Silne leki przeciwbólowe na receptę - przewodnik 2026
Silne leki przeciwbólowe na e-receptę: **Skudexa** (deksketoprofen + tramadol), **Doreta** (tramadol + paracetamol), **Nimesil**, **Ketonal**, **Dexak**. WHO drabina analgetyczna I-III stopnia. Konsultacja online od 59 zł.
WHO drabina analgetyczna - 3 stopnie leczenia bólu
Wybór leku przeciwbólowego opiera się na **WHO drabinie analgetycznej** + skali bólu **NRS 0-10**:
| Stopień | Skala bólu | Leki | Przykłady | |---|---|---|---| | **I - łagodny** | NRS 1-3 | Paracetamol, NLPZ | Apap, ibuprofen, [[ketonal]], [[dexak]], [[nimesil]] | | **II - umiarkowany** | NRS 4-6 | Słabe opioidy + I stopień | [[doreta]] (tramadol+paracetamol), [[skudexa]] (tramadol+deksketoprofen) | | **III - silny** | NRS 7-10 | Silne opioidy | Morfina, oksykodon, fentanyl (TYLKO hospicjum/specjalista) |
**Najważniejsze zasady:** 1. **Zacznij od I stopnia** - paracetamol 1 g 3-4×/d (max 4 g/d) lub NLPZ ([[ketonal]], [[dexak]], ibuprofen) 2. **Dodaj słaby opioid** ([[skudexa]], [[doreta]], tramadol) gdy I stopień niewystarczający 3. **NLPZ + opioid synergistycznie** - niższe dawki, mniej skutków ubocznych 4. **Nie łącz 2 NLPZ** (np. Ibuprofen + ketoprofen) - TYLKO ryzyko, brak korzyści 5. **Ograniczenie czasowe** - NLPZ max 5-7 dni systemicznie, tramadol max 4-6 tygodni
Więcej: [[ból-głowy-migrenowy]], [[ból-zęba-silne-leki-przeciwbólowe]].
**Uwaga:** Ta kategoria jest pokrewna [[kategoria/ból-i-zapalenie]] - podobne leki, więcej szczegółów medycznych tam.
5 głównych leków przeciwbólowych na receptę 2026
**1. [[skudexa]] (deksketoprofen 25 mg + tramadol 75 mg)** - kombinacja NLPZ + opioid, idealna na ból kręgosłupa, pooperacyjny, miesiączkowy. Dawka 1 tabl 3×/d (max), max 5 dni. Cena 20-30 zł/op.
**2. [[doreta]] (tramadol 37,5 mg + paracetamol 325 mg)** - łagodniejsza niż Skudexa, do bólu przewlekłego (ChZS, ból krzyża). Dawka 1-2 tabl co 6 h, max 8 tabl/d. Cena 12-25 zł.
**3. [[nimesil]] (nimesulid 100 mg granulat)** - silny NLPZ COX-2 preferencyjny, szybkie działanie (~30 min), max **15 dni** Ostrzeżenie EMA o ryzyku wątrobowym. Cena 15-25 zł.
**4. [[ketonal]] (ketoprofen 50-100 mg)** - wszechstronny NLPZ - tabletki, żel, zastrzyki, kapsułki SR. Bardzo skuteczny w bólu mięśniowo-stawowym. Cena 10-25 zł.
**5. [[dexak]] (deksketoprofen 25 mg)** - czysty enancjomer ketoprofenu, **2× silniejszy w równej dawce**. Szybkie działanie. Cena 12-20 zł.
**Tramadol** sam w sobie - substancja kontrolowana (Wykaz N), e-recepta z większymi rygorami. **Nie łącz z SSRI** (Asertin, fluoksetyna, Lexapro) - ryzyko zespołu serotoninowego.
Kiedy nie stosować NLPZ przeciwbólowych
- *Bezwzględne przeciwwskazania NLPZ** ([[ketonal]], [[dexak]], [[nimesil]], Skudexa NLPZ component):
- Czynna choroba wrzodowa żołądka/dwunastnicy lub krwawienie z PP w wywiadzie
- Ciężka niewydolność serca NYHA III-IV
- Ciężka niewydolność nerek (eGFR <30 ml/min/1,73 m²)
- Ciężka niewydolność wątroby
- **Trzeci trymestr ciąży** (ryzyko zamknięcia przewodu Botalla u płodu)
- Astma aspirynowa (3-5% astmatyków)
- Skaza krwotoczna, hemofilia
- Wiek <12 r.ż. (Nimesil, dexak), <1 r.ż. (większość NLPZ)
- *Względne przeciwwskazania (ostrożność, IPP, krótka terapia):**
- HT niekontrolowane
- Choroba sercowo-naczyniowa stabilna
- Wiek >65 r.ż. → dodaj IPP (omeprazol 20 mg)
- Cukrzyca z nefropatią
**Bezpieczniejsza alternatywa:** paracetamol 1 g 3-4×/d (max 4 g/d) - bezpieczny w ciąży, niewydolności serca, większości stanów. Mniej skuteczny niż NLPZ, ale brak ryzyka GI.
**NLPZ w ciąży:** I-II trymestr - krótkookresowo OK, **nie w III trymestrze**. Paracetamol bezpieczny w całej ciąży.
Tramadol - co warto wiedzieć
**Tramadol** to syntetyczny słaby opioid + inhibitor wychwytu serotoniny i noradrenaliny. Kluczowy lek w bólu umiarkowanym-silnym.
- *Formy w Polsce:**
- Tramal (kapsułki 50 mg, IR - natychmiastowe uwalnianie)
- Tramal Retard / Tramadol Retard (100/150/200 mg, SR - przedłużone uwalnianie 1-2×/d)
- Tramal krople 100 mg/mL (dla pediatrii, geriatrii)
- Skudexa (z deksketoprofenem)
- Doreta (z paracetamolem)
- Zaldiar (z paracetamolem - zamiennik Dorety)
**Dawkowanie:** 50-100 mg co 6 h (IR) lub 100-200 mg co 12 h (SR), **max 400 mg/d**.
**Skutki uboczne (>5%):** nudności, zaparcia, zawroty głowy, senność, suchość w ustach, pocenie się.
**Krytyczne interakcje:** - **SSRI/SNRI** (fluoksetyna, sertralina, wenlafaksyna, duloksetyna, paroksetyna) - zespół serotoninowy (drgawki, hipertermia, śmiertelny!) - **MAOI** - bezwzględne przeciwwskazanie - **Warfaryna** - wzrost INR - **Karbamazepina** - zmniejszenie skuteczności - **Alkohol** - depresja oddechowa
**Uzależnienie:** Tramadol uważany za "łagodny" opioid, ale **uzależnia** Według badań 7-12% pacjentów rozwija zależność po >3 mc. Stopniowa redukcja przy odstawianiu (10% co 7 dni).
**Genetyka:** CYP2D6 ultrarapid metabolizers (1-2% Europejczyków) - przekształcają tramadol w O-desmetyltramadol szybciej → silniejsze działanie + większe ryzyko depresji oddechowej. W przypadku silnych skutków ubocznych - zmień na buprenorfinę.
Bóle specyficzne - który lek wybrać
**Ból zęba ostry** - [[skudexa]] 1 tabl co 8 h, max 5 dni → pilnie do dentysty. Alt: [[dexak]] 25 mg co 8 h.
**Ból kręgosłupa (lumbago)** - [[ketonal]] 100 mg 1-2×/d + paracetamol 1 g 3×/d, max 7 dni. Dodaj rozkurczowy (tizanidyna, tolperyzon). Cięższe - [[doreta]] 1-2 tabl co 6 h.
**Ból miesiączkowy (dysmenorrhoea)** - [[nimesil]] 1 saszetka 1-2×/d (max 15 dni!), [[dexak]] 25 mg co 8 h, lub ibuprofen 400 mg. **Start 1-2 dni PRZED miesiączką** = większa skuteczność.
**Migrena** - paracetamol 1 g + kofeina 65 mg (Apap Extra), lub [[dexak]] 25 mg + leki specyficzne migrenowe: tryptany (sumatryptan 50-100 mg, eletryptan 40-80 mg) - wymaga osobnej recepty.
**Ból pooperacyjny** - drabina: paracetamol IV/PO → +ibuprofen/NLPZ → +tramadol (Doreta, Skudexa) → silne opioidy (morfina, oksykodon).
**Ból przewlekły mięśniowo-szkieletowy (ChZS, fibromialgia)** - paracetamol 4 g/d podstawa, [[doreta]] długoterminowo (ostrożnie), [[piascledine-300]] specyficzne w ChZS, fizjoterapia, schudnięcie.
**Ból neuropatyczny** - gabapentyna 300-3600 mg/d, pregabalina (Lyrica) 150-600 mg/d, duloksetyna ([[dulsevia]]) 30-120 mg/d, **nie klasyczne NLPZ ani opioidy**
**Migrena z aurą >2×/mc** - profilaktyka: topiramat, propranolol (Bisocard), amitryptylina, lub nowoczesne CGRP (erenumab, fremanezumab) - refundowane od 2023.
E-recepta na silne leki przeciwbólowe - co możliwe
- *Co MOŻNA przez e-receptę:**
- [[skudexa]], [[doreta]] - kontynuacja, krótkotrwałe (do 7-14 dni)
- [[nimesil]], [[ketonal]], [[dexak]] - recepta na 1-2 opakowania
- Recepta na "Doreta SR" przy bólu przewlekłym (ostrożnie, ograniczona ilość)
- Tramadol IR (Tramal kapsułki) - możliwe, ale lekarz może wymagać dokumentacji medycznej
- *Co WYMAGA fizycznej wizyty / specjalisty:**
- Morfina, oksykodon, fentanyl (silne opioidy) - TYLKO hospicjum, ośrodki bólu, onkolog
- Recepta "Rpw" (do pożytku własnego, kontrolowana) - wymagana wizyta osobista
- Ból nowo rozpoznany >7 dni o nieznanej przyczynie - wymagana diagnostyka
- Ból promieniujący do klatki / pleców z dusznością - może być **zawał** → SOR!
- *Czerwone flagi w bólu - natychmiast SOR:**
- Ból klatki piersiowej + duszność (zawał)
- Bardzo silny ból głowy "najgorszy w życiu" (krwawienie podpajęczynówkowe)
- Ból brzucha + gorączka + wymioty (pęknięcie wyrostka, zapalenie otrzewnej)
- Ból kości po urazie + obrzęk (złamanie)
- Ból + zaburzenia czucia/ruchu w kończynie (uraz rdzenia)
**Koszt e-recepty na ereceptaonline24.pl: od 59 zł, recepta w 15 minut.**