mc
- "endometrioza objawy" - 5,500/mc
Szczegóły każdej grupy w dedykowanych kategoriach: antykoncepcja, dla bólu miesiączkowego → ból i zapalenie, dla cukrzycy w PCOS → cukrzyca.
Grzybica pochwy (kandydoza) - leczenie
Grzybica pochwy (vulvovaginal candidiasis, VVC) dotyka 75% kobiet co najmniej raz w życiu, 5-10% nawracająco (> 4 epizody/rok).
Objawy:
- Świąd intensywny w okolicy intymnej (najsilniejszy w nocy)
- Wydzielina serowata ("twarogowa") biała, bezwonna
- Pieczenie, bolesność przy oddawaniu moczu lub stosunku
- Zaczerwienienie, obrzęk sromu
- Czasem wyprysk zewnętrznie
Diagnostyka:
- Objawy + wygląd kliniczny często wystarczające
- Wymaz + badanie mikologiczne (pewność)
- pH pochwy < 4.5 (vs BV gdzie > 4.5)
Leczenie I rzutu (klotrimazol bez recepty, flukonazol na receptę):
| Lek | Substancja | Schemat |
|---|---|---|
| Canesten | Klotrimazol 500 mg | Tabletka dopochwowa jednorazowo |
| Gynalgin (Rp) | Metronidazol + chlorchinaldol | Globulki 10 dni (BV + grzybica mieszane) |
| Klotrimazol krem | Klotrimazol 1% | Krem zewnętrznie 2-3×/d × 7-14 dni |
| Flucofast (Rp) | Flukonazol 150 mg doustnie | Jednorazowo (1 kapsułka) |
Leczenie Rp (gdy oporne lub nawracające):
- Flukonazol 150 mg co 72 h × 3 dawki (oporne)
- Itrakonazol 200 mg 2×/d × 1 dzień
- Profilaktyka nawracającej VVC (> 4 epizody/rok): flukonazol 150 mg 1×/tydz. Przez 6 mies.
Czynniki ryzyka kandydozy:
- Antybiotykoterapia (zabija pałeczki kwasu mlekowego)
- Cukrzyca niewyrównana (glukoza w wydzielinie)
- Ciąża (zmiany hormonalne)
- Immunosupresja (HIV, sterydy systemowe)
- Sterydy donosowe długoterminowo, antybiotyki, antykoncepcja
- Stres
Profilaktyka:
- Bielizna bawełniana (NIE syntetyczna)
- Unikać tampona w nocy
- Brak płukanek pochwy (zaburzają flore)
- Probiotyki dopochwowe (Vagic, Vagisan, Lacid Femina) - szczególnie po antybiotykach
- Higiena: 1× dziennie, bez perfumowanych mydeł, pH 4-5
Gdy partner też ma objawy (rzadko, ale możliwe): klotrimazol krem 1% - leczyć razem.
Bakteryjne zapalenie pochwy (BV) i rzęsistkowica
Bakteryjna waginoza (BV) to najczęstsza infekcja pochwy (40% wszystkich infekcji ginekologicznych). Spowodowana przerostem Gardnerella vaginalis i innych bakterii beztlenowych przy spadku Lactobacillus.
Objawy:
- Wydzielina szaro-biała, jednolita, "rybi zapach" (szczególnie po stosunku, miesiączce)
- Świąd, pieczenie - łagodne lub brak
- pH pochwy > 4.5 (vs grzybica < 4.5)
- nie jest STI (nie przenosi się płciowo, ale stosunek jest czynnikiem ryzyka)
Leczenie:
| Lek | Schemat | Komentarz |
|---|---|---|
| Metronidazol doustny | 500 mg 2×/d × 7 dni | I rzut, najwięcej dowodów |
| Metronidazol miejscowo (Metronidazol Ziaja żel dopochwowy 0.75%) | 1×/d × 5 dni | Mniej skuteczny niż doustny |
| Klindamycyna miejscowo (Dalacin krem 2%) | 1×/d × 7 dni | Alternatywa |
| Tinidazol | 2 g jednorazowo lub 1 g/d × 5 dni | Krótszy kurs |
Po leczeniu - probiotyki dopochwowe (Vagic, Vagisan) przez 1-2 tyg. Dla regeneracji flory.
- Nawrót BV dotyka 30% pacjentek w 3 mies., 50% w rok* - częsta frustracja. Profilaktyka:
- Probiotyki przewlekle
- Mleko kwaśne (kefir, jogurt z żywymi kulturami) doustnie
- Unikać płukanek pochwy
- Ograniczenie ilości partnerów seksualnych
Rzęsistkowica (Trichomonas vaginalis) - STI, jeden z najczęstszych zarazków pasożytniczych przenoszonych płciowo.
Objawy:
- Pienisto-żółta wydzielina ze wstrząsem
- Świąd, pieczenie, bolesność przy stosunku
- "Truskawkowy" cervix (czerwone wybroczyny na szyjce macicy)
- U mężczyzn często bezobjawowo (asymptomatyczni nosiciele!)
Leczenie:
- Metronidazol 2 g jednorazowo (dla pacjentki + PARTNERA)
- Lub Tinidazol 2 g jednorazowo
- Kontrola po 3 tyg. (jeśli objawy)
- Abstynencja seksualna do końca leczenia partnerów
- nie pij alkoholu w trakcie + 48 h po (reakcja disulfiramowa - wymioty, tachykardia)
STI screening wskazany przy: nowych partnerach, objawach, planowaniu ciąży, częstych infekcjach.
Bolesne miesiączki, endometrioza, PCOS
Dysmenorrhea (bolesne miesiączki) dotyka 50-90% kobiet w wieku rozrodczym.
Pierwotna (bez choroby organicznej, częsta u nastolatek):
- Mechanizm: nadmiar prostaglandyn F2α w endometrium → silne skurcze macicy
- I rzut: NLPZ - ketonal Forte 100 mg co 8 h lub dexak 25 mg co 8 h od 1. dnia miesiączki, max 3 dni
- Profilaktyka: zacznij 1 dzień przed spodziewaną miesiączką
- II rzut: antykoncepcja hormonalna (yasmin, pigułki dwuskładnikowe) - najskuteczniejsza długoterminowo
Wtórna (z chorobą - endometrioza, mięśniaki, IUD miedziane):
- Wymaga konsultacji ginekologa + USG
- Leczenie podstawowe choroby
Endometrioza dotyka 10% kobiet w wieku rozrodczym. Tkanka endometrium poza macicą (na otrzewnej, jajnikach, jelitach).
- Objawy:*
- Silne bolesne miesiączki
- Ból miednicy nieskorelowany z cyklem
- Bolesne stosunki (dyspareunia)
- Bolesne wypróżnienia / oddawanie moczu (jeśli endometrioza w jelicie/pęcherzu)
- Niepłodność (30-50% kobiet z endometriozą)
Leczenie farmakologiczne:
- Antykoncepcja dwuskładnikowa (Yasmin, Yaz) przewlekle BEZ PRZERW ("skip periods") - I rzut
- Progestyny: dienogest (Visanne 2 mg) - silnie skuteczna w endometriozie
- Mirena IUD (LNG-IUD) - leczy endometriozę 8 lat
- Analogi GnRH (Zoladex) - silnie obniżają estrogen, "menopauza chemiczna" - krótkoterminowo
- NLPZ doraźnie
Operacyjne: laparoskopia z ekscyzją ognisk endometriozy - gdy ciężka.
PCOS (Zespół Policystycznych Jajników) dotyka 5-10% kobiet w wieku rozrodczym.
- Kryteria Rotterdam* (2/3):
- 1. Anowulacja (nieregularne miesiączki)
- 2. Hiperandrogenizm (kliniczny - trądzik, hirsutyzm; lub biochemiczny - wysoki testosteron)
- 3. Torbiele jajników w USG (> 12 pęcherzyków lub objętość > 10 ml)
Leczenie zależy od celu pacjentki:
| Cel | Leczenie |
|---|---|
| Regulacja cyklu, trądzik, hirsutyzm | diane 35 lub Yaz (antykoncepcja anty-androgenowa) |
| Insulinooporność, otyłość | metformax 1500-2000 mg/d (off-label) |
| Niepłodność | Klomifen - stymulacja owulacji; ewentualnie metformina + klomifen |
| Otyłość znaczna BMI > 30 | GLP-1: Mounjaro, Wegovy, Ozempic + zmiana stylu życia |
- Diagnostyka PCOS:*
- USG ginekologiczne (torbiele jajników)
- Testosteron, SHBG, FAI, LH, FSH, prolaktyna, TSH, anty-TPO
- HOMA-IR (insulina + glukoza na czczo)
- OGTT z insuliną
Konsultacja ginekologa wymagana - pierwsza diagnoza.
Jak uzyskać receptę online na lek ginekologiczny
Konsultacja 59 zł na ereceptaonline24.pl.
Co lekarz online wystawi:
- Antykoncepcja: yasmin, slinda, diane 35, evra, nuvaring (kontynuacja + pierwsza recepta dla typowych przypadków)
- Tabletka dzień po: escapelle, ellaone
- Antybiotyki na BV: metronidazol doustny
- Flukonazol Rx (Flucofast w wyższych dawkach lub schematach)
- Klotrimazol miejscowo (gdy potrzebny Rp)
- NLPZ Rp na bolesne miesiączki: ketonal, dexak, nimesil
- Progestyny: dienogest (Visanne) - endometrioza (kontynuacja)
- Metformina w PCOS (off-label)
- Antybiotyki na chlamydię: doksycyklina 100 mg 2×/d × 7 dni
Co lekarz online nie wystawi:
- Pierwsza diagnoza endometriozy - wymaga USG, ewentualnie laparoskopii
- Pierwsza diagnoza PCOS - wymaga badań hormonalnych + USG
- HTZ (Hormonalna Terapia Zastępcza) - pierwsza recepta wymaga ginekologa + mammografii
- Niepłodność - wymaga ginekologa specjalisty
- Mięśniaki wymagające leczenia - wymaga ginekologa
- Krwawienia o niejasnym podłożu - wymaga USG, ewentualnie histeroskopii
- Stymulacja owulacji (klomifen) - wymaga ginekologa
- Założenie IUD/implantu - procedura ginekologiczna stacjonarnie
- Aborcja farmakologiczna - w PL ograniczona prawnie, wymaga konsultacji
- Sterilizacja - chirurgia
Konsultacja ginekologa stacjonarna zalecana przy:
- Pierwsza wizyta dla planowania antykoncepcji nastolatek
- Krwawienia o niejasnym charakterze (między miesiączkami, po stosunku)
- Bóle podbrzusza utrzymujące się
- Niepłodność > 1 rok prób
- Podejrzenie endometriozy, PCOS
- Cytologia (badanie szyjki macicy) - co 3 lata 25-65 r.ż.
- USG ginekologiczne - co 2 lata
- Mammografia 50-69 r.ż. - co 2 lata (NFZ)
- HPV test 30-65 r.ż. - co 5 lat
- HTZ przy menopauzie
Alternatywy OTC (bez recepty):
- Grzybica pochwy: Canesten (jednorazowo), klotrimazol krem
- ZUM: Furaginum, Cystiprin, żurawina (zioła)
- Antykoncepcja barierowa: prezerwatywy, dopochwowe globulki plemnikobójcze
- PMS, miesiączka: ibuprofen, naproksen, paracetamol
- Probiotyki dopochwowe: Vagic, Vagisan, Lacid Femina
Leki w tej kategorii
Najczęściej zadawane pytania
Czy mogę dostać antykoncepcję online?
Tak. Większość pigułek antykoncepcyjnych (yasmin, slinda, diane 35, plaster evra, krążek nuvaring) dostępna online. Konsultacja 59 zł. Tabletka dzień po (escapelle, ellaone) - szybko, w 15 min. Pierwsza recepta dla nastolatek może wymagać stacjonarnej konsultacji. Wkładka IUD / implant Implanon - procedura wymaga ginekologa stacjonarnie. Szczegóły w kategorii antykoncepcja.
Grzybica pochwy - jak leczyć?
I rzut: Canesten (klotrimazol 500 mg, OTC) - tabletka dopochwowa jednorazowo + krem 1% zewnętrznie 7 dni. LUB flukonazol 150 mg doustnie (Rp, np. Flucofast) jednorazowo. Nawracająca (> 4×/rok): flukonazol 150 mg co 72 h × 3 dawki + profilaktyka 6 mies. Probiotyki dopochwowe (Vagic, Vagisan) - wsparcie flory. Wyzwalacze: antybiotyki, cukrzyca niewyrównana, ciąża, stres. Konsultacja ginekologa gdy oporne lub mężczyzna z objawami.
Bakteryjne zapalenie pochwy (BV) - leczenie?
I rzut: Metronidazol doustny 500 mg 2×/d × 7 dni. Alternatywa: metronidazol żel (Metronidazol Ziaja) miejscowo 1×/d × 5 dni LUB klindamycyna krem (Dalacin) 1×/d × 7 dni. Charakterystyczny "rybi zapach" wydzieliny, pH > 4.5. Nie jest STI - partner zwykle nie wymaga leczenia. NIE PIĆ ALKOHOLU z metronidazolem (reakcja disulfiramowa). Probiotyki po leczeniu - profilaktyka nawrotów (50% w rok).
Co na bolesne miesiączki?
I rzut OTC: Ibuprofen 400 mg co 6 h lub naproksen 250-500 mg co 8 h od 1. dnia. Profilaktycznie: zacznij 1 dzień przed miesiączką. Silniejsze Rp: ketonal Forte 100 mg co 8 h lub dexak 25 mg co 8 h (część opakowań bez recepty) - max 3 dni. Długoterminowo: antykoncepcja hormonalna (yasmin przewlekle bez przerw - eliminuje miesiączki). Endometrioza: dienogest (Visanne), Mirena IUD.
Endometrioza - leczenie?
I rzut: Antykoncepcja dwuskładnikowa przewlekle BEZ PRZERW ("skip periods") - yasmin, Yaz. II rzut: Dienogest 2 mg/d (Visanne) - najsilniejsza w endometriozie. III rzut: Mirena IUD (hormonalna wkładka 8 lat). IV rzut: Analogi GnRH (Zoladex) - "menopauza chemiczna", krótkoterminowo. Chirurgicznie: laparoskopia z ekscyzją ognisk. Konsultacja ginekologa kluczowa - często wymaga USG / MR + laparoskopii.
PCOS - diagnoza i leczenie?
Diagnoza wg Rotterdam: 2 z 3 kryteriów - anowulacja (nieregularne miesiączki), hiperandrogenizm (trądzik, hirsutyzm, wysoki testosteron), torbiele jajników w USG. Leczenie wg celu: regulacja cyklu/trądzik → diane 35 lub Yaz; insulinooporność → metformax 1500-2000 mg/d; niepłodność → klomifen (stymulacja owulacji); otyłość → Mounjaro, Wegovy, Ozempic + zmiana stylu. Konsultacja ginekologa + endokrynologa wymagana.
Antykoncepcja awaryjna - Escapelle czy ellaOne?
Escapelle (lewonorgestrel 1,5 mg) przyjmuje się jak najszybciej, nie później niż 72 godziny po stosunku bez zabezpieczenia, a ellaOne (octan uliprystalu 30 mg) nie później niż 120 godzin. Oba leki są w Polsce na receptę. Przy karmieniu piersią ChPL Escapelle zaleca przerwę w karmieniu co najmniej 8 godzin, a ChPL ellaOne - tydzień. Dane o wpływie masy ciała na skuteczność są ograniczone i niejednoznaczne. Żadna z tabletek nie przerywa istniejącej ciąży. O wyborze decyduje lekarz.
Czy mogę dostać HTZ online?
Pierwsza recepta na HTZ - NIE, wymaga ginekologa stacjonarnie: wywiad menopauzalny, mammografia (badanie piersi), USG ginekologiczne, lipidogram, kontrola CV. Kontynuacja ustalonego HTZ - możliwa online. Preparaty: Activelle, Femoston (estrogen+progesteron). Ryzyka: zakrzepica, rak piersi (rośnie po 5 latach), udar. Korzyści: redukcja objawów menopauzalnych (uderzenia gorąca, suchość pochwy, osteoporoza). Decyzja: indywidualna, najniższa skuteczna dawka, najkrócej.
ZUM (zakażenie układu moczowego) u kobiet - leczenie?
Niepowikłany ZUM: furagina 100 mg 4×/d × 7 dni LUB Monural (fosfomycyna) 3 g jednorazowo - furagina bez recepty (OTC), Monural na receptę (Rp). Drugi rzut (po antybiogramie - oporność E. Coli ~25-30% w PL): bactrim 480 mg 2×/d × 3 dni. Powikłany ZUM (mężczyźni, ciąża, dzieci, gorączka, ból w okolicy lędźwiowej): wymaga lekarza + posiew moczu. Profilaktyka nawracających ZUM: żurawina, picie wody, mocz po stosunku, probiotyki dopochwowe.
Suchość pochwy w menopauzie - leczenie?
Estrogen miejscowo = I rzut, bezpieczny: Vagifem (estradiol 10 μg dopochwowo) - 1 tabletka 2×/tydz., Ovestin (estriol globulki/krem). Działa w 2-4 tyg., mała absorpcja systemowa. Lubrykanty + nawilżacze dopochwowe (Replens, Mucofemin) - uzupełnienie. HTZ systemowa: gdy objawy poza pochwą (uderzenia gorąca, nastrój). Promestriene - alternatywa miejscowa.
Cytologia, mammografia - kiedy?
Cytologia (badanie szyjki macicy): co 3 lata u kobiet 25-65 r.ż. (program profilaktyczny NFZ). Bezpłatna w PL. HPV test (od 2024 NFZ) - co 5 lat 30-65 r.ż. Mammografia: co 2 lata u kobiet 50-69 r.ż. (NFZ). USG ginekologiczne: co 2 lata, profilaktycznie + przy objawach. Samobadanie piersi: 1×/mies., najlepiej w 7-10 dzień cyklu. Niepokojące zmiany - natychmiast ginekolog/onkolog.
Czy mogę dostać Diane 35 / Yasmin online?
Tak. To standardowe pigułki antykoncepcyjne dostępne online. diane 35 (cyproteron + EE) - głównie trądzik hormonalny, PCOS, hirsutyzm, antykoncepcja. yasmin (drospirenon + EE) - antykoncepcja, regulacja cyklu, lekkie PMS. Konsultacja 59 zł na ereceptaonline24.pl. Pierwsza recepta wymaga wywiadu (palenie, BMI, migreny, zakrzepica w wywiadzie) - Diane 35 ma 4× wyższe ryzyko zakrzepicy vs inne pigułki (NIE u palących > 35 r.ż., otyłość BMI > 30, migrena z aurą).