Antykoncepcja awaryjna
Tabletka dzień po (lewonorgestrel lub octan uliprystalu): jak działa i jak stosować
Tabletka dzień po to potoczna nazwa antykoncepcji awaryjnej, stosowanej po stosunku bez skutecznego zabezpieczenia albo gdy zawiodła metoda antykoncepcji. Opisujemy dwie substancje, które przyjmuje się jak najszybciej: lewonorgestrel (np. Escapelle) w ciągu 72 godzin i octan uliprystalu (np. ellaOne) w ciągu 120 godzin. Według Rejestru Produktów Leczniczych wszystkie omawiane produkty są wydawane na receptę.
Recenzja medyczna: lek. Damian Wojno (OIL Olsztyn, PWZ 3211301) · Publikacja:
Autor: Redakcja MEDINOW Sp. z o.o. · Wytyczne redakcyjne
Tabletka dzień po: najważniejsze informacje
| Substancja czynna | lewonorgestrel albo octan uliprystalu, zależnie od produktu |
|---|---|
| Grupa leków | Antykoncepcja awaryjna (według Charakterystyki Produktu Leczniczego: antykoncepcja w przypadkach nagłych) |
| Postać | Tabletki; część produktów jako tabletki powlekane |
| Dostępne dawki | lewonorgestrel 1500 µg; octan uliprystalu 30 mg |
| Kategoria dostępności | Rp - lek wydawany na receptę |
| Podmiot odpowiedzialny | Różne, zależnie od produktu: Gedeon Richter Plc. (Escapelle), Exeltis Poland Sp. z o.o. (Livopill), Medreg s.r.o. (Nopregy), Laboratoire HRA Pharma (ellaOne), Zentiva, k.s. (Misstala), Aristo Pharma Sp. z o.o. (Ulipristal Aristo) |
| Refundacja | Nie (brak w wykazie leków refundowanych na 1 października 2026) |
| Opakowania | 1 tabletka (według ChPL leków Escapelle i ellaOne) |
| Stan danych | Rejestr Produktów Leczniczych: 26 września 2026; wykaz leków refundowanych MZ na 1 października 2026 |
Informacje mają charakter edukacyjny i nie zastępują konsultacji z lekarzem ani ulotki dołączonej do opakowania.
Zobacz wszystkie: Antykoncepcja online
Czym jest tabletka dzień po?
Tabletka dzień po to potoczna nazwa leków stosowanych jako antykoncepcja awaryjna: po stosunku bez skutecznego zabezpieczenia albo gdy zawiodła metoda antykoncepcji. Escapelle zawiera lewonorgestrel (1500 µg), a ellaOne octan uliprystalu (30 mg); Charakterystyki Produktu Leczniczego (ChPL) obu leków opisują je jako antykoncepcję w przypadkach nagłych.
Jak działa tabletka dzień po?
Według ChPL leku Escapelle uważa się, że lewonorgestrel działa głównie przez zapobieganie owulacji (uwolnieniu komórki jajowej) i zapłodnieniu, o ile do stosunku doszło przed owulacją, a według ChPL leku ellaOne octan uliprystalu hamuje lub opóźnia owulację, wstrzymując wyrzut hormonu luteinizującego (LH). Lewonorgestrel nie jest skuteczny, jeśli proces implantacji (zagnieżdżenia) już się rozpoczął, a octan uliprystalu, jeśli owulacja już wystąpiła.
Tabletki dzień po dostępne w Polsce
Według Rejestru Produktów Leczniczych w Polsce zarejestrowane są tabletki dzień po z lewonorgestrelem (Escapelle, Livopill, Nopregy) i z octanem uliprystalu (ellaOne, Misstala, Ulipristal Aristo); wszystkie mają kategorię dostępności Rp (na receptę).
| Produkt | Substancja i moc | Podmiot odpowiedzialny | Kategoria dostępności |
|---|---|---|---|
| Escapelle | lewonorgestrel, 1500 µg | Gedeon Richter Plc. | Rp |
| Livopill | lewonorgestrel, 1500 µg | Exeltis Poland Sp. z o.o. | Rp |
| Nopregy | lewonorgestrel, 1500 µg | Medreg s.r.o. | Rp |
| ellaOne | octan uliprystalu, 30 mg | Laboratoire HRA Pharma | Rp |
| Misstala | octan uliprystalu, 30 mg | Zentiva, k.s. | Rp |
| Ulipristal Aristo | octan uliprystalu, 30 mg | Aristo Pharma Sp. z o.o. | Rp |
Poniższe opisy opierają się na ChPL leków Escapelle i ellaOne; ChPL pozostałych produktów należy sprawdzić osobno.
Do ilu godzin po stosunku można przyjąć tabletkę dzień po?
Według ChPL leku Escapelle lewonorgestrel przyjmuje się jak najszybciej, najlepiej w ciągu 12 godzin i nie później niż po 72 godzinach od stosunku bez zabezpieczenia. Według ChPL leku ellaOne octan uliprystalu przyjmuje się jak najszybciej i nie później niż po 120 godzinach (5 dni). Nazwa nie oznacza, że tabletkę trzeba przyjąć dokładnie dzień po.
Im wcześniej, tym lepiej: według ChPL leku Escapelle najwyższą skuteczność osiąga się przy przyjęciu w ciągu 24 godzin, a ChPL leku ellaOne wyjaśnia, że czasu owulacji nie da się dokładnie przewidzieć, więc tabletkę trzeba przyjąć niezwłocznie, a danych o skuteczności po 120 godzinach nie ma. Według ChPL leku Escapelle, jeśli od wcześniejszego stosunku bez zabezpieczenia w tym samym cyklu minęły ponad 72 godziny, mogło już dojść do zapłodnienia, więc lewonorgestrel może nie zapobiec ciąży.
Jak stosować tabletkę dzień po
Według obu ChPL przyjmuje się jedną tabletkę doustnie, jak najszybciej po stosunku bez zabezpieczenia; tabletkę ellaOne można przyjąć z posiłkiem lub bez, a ChPL leku Escapelle o posiłkach nie wspomina.
| Sytuacja | ChPL leku Escapelle | ChPL leku ellaOne |
|---|---|---|
| Wymioty w ciągu 3 godzin od przyjęcia | natychmiast przyjąć jeszcze jedną tabletkę | przyjąć kolejną tabletkę |
| Dzień cyklu | dowolny, jeśli miesiączka nie jest opóźniona | dowolny; przy opóźnieniu cyklu lub objawach ciąży najpierw wykluczyć ciążę |
| Leki pobudzające enzymy wątrobowe w ostatnich 4 tygodniach | zalecana niehormonalna metoda (np. wkładka z miedzią) albo, gdy kobieta nie może lub nie chce jej zastosować, podwójna dawka lewonorgestrelu (2 tabletki jednocześnie; takiego połączenia nie badano) | octan uliprystalu niezalecany; rozważyć wkładkę z miedzią |
| Zabezpieczenie po tabletce | miejscowa metoda barierowa (np. prezerwatywa) do następnej miesiączki | godna zaufania metoda mechaniczna do następnego cyklu miesiączkowego |
| Regularna antykoncepcja hormonalna | przyjęcie lewonorgestrelu nie jest przeciwwskazaniem do jej kontynuacji | przyjęcie octanu uliprystalu nie jest przeciwwskazaniem do jej kontynuacji, ale może zmniejszyć jej działanie |
Przykłady takich leków wymienione w obu ChPL to m.in. barbiturany, fenytoina, karbamazepina, ryfampicyna, ryfabutyna, gryzeofulwina, efawirenz i preparaty z dziurawcem. ChPL leku ellaOne nie zaleca łączenia octanu uliprystalu z doraźnymi lekami antykoncepcyjnymi zawierającymi lewonorgestrel.
Jedynym przeciwwskazaniem wymienionym w obu ChPL jest nadwrażliwość na substancję czynną lub pomocniczą. ChPL leku Escapelle nie zaleca lewonorgestrelu przy ciężkich zaburzeniach czynności wątroby i ryzyku ciąży pozamacicznej, a ChPL leku ellaOne octanu uliprystalu przy ciężkich zaburzeniach czynności wątroby i ciężkiej astmie leczonej doustnym glikokortykosteroidem. Escapelle i ellaOne zawierają laktozę, więc według obu ChPL nie powinny ich przyjmować kobiety z rzadką dziedziczną nietolerancją galaktozy, brakiem laktazy lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy. ChPL leku Escapelle podaje też, że ciężkie zespoły złego wchłaniania (np. choroba Leśniowskiego-Crohna) mogą zmniejszać skuteczność lewonorgestrelu, a lewonorgestrel może zwiększać ryzyko toksycznego działania cyklosporyny.
Według ChPL leku Escapelle antykoncepcja w przypadkach nagłych nie zastępuje środków ostrożności chroniących przed chorobami przenoszonymi drogą płciową.
Która tabletka dzień po jest skuteczniejsza?
Według ChPL leku ellaOne w dwóch badaniach skuteczność octanu uliprystalu po przyjęciu do 72 godzin od stosunku była równoważna skuteczności lewonorgestrelu, a w metaanalizie, czyli zbiorczej analizie wyników obu badań, ryzyko ciąży po octanie uliprystalu było istotnie mniejsze (p = 0,046). Żadna z ChPL nie wskazuje, który lek wybrać.
W tej metaanalizie ciążę stwierdzono u 1,36% kobiet po octanie uliprystalu (22 z 1617) i u 2,15% po lewonorgestrelu (35 z 1625). ChPL leku Escapelle opisuje inne badania: dla pojedynczej dawki 1500 µg lewonorgestrelu odsetek zapobiegania ciąży wynosił 84% (ciąża u 1,34% kobiet) w badaniu z 2002 r. i 96,7% (0,40%) w badaniu z 2010 r. W metaanalizie trzech badań WHO, dla której ChPL nie podaje dawki, ciążę po lewonorgestrelu stwierdzono u 1,01% kobiet wobec około 8% oczekiwanych bez antykoncepcji awaryjnej.
Skutki uboczne tabletki dzień po
Według ChPL leku Escapelle najczęściej zgłaszanym działaniem niepożądanym były nudności, a według ChPL leku ellaOne do najczęstszych należały bóle głowy, mdłości, bóle brzucha i bolesne miesiączkowanie.
Lewonorgestrel (ChPL leku Escapelle):
| Częstość | Działania niepożądane |
|---|---|
| Bardzo często: częściej niż u 1 na 10 kobiet | bóle głowy, nudności, bóle podbrzusza, krwawienie niezwiązane z miesiączką, uczucie zmęczenia |
| Często: u 1 do 10 na 100 kobiet | zawroty głowy, biegunka, wymioty, opóźnienie miesiączki o ponad 7 dni, nieregularne krwawienia miesiączkowe, tkliwość piersi |
| Bardzo rzadko: rzadziej niż u 1 na 10 000 kobiet (zgłoszenia po wprowadzeniu do obrotu) | ból brzucha, wysypka, pokrzywka, świąd, ból miednicy, bolesne miesiączki, obrzęk twarzy |
Octan uliprystalu (ChPL leku ellaOne; badania fazy III, 2637 kobiet; tabela nie zawiera działań bardzo częstych):
| Częstość | Działania niepożądane |
|---|---|
| Często: u 1 do 10 na 100 kobiet | zaburzenia nastroju, ból głowy, zawroty głowy, nudności, ból brzucha, uczucie dyskomfortu w brzuchu, wymioty, bóle mięśniowe, ból pleców, brak miesiączki, ból w obrębie miednicy, tkliwość piersi, zmęczenie |
| Niezbyt często: u 1 do 10 na 1000 kobiet | m.in. grypa, zaburzenia apetytu, niepokój, bezsenność, zmiany libido, senność, migrena, zaburzenia wzrokowe, biegunka, suchość w ustach, niestrawność, trądzik, świąd, nasilone krwawienie miesiączkowe, upławy, krwawienie międzymiesiączkowe, uderzenia gorąca, dreszcze, gorączka |
| Rzadko: u 1 do 10 na 10 000 kobiet | m.in. reakcje nadwrażliwości (wysypka, pokrzywka, obrzęk naczynioruchowy; ze zgłoszeń spontanicznych), dezorientacja, drżenie, zaburzenia uwagi, omdlenia, światłowstręt, suchość w gardle, pęknięcie torbieli jajnika, pragnienie |
Bolesne miesiączkowanie wymienia tylko podsumowanie ChPL leku ellaOne; tabela go nie zawiera, a w kolumnie „często” podaje „brak miesiączki”. W tej ChPL nudności, ból brzucha, wymioty oraz skąpa i krótkotrwała miesiączka są oznaczone jako objawy możliwie związane z niezdiagnozowaną ciążą. Pełne wykazy: Escapelle i ellaOne.
Czego można się spodziewać po przyjęciu tabletki dzień po?
Według obu ChPL po przyjęciu tabletki miesiączka może wystąpić o kilka dni wcześniej lub później niż przewidywano. Według ChPL leku Escapelle u większości kobiet kolejne krwawienie miesiączkowe występuje w ciągu 5-7 dni od przewidywanego terminu. Według ChPL leku ellaOne w badaniach fazy III u 74,6% kobiet miesiączka wystąpiła w przewidywanym czasie lub w ciągu ±7 dni, u około 7% o ponad 7 dni wcześniej, a u około 18,5% opóźniła się o ponad 7 dni.
Kiedy wykluczyć ciążę po tabletce dzień po?
Według ChPL leku Escapelle ciążę trzeba wykluczyć, gdy miesiączka spóźnia się o ponad 5 dni, w dniu spodziewanej miesiączki pojawi się nietypowe krwawienie albo jest inne podejrzenie ciąży, a według ChPL leku ellaOne test ciążowy należy wykonać, gdy miesiączka opóźnia się o ponad 7 dni w stosunku do normalnego cyklu, pojawią się objawy ciąży albo są wątpliwości. Według ChPL leku Escapelle ciążę trzeba wykluczyć także przy braku krwawienia z odstawienia w najbliższej przerwie w przyjmowaniu tabletek antykoncepcyjnych. Obie ChPL podają, że tabletka nie zawsze zapobiega ciąży.
Tabletka dzień po a karmienie piersią
Według ChPL leku Escapelle narażenie niemowlęcia można zmniejszyć, przyjmując tabletkę bezpośrednio po karmieniu i unikając karmienia piersią przez co najmniej 8 godzin, a według ChPL leku ellaOne po przyjęciu octanu uliprystalu karmienie piersią nie jest zalecane przez jeden tydzień.
Lewonorgestrel przenika do mleka matki; do niemowlęcia może przenikać około 0,1% dawki. Octan uliprystalu jest wydzielany do mleka kobiecego, wpływu na noworodki i niemowlęta nie badano i nie można wykluczyć zagrożenia dla dziecka. Przez ten tydzień ChPL leku ellaOne zaleca odciąganie i odrzucanie mleka w celu stymulacji laktacji.
Tabletka dzień po a masa ciała
Według obu ChPL dane o wpływie masy ciała na skuteczność są ograniczone i niejednoznaczne, a antykoncepcję awaryjną należy zastosować jak najszybciej, niezależnie od masy ciała lub wskaźnika masy ciała (BMI). ChPL leku Escapelle nie przewiduje z tego powodu innej dawki: zaleca jedną tabletkę, a dwie wymienia tylko dla kobiet stosujących niedawno leki pobudzające enzymy.
Według ChPL leku Escapelle w trzech badaniach WHO nie zaobserwowano spadku skuteczności ze wzrostem masy ciała lub BMI, a w dwóch innych (Creinin 2006, Glasier 2010) zaobserwowano taki spadek: odsetek ciąż wynosił w nich 0,96% przy prawidłowym BMI i 5,19% przy BMI 30 i więcej. ChPL leku ellaOne mówi o możliwym trendzie mniejszej skuteczności przy wysokiej masie ciała; w metaanalizie czterech badań ciąża wystąpiła u 1,23% kobiet z prawidłową masą ciała i u 2,57% z BMI 30 i więcej.
Czy tabletka dzień po przerywa ciążę?
Nie. Według ChPL leku Escapelle lewonorgestrel nie powoduje przerwania istniejącej ciąży, a według ChPL leku ellaOne octan uliprystalu również jej nie przerywa. Według ChPL leku Escapelle lewonorgestrelu nie należy podawać kobietom w ciąży, a według ChPL leku ellaOne octanu uliprystalu nie powinny przyjmować kobiety w ciąży ani podejrzewające ciążę. Jeśli mimo przyjęcia tabletki dojdzie do ciąży, według obu ChPL trzeba rozważyć ciążę pozamaciczną (rozwijającą się poza macicą), której nie wyklucza krwawienie z macicy, a według ChPL leku ellaOne kobieta powinna skontaktować się z lekarzem.
Czy tabletka dzień po jest na receptę? Jak uzyskać receptę
Tak. Według Rejestru Produktów Leczniczych wszystkie produkty z tabeli powyżej mają kategorię dostępności Rp, czyli są wydawane na receptę. Receptę wystawia lekarz po konsultacji w gabinecie albo zdalnie (teleporada); kod e-recepty realizuje się w aptece.
Konsultację można odbyć także online, w naszym serwisie: Jak uzyskać receptę na tabletkę dzień po? O wystawieniu recepty decyduje lekarz.
Cena tabletki dzień po i refundacja
Żaden z sześciu produktów z tabeli nie jest refundowany: według wykazu leków refundowanych na 1 października 2026 Escapelle i ellaOne w nim nie występują, a pozostałe produkty nie mają refundowanych opakowań. Za lek nierefundowany płaci się pełną cenę, która może się różnić między aptekami.
Tabletka dzień po: najczęściej zadawane pytania
Do ilu godzin działa tabletka dzień po?
Według ChPL leku Escapelle tabletkę z lewonorgestrelem przyjmuje się jak najszybciej, najlepiej w ciągu 12 godzin i nie później niż po 72 godzinach od stosunku bez zabezpieczenia. Według ChPL leku ellaOne tabletkę z octanem uliprystalu przyjmuje się jak najszybciej, nie później niż po 120 godzinach (5 dni).
Czy tabletka dzień po jest na receptę?
Tak. Według Rejestru Produktów Leczniczych tabletki dzień po, takie jak Escapelle (lewonorgestrel) i ellaOne (octan uliprystalu), mają kategorię dostępności Rp, czyli są wydawane na receptę. Receptę wystawia lekarz po konsultacji, także zdalnej, a o jej wystawieniu decyduje lekarz po ocenie sytuacji. Kod e-recepty realizuje się w aptece.
Która tabletka dzień po jest skuteczniejsza?
Według ChPL leku ellaOne w dwóch badaniach skuteczność octanu uliprystalu po przyjęciu do 72 godzin była równoważna skuteczności lewonorgestrelu, a w metaanalizie ryzyko ciąży po octanie uliprystalu było istotnie mniejsze (1,36% wobec 2,15%). Żadna ChPL nie wskazuje, którą tabletkę wybrać.
Czy tabletka dzień po przerywa ciążę?
Nie. Według ChPL leku Escapelle tabletka z lewonorgestrelem nie powoduje przerwania istniejącej ciąży, a według ChPL leku ellaOne tabletka z octanem uliprystalu również jej nie przerywa. Lewonorgestrel nie jest skuteczny, jeśli proces implantacji już się rozpoczął, a octan uliprystalu, jeśli owulacja już wystąpiła.
Jakie są skutki uboczne tabletki dzień po?
Według ChPL leku Escapelle bardzo często występują bóle głowy, nudności, bóle podbrzusza, krwawienie niezwiązane z miesiączką i zmęczenie. Według ChPL leku ellaOne często występują m.in. ból głowy, zawroty głowy, nudności, ból brzucha, wymioty i tkliwość piersi. Po przyjęciu tabletki miesiączka może wystąpić o kilka dni wcześniej lub później.
Czy można karmić piersią po tabletce dzień po?
Zalecenia zależą od leku. Według ChPL leku Escapelle narażenie niemowlęcia można zmniejszyć, przyjmując tabletkę tuż po karmieniu i unikając karmienia piersią przez co najmniej 8 godzin. Według ChPL leku ellaOne po przyjęciu octanu uliprystalu karmienie piersią nie jest zalecane przez jeden tydzień, a mleko zaleca się odciągać i odrzucać.
Co zrobić, jeśli po tabletce dzień po wystąpią wymioty?
Jeśli wymioty wystąpią w ciągu 3 godzin od przyjęcia tabletki, według ChPL leku Escapelle trzeba natychmiast przyjąć jeszcze jedną tabletkę, a według ChPL leku ellaOne przyjąć kolejną tabletkę. Postępowania przy wymiotach po 3 godzinach żadna z tych ChPL nie opisuje.
Czy tabletkę dzień po można stosować często?
Według ChPL leków Escapelle i ellaOne tabletka dzień po jest przeznaczona do stosowania sporadycznego i nie powinna zastępować regularnej antykoncepcji. ChPL leku Escapelle nie zaleca przyjmowania lewonorgestrelu więcej niż raz w tym samym cyklu, a ChPL leku ellaOne nie określa, jak często można ją przyjmować. O dalszej antykoncepcji decyduje lekarz.
Powiązane artykuły
Powiązane leki
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Escapelle 1500 mikrogramów (lewonorgestrel) - Rejestr Produktów Leczniczych (URPL)
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Livopill 1500 mikrogramów (lewonorgestrel) - Rejestr Produktów Leczniczych (URPL)
- Charakterystyka Produktu Leczniczego ellaOne 30 mg (octan uliprystalu; w Polsce lek na receptę - Rp) - Europejska Agencja Leków (EMA)
- Obwieszczenie Ministra Zdrowia z 16 września 2026 r. w sprawie wykazu refundowanych leków na 1 października 2026 r. - Ministerstwo Zdrowia (gov.pl)
- Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych - organ dopuszczający lek do obrotu - urpl.gov.pl
- Jak działa e-recepta i jak ją zrealizować - pacjent.gov.pl