Xarelto (rywaroksaban): wskazania, dawkowanie, ostrzeżenia i refundacja

Xarelto: co to jest i jak działa?

Xarelto to lek przeciwzakrzepowy zawierający rywaroksaban, który należy do grupy bezpośrednich inhibitorów czynnika Xa. Xarelto jest lekiem wydawanym na receptę (kategoria Rp), a podmiotem odpowiedzialnym jest Bayer AG.

Czynnik Xa to jedno z białek biorących udział w krzepnięciu krwi. Rywaroksaban hamuje go wybiórczo i bezpośrednio, przez co ogranicza wytwarzanie trombiny i powstawanie zakrzepu. Według Charakterystyki Produktu Leczniczego (ChPL) rywaroksaban nie hamuje samej trombiny i nie wykazano, żeby wpływał na płytki krwi.

Maksymalne stężenie rywaroksabanu we krwi i największe działanie występują w czasie 2-4 godzin po przyjęciu tabletki. Końcowy okres półtrwania (czas, po którym stężenie leku we krwi spada o połowę) wynosi od 5 do 9 godzin u młodych osób i od 11 do 13 godzin u osób w podeszłym wieku.

Na co jest stosowany Xarelto? Wskazania według mocy

Xarelto zapobiega zakrzepom i służy do ich leczenia, ale wskazania zależą od mocy.

Jako przykłady czynników ryzyka w migotaniu przedsionków ChPL wymienia zastoinową niewydolność serca, nadciśnienie tętnicze, wiek ≥75 lat, cukrzycę oraz udar lub przemijający napad niedokrwienny w wywiadzie.

Xarelto u dzieci

U dzieci Xarelto stosuje się po co najmniej 5 dniach początkowego leczenia przeciwzakrzepowego podawanego pozajelitowo (w zastrzykach lub we wlewie). Dawkę u dziecka ustala lekarz według masy ciała. U dzieci o masie ciała od 2,6 kg do poniżej 30 kg stosuje się wyłącznie zawiesinę doustną, a tabletek Xarelto nie wolno dzielić, żeby uzyskać mniejszą dawkę. Tabletki Xarelto 2,5 mg i 10 mg nie są zalecane u dzieci poniżej 18 lat.

Więcej o samej chorobie: Jak leczy się zakrzepicę żylną?

Dawkowanie Xarelto w poszczególnych wskazaniach

Dawka Xarelto zależy od wskazania i mocy, a dawkę i czas leczenia ustala lekarz.

Xarelto 2,5 mg po OZW i w CAD/PAD

Zalecana dawka to 2,5 mg dwa razy na dobę, zawsze razem z ASA w dawce dobowej 75-100 mg, a po OZW czasem także z klopidogrelem 75 mg na dobę lub tyklopidyną. Po OZW leczenie rozpoczyna się jak najszybciej po stabilizacji stanu pacjenta, ale najwcześniej 24 godziny po przyjęciu do szpitala. Wydłużenie leczenia po OZW ponad 12 miesięcy wymaga indywidualnej oceny, bo doświadczenie w stosowaniu do 24 miesięcy jest ograniczone. W CAD/PAD czas leczenia lekarz określa indywidualnie.

Xarelto 10 mg po aloplastyce stawu

Zalecana dawka to 10 mg raz na dobę. Pierwszą dawkę przyjmuje się w ciągu 6 do 10 godzin od zakończenia operacji, jeśli krwawienie jest opanowane. Po dużych zabiegach stawu biodrowego leczenie trwa 5 tygodni, po dużych zabiegach stawu kolanowego 2 tygodnie.

Leczenie zakrzepicy żył głębokich i zatorowości płucnej

W leczeniu ZŻG i ZP Xarelto przyjmuje się przez pierwsze 3 tygodnie w dawce 15 mg dwa razy na dobę, a potem 20 mg raz na dobę.

Leczenie trwające co najmniej 3 miesiące lekarz rozważa, gdy zakrzepicę wywołał poważny przejściowy czynnik ryzyka, czyli niedawna duża operacja lub poważny uraz. Dłuższe leczenie rozważa się przy zakrzepicy bez takiego czynnika, idiopatycznej (bez uchwytnej przyczyny) albo nawracającej. W przedłużonej profilaktyce zalecana dawka to 10 mg raz na dobę, a 20 mg lekarz rozważa przy dużym ryzyku nawrotu, np. przy powikłanych chorobach współistniejących. Zestaw do rozpoczęcia leczenia obejmuje pierwsze 4 tygodnie i ułatwia przejście z 15 mg na 20 mg po 21 dniu.

Xarelto w migotaniu przedsionków

Zalecana dawka to 20 mg raz na dobę i jest to zarazem dawka maksymalna. Przy umiarkowanym (klirens kreatyniny 30-49 ml/min) lub ciężkim (15-29 ml/min) zaburzeniu czynności nerek zalecana dawka to 15 mg raz na dobę. Leczenie prowadzi się długotrwale, dopóki korzyść z zapobiegania udarowi przeważa nad ryzykiem krwawienia.

Jak przyjmować tabletki Xarelto?

Tabletki Xarelto 15 mg i 20 mg przyjmuje się razem z jedzeniem, a tabletki 2,5 mg i 10 mg z jedzeniem lub bez jedzenia. Dorosły, który nie może połknąć całej tabletki Xarelto, może ją rozgnieść i wymieszać z wodą lub przecierem jabłkowym bezpośrednio przed podaniem albo przyjąć przez zgłębnik żołądkowy. Po rozgniecionej tabletce 15 mg lub 20 mg trzeba od razu zjeść posiłek.

Co zrobić po pominięciu dawki Xarelto?

Postępowanie po pominięciu dawki Xarelto zależy od schematu:

• Schemat raz na dobę: przyjąć pominiętą tabletkę jak najszybciej, a następnego dnia wrócić do zwykłego dawkowania, bez dwóch dawek tego samego dnia.
• Schemat 15 mg dwa razy na dobę (dzień 1-21): przyjąć dawkę od razu, tak aby w ciągu doby przyjąć 30 mg. Można wtedy przyjąć jednocześnie dwie tabletki 15 mg.
• Xarelto 2,5 mg: przyjąć kolejną dawkę o zwykłej porze, bez dawki podwójnej.

Xarelto a choroby nerek i wątroby

Xarelto nie jest zalecany przy klirensie kreatyniny poniżej 15 ml/min, a przy klirensie 15-29 ml/min trzeba go stosować ostrożnie. Klirens kreatyniny to miara tego, jak sprawnie nerki oczyszczają krew. W ciężkim zaburzeniu czynności nerek stężenie rywaroksabanu we krwi może wzrosnąć średnio 1,6-krotnie, co zwiększa ryzyko krwawienia.

Xarelto jest przeciwwskazany w chorobie wątroby związanej z koagulopatią (zaburzeniem krzepnięcia) i ryzykiem krwawienia o znaczeniu klinicznym, w tym w marskości wątroby stopnia B i C według klasyfikacji Child-Pugh.

Przeciwwskazania: kiedy nie stosować Xarelto?

Xarelto nie wolno stosować przy czynnym krwawieniu o znaczeniu klinicznym, w ciąży, w czasie karmienia piersią oraz w innych sytuacjach wymienionych w ChPL:

• nadwrażliwość na rywaroksaban lub substancję pomocniczą,
• stany ze znaczącym ryzykiem poważnego krwawienia, np. czynne lub niedawne owrzodzenie przewodu pokarmowego, nowotwór złośliwy z wysokim ryzykiem krwawienia, niedawny uraz lub operacja mózgu albo kręgosłupa, niedawna operacja oka, niedawny krwotok wewnątrzczaszkowy, żylaki przełyku,
• jednoczesne leczenie innym lekiem przeciwzakrzepowym (np. heparyną, warfaryną, eteksylanem dabigatranu, apiksabanem), z wyjątkiem okresu zmiany leczenia i heparyny w dawkach potrzebnych do utrzymania drożności cewnika,
• choroba wątroby z koagulopatią i ryzykiem krwawienia.

Dla Xarelto 2,5 mg przeciwwskazane jest dodatkowo łączenie z lekami przeciwpłytkowymi w leczeniu OZW u osób po udarze lub przemijającym napadzie niedokrwiennym (TIA) oraz łączenie z ASA w CAD/PAD u osób po udarze krwotocznym lub zatokowym albo po jakimkolwiek udarze w ostatnim miesiącu.

Ostrzeżenia i interakcje Xarelto

Najważniejszym ryzykiem Xarelto jest krwawienie, dlatego pacjenci leczeni Xarelto są ściśle obserwowani pod kątem objawów krwawienia, a przy poważnym krwotoku Xarelto się odstawia. Objawami powikłań krwotocznych mogą być osłabienie, bladość, zawroty i ból głowy, obrzęk bez wyraźnej przyczyny, duszność lub wstrząs. Ryzyko krwotoku może rosnąć z wiekiem. W czasie leczenia zalecany jest nadzór lekarski, ale nie trzeba rutynowo badać stężenia leku we krwi, a badanie INR nie nadaje się do oceny działania Xarelto.

Xarelto przed zabiegiem i znieczuleniem

Przed zabiegiem inwazyjnym lub operacją lekarz w miarę możliwości odstawia Xarelto 10 mg, 15 mg i 20 mg co najmniej 24 godziny wcześniej, a Xarelto 2,5 mg co najmniej 12 godzin wcześniej. Po zabiegu Xarelto wraca się jak najszybciej, gdy pozwala na to stan pacjenta, a lekarz prowadzący uzna, że krwawienie jest opanowane. Przy znieczuleniu lub nakłuciu podpajęczynówkowym albo zewnątrzoponowym (w okolicy kręgosłupa) istnieje ryzyko krwiaka, który może spowodować długotrwałe lub trwałe porażenie.

Kiedy Xarelto nie jest zalecany?

Według ChPL Xarelto nie jest zalecany między innymi:

• po niedawnej przezcewnikowej wymianie zastawki aorty (TAVR), gdy nie należy go stosować w zapobieganiu zakrzepom, i przy protezach zastawek serca, u których nie był badany,
• u osób po zakrzepicy z rozpoznanym zespołem antyfosfolipidowym,
• zamiast heparyny niefrakcjonowanej w zatorowości płucnej z niestabilnością hemodynamiczną lub potrzebą leczenia trombolitycznego albo embolektomii,
• przy zwiększonym ryzyku krwawienia, np. przy niekontrolowanym ciężkim nadciśnieniu tętniczym.

Interakcje Xarelto z innymi lekami

• Nie zaleca się łączenia Xarelto z azolowymi lekami przeciwgrzybiczymi podawanymi ogólnoustrojowo (ketokonazol, itrakonazol, worykonazol, pozakonazol) ani z inhibitorami proteazy HIV (np. rytonawir).
• Ostrożności wymagają leki wpływające na krzepnięcie: niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ), kwas acetylosalicylowy, leki przeciwpłytkowe oraz leki przeciwdepresyjne z grup SSRI i SNRI.
• Silnych induktorów CYP3A4 (np. fenytoina, karbamazepina, fenobarbital, ziele dziurawca) należy unikać, bo mogą zmniejszać stężenie rywaroksabanu, chyba że pacjent jest ściśle obserwowany w kierunku objawów zakrzepicy.

Tabletki Xarelto zawierają laktozę, dlatego nie powinny ich przyjmować osoby z rzadką dziedziczną nietolerancją galaktozy, całkowitym niedoborem laktazy lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy.

Xarelto w ciąży, podczas karmienia piersią i za kierownicą

Xarelto jest przeciwwskazany w ciąży i podczas karmienia piersią. Rywaroksaban przenika przez łożysko, a w badaniach na zwierzętach był wydzielany do mleka. Kobiety w wieku rozrodczym powinny unikać zajścia w ciążę w czasie leczenia rywaroksabanem.

Xarelto ma niewielki wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn. Zgłaszano zawroty głowy i omdlenia. Osoba, u której wystąpią takie objawy, nie powinna prowadzić pojazdów ani obsługiwać maszyn.

Działania niepożądane Xarelto: czego można się spodziewać?

Najczęstszym działaniem niepożądanym Xarelto są krwawienia. W badaniach najczęściej zgłaszano krwawienia z nosa (4,5%) i krwotok z przewodu pokarmowego (3,8%).

Krwawienie miesiączkowe w czasie leczenia może być obfitsze lub dłuższe, a w leczeniu ZŻG i ZP nadmierne krwawienie miesiączkowe obserwowano bardzo często u kobiet w wieku poniżej 55 lat. Po wprowadzeniu Xarelto do obrotu zgłaszano poważne reakcje skórne: zespół Stevensa-Johnsona, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka i zespół DRESS. Po pierwszych objawach poważnej reakcji skórnej rywaroksaban należy odstawić.

Czy Xarelto jest na receptę?

Tak. Wszystkie postacie Xarelto mają w Rejestrze Produktów Leczniczych kategorię dostępności Rp, czyli są wydawane z przepisu lekarza. Xarelto nie jest dostępny bez recepty. Receptę wystawia lekarz po konsultacji, która może odbyć się także online w ramach usługi e-recepta, a o wystawieniu recepty decyduje lekarz.

Czy Xarelto jest refundowany?

Według wykazu leków refundowanych na 1 października 2026 refundowane są cztery opakowania Xarelto, ale tylko we wskazaniach wymienionych w obwieszczeniu:

Dla Xarelto 15 mg i 20 mg zakres refundacji obejmuje leczenie zakrzepicy żył głębokich oraz profilaktykę nawrotów zakrzepicy żył głębokich lub zatorowości płucnej po ostrej zakrzepicy żył głębokich u osób powyżej 18 roku życia, a od 1 października 2026 (wskazanie <2>) także leczenie zatorowości płucnej i profilaktykę nawrotowej zakrzepicy żył głębokich i zatorowości płucnej u dorosłych.

Zakres refundacji nie obejmuje migotania przedsionków. W wykazie nie ma też wierszy dla Xarelto 2,5 mg, zestawu do rozpoczęcia leczenia, granulatu ani innych opakowań, więc w tych przypadkach Xarelto nie jest refundowany i cena zależy od apteki.

Czy Xarelto jest bezpłatny dla osób po 65. roku życia?

Cztery refundowane opakowania Xarelto są w wykazie D2 leków dla osób po ukończeniu 65. roku życia, a pozostałe postacie i opakowania nie są. Zgodnie z art. 43a ust. 1 pkt 2 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej tym osobom przysługuje bezpłatne zaopatrzenie w leki z wykazu na podstawie recepty. Wiersze D2 nie mają osobnego zakresu wskazań, a o sposobie wystawienia recepty decyduje lekarz. Wyciąg nie zawiera wierszy Xarelto w wykazie D1 (do ukończenia 18. roku życia).

Xarelto a inne leki przeciwzakrzepowe

Xarelto (rywaroksaban) należy do substancji przeciwzakrzepowych z grupy bezpośrednich inhibitorów czynnika Xa i działa przez wybiórcze hamowanie czynnika Xa, bez hamowania samej trombiny. Pełne porównanie leków przeciwzakrzepowych znajduje się na karcie Eliquis. Pozostałe leki z tego obszaru są w kategorii Leki na układ krążenia.

Źródła

• Charakterystyka Produktu Leczniczego (ChPL) i ulotka - Rejestr Produktów Leczniczych, URPL
• Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych - organ dopuszczający lek do obrotu - urpl.gov.pl
• Jak działa e-recepta i jak ją zrealizować - pacjent.gov.pl

Informacje o dawkowaniu i przeciwwskazaniach pochodzą z ChPL zatwierdzonej przez URPL. Strona ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji lekarskiej.