Leki przeciwbólowe i przeciwzapalne - przewodnik 2026

Leki przeciwbólowe na e-receptę - NLPZ (Ketonal, Nimesil, Dexak), opioidy słabe (Doreta, Skudexa), z gastroprotekcją (Dicloduo Combi). Konsultacja online od 59 zł.

Drabina analgetyczna WHO - wybór wg natężenia bólu

**Drabina WHO** (1986) to standardowy algorytm leczenia bólu, używany do dziś.

| Stopień | Natężenie bólu (VAS) | Leki | Przykłady w PL | |---|---|---|---| | **I - łagodny** | VAS 1-3 | Nie-opioidy: paracetamol, NLPZ | Paracetamol OTC, [[ketonal]] OTC 25 mg, ibuprofen | | **II - umiarkowany** | VAS 4-6 | Słabe opioidy + nie-opioidy | **[[doreta]]** (tramadol+paracetamol), **[[skudexa]]** (deksketoprofen+tramadol), kodeina + paracetamol | | **III - silny** | VAS 7-10 | Silne opioidy ± nie-opioidy | Morfina, oksykodon (OxyContin), fentanyl (Durogesic) - głównie szpital/onkologia |

**Najczęstsze leki Rp w PL na ból:**

| Lek | Substancja | Wskazania | Siła | |---|---|---|---| | **[[ketonal]]** | Ketoprofen 100 mg | Ból ostry, pourazowy, miesiączkowy, dna | Silny NLPZ | | **[[nimesil]]** | Nimesulid 100 mg | Ból ostry, dysmenorrhea, OA (max 15 dni!) | Silny COX-2 selektywny | | **[[dexak]]** | Deksketoprofen 25 mg | Ból ostry, ząb (silnie) | Najsilniejszy NLPZ doustny | | **[[dicloduo-combi]]** | Diklofenak + omeprazol | Choroby reumatyczne przewlekłe | NLPZ + osłona żołądka | | **[[doreta]]** | Tramadol 37.5 + paracetamol 325 | Ból umiarkowany | Słaby opioid + paracetamol | | **[[skudexa]]** | Deksketoprofen 25 + tramadol 75 | Silny ból ostry | Najsilniejszy doustny Rp | | **Olfen, Voltaren** | Diklofenak | RZS, OA, ból mięśniowo-stawowy | Średnia, kardio-ryzyko |

**OTC (bez recepty)** alternatywy do typowego bólu: paracetamol, ibuprofen (Ibuprom, Nurofen), naproksen (Anapran), ketonal Active 25 mg, ketonal żel 2.5%.

Wybór leku wg lokalizacji bólu

**Ból zęba** (po ekstrakcji, ropień, zapalenie miazgi):

  • **I rzut**: Ibuprofen 400 mg + paracetamol 1000 mg co 6 h (synergia)
  • **Silniejszy**: **[[ketonal]] Forte 100 mg co 8 h** lub **[[dexak]] 25 mg co 8 h**
  • **Bardzo silny** (po 8-tce): **[[skudexa]] 1 tabl. co 8 h** (max 5 dni)
  • **Ropień**: + antybiotyk ([[amotaks]], [[dalacin-c]])

**Ból głowy / migrena**:

  • **Łagodny napięciowy**: paracetamol 1000 mg + ibuprofen 400 mg
  • **Migrena bez aury**: **tryptany** (Imigran, Migpriv - sumatriptan; **wymagana recepta**)
  • **Migrena oporna**: **[[ketonal]] Forte 100 mg** + metoklopramid 10 mg (na nudności)
  • **Profilaktyka**: beta-blokery ([[betaloc-zok]], Concor), topiramat, amitryptylina

**Bolesne miesiączki (dysmenorrhea)**:

  • **I rzut**: **[[ketonal]] Forte 100 mg** od 1. dnia, co 12 h, max 3 dni
  • LUB **[[dexak]] 25 mg** co 8 h (silniejszy)
  • LUB **[[nimesil]]** 100 mg co 12 h max 3 dni
  • **Z metoclopramide** (Metoclopramid) jeśli nudności
  • **Profilaktycznie**: zacznij 1 dzień przed spodziewaną miesiączką
  • **Długoterminowo**: antykoncepcja hormonalna ([[yasmin]] przewlekle bez przerw)

**Ból kostno-stawowy / RZS / ZZSK / choroba zwyrodnieniowa**:

  • **Łagodny**: paracetamol 3-4 g/d
  • **Umiarkowany**: **[[dicloduo-combi]]** (diklofenak + omeprazol) lub celekoksyb (Celebrex)
  • **Silny**: dodaj słaby opioid ([[doreta]])
  • **Bardzo silny**: ortopeda / reumatolog, biologiki (anty-TNF), wstrzyknięcia stawu

**Ból neuropatyczny** (rwa kulszowa, neuropatia cukrzycowa):

- **NLPZ słabo działają** - preferuj: **gabapentyna**, **pregabalina** (Lyrica), **duloksetyna** ([[dulsevia]]), **amitryptylina**

**Ból pourazowy (skręcenia, naciągnięcia)**:

  • **Lokalne**: żel z diklofenakiem (Olfen Patch, Voltaren Emulgel), żel ketoprofenu
  • **Doustne**: **[[ketonal]] Forte** lub **[[dexak]]** + lodowanie

**Dna moczanowa - atak ostry**:

  • **I rzut**: **[[ketonal]] Forte 100 mg co 8 h** + osłona żołądka (omeprazol)
  • LUB **kolchicyna** (Kolhicyna WZF) 0.5 mg co 8 h
  • **Przeciwwskazania do NLPZ**: prednizon doustnie 30 mg → tapering 5 dni
  • **nie rozpoczynaj allopurinolu** w trakcie ataku!

Bezpieczeństwo NLPZ - żołądek, nerki, serce

**NLPZ to leki bardzo skuteczne, ale ryzykowne** przy długotrwałym stosowaniu lub u pacjentów z chorobami towarzyszącymi.

**Najważniejsze ryzyka:**

  • *1. ŻOŁĄDEK** - owrzodzenie, krwawienie
  • Ryzyko bazowe: 1-2 na 1000 pacjentolat
  • **Seniorzy > 65 lat**: 4-5×
  • **Wrzód w wywiadzie**: 10-20×
  • **Profilaktyka**: dodaj IPP (omeprazol, pantoprazol) lub użyj **[[dicloduo-combi]]** (kombinacja)
  • *2. NERKI** - niewydolność (AKI)
  • **"Triple whammy"**: NLPZ + ACE-i + diuretyk → drastyczny spadek przepływu nerkowego
  • Ryzyko najwyższe: seniorzy, odwodnienie, cukrzyca
  • *3. SERCE** - zawał, udar
  • **Diklofenak**: NAJGORSZY profil (+40-60% MACE) - EMA 2013
  • **Naproksen**: najlepszy profil (neutralny)
  • **Ibuprofen**: pośredni
  • **Koksyby (Celebrex)**: średni
  • **Ketoprofen, Dexak, Nimesil**: średni-zły
  • *4. WĄTROBA**
  • **Paracetamol** > 4 g/d = ostre uszkodzenie wątroby
  • **Nimesil**: hepatotoksyczność (RZADKO ale poważnie) - max 15 dni
  • **NLPZ + alkohol** = synergia hepatotoksyczna

**Przeciwwskazania (bezwzględne):**

  • Czynna choroba wrzodowa lub krwawienie z PP w wywiadzie
  • Astma "aspirynowa" (uczulenie krzyżowe na NLPZ)
  • Ciężka niewydolność serca (NYHA III-IV)
  • Ciężka niewydolność nerek (eGFR < 30 ml/min)
  • Ciężka niewydolność wątroby
  • III trymestr ciąży
  • Dzieci < 6 lat (większość NLPZ)

**Stosowanie:**

  • **Najkrócej jak to możliwe** - ostre 3-7 dni, max 10 dni
  • **Z jedzeniem** (zmniejsza dolegliwości żołądkowe)
  • **nie łącz 2 różnych NLPZ** (np. Ibuprofen + ketonal) - synergia toksyczna
  • **Z paracetamolem** = OK i synergistyczne (np. Ibuprofen 400 + paracetamol 1000)
  • **Z opioidami** = OK, kombinacja standardowa (np. Tramadol + paracetamol = Doreta)

Tramadol i opioidy słabe - kiedy stosować

**Tramadol** to **słaby opioid** + inhibitor wychwytu serotoniny/noradrenaliny. **Rpw psychotropowa** (różowa recepta).

  • *Wskazania**:
  • Ból umiarkowany-silny (VAS 4-7)
  • Nie reagujący na NLPZ + paracetamol
  • Ból pooperacyjny
  • Ból nowotworowy (II stopień drabiny WHO)
  • Ból neuropatyczny (mniej skuteczny niż gabapentyna, ale opcja)

**Preparaty w PL:**

  • **[[doreta]]** (tramadol 37.5 mg + paracetamol 325 mg) - łagodniejszy
  • **[[skudexa]]** (tramadol 75 mg + deksketoprofen 25 mg) - silniejszy
  • **Padolten** (tramadol + paracetamol)
  • **Tramal, Poltram** (sam tramadol 50-100 mg)
  • **Bunondol, Targin** (oksykodon)
  • *Dawkowanie tramadolu**:
  • Standard: 50-100 mg co 6-8 h
  • Max: **300-400 mg/d**
  • Max czas: **3-5 dni** (krótkotrwale)

**Ryzyko**:

  • **Uzależnienie** psychiczne i fizyczne (po 2-4 tyg.)
  • **Zespół serotoninowy** z SSRI/SNRI (sertralina, fluoksetyna, wenlafaksyna) - gorączka, sztywność, halucynacje
  • **Drgawki** - tramadol obniża próg drgawkowy
  • **Senność** - nie prowadzić auta
  • **Zaparcia, nudności**
  • **Depresja oddechowa** (rzadko, przy przedawkowaniu)

**Przeciwwskazania**:

  • **Padaczka, drgawki w wywiadzie**
  • **MAO-inhibitory** w ostatnich 14 dniach
  • **Uzależnienie** od opioidów lub alkoholu
  • **Ciężkie zaburzenia oddychania**
  • **Ciężka niewydolność wątroby/nerek**
  • **Dzieci < 12 lat** (FDA black box po tonsillektomii)
  • **III trymestr ciąży**

**Lekarz online wystawi receptę na Doreta / Skudexa** tylko dla **ostrego bólu z konkretnym wskazaniem** (operacja, kontuzja, ból zęba po ekstrakcji 8-tek, silna miesiączka). **Nie dla przewlekłego bólu** - wymaga konsultacji stacjonarnej + planu leczenia.

Jak uzyskać receptę online na lek przeciwbólowy

**Większość NLPZ Rp** dostępna online za **59 zł**. **Tramadol / opioidy słabe** wymagają **Rpw** = konsultacja **89 zł**.

**Procedura:**

1. **Wypełnij formularz** (5-10 min): opisz ból (lokalizacja, charakter, VAS 0-10, czas trwania, sytuacja: po zabiegu, urazie, ząb, miesiączka), historię chorób (wrzody, astma, niewydolność serca/nerek), alergie, aktualne leki, ciąża.

2. **Opłać konsultację** - 59 zł (NLPZ) lub 89 zł (Doreta, Skudexa - Rpw).

3. **Lekarz weryfikuje** w 15-60 min, dobiera lek wg natężenia bólu i przeciwwskazań.

4. **Otrzymujesz e-receptę** z kodem PIN.

**Co lekarz online wystawi:**

  • **NLPZ Rp**: Ketonal Forte, Nimesil, Dexak, Dicloduo Combi, Olfen
  • **Słabe opioidy**: Doreta, Skudexa (max 5 dni)
  • **Lokalne**: żel z diklofenakiem (Voltaren Emulgel), żel ketoprofenu

**Co lekarz online nie wystawi:**

  • **Silne opioidy** (morfina, oksykodon, fentanyl) - wymaga stacjonarnej oceny
  • **Przewlekły ból** > 4 tyg. - wymaga diagnostyki przyczyny
  • **Pierwsza recepta przy chorobach przewlekłych** (RZS, fibromialgia)
  • **Tramadol > 5 dni ciągłego stosowania**
  • *Konsultacja stacjonarna** zalecana przy:
  • Ból > 8 tygodni (przewlekły) - wymaga diagnostyki
  • Ból z gorączką > 38.5°C, dreszczami
  • Ból + drętwienia, słabość kończyn
  • Ból po nowych urazach (RTG, MR)
  • Ból z krwią (krwiomocz, krew w stolcu, krwioplucie)
  • Ból w klatce piersiowej, duszność (możliwy zawał)
  • Ból brzucha ostry, deska (chirurgiczny)

Leki w tej kategorii

Najczęściej zadawane pytania

Jaki najsilniejszy lek przeciwbólowy z recepty?
**Najsilniejszy doustny Rp w PL**: **[[skudexa]]** (deksketoprofen 25 mg + tramadol 75 mg) - kombinacja silnego NLPZ + słabego opioidu, NNT ~2-3. Stosowany w ostrym silnym bólu pooperacyjnym, pourazowym, zębowym. Max 5 dni. **Wymaga Rpw** (psychotropowa). **Czysty silny NLPZ**: **[[dexak]]** (deksketoprofen 25 mg) - bez opioidu, mniej ryzyka. **Silne opioidy** (morfina, oksykodon, fentanyl) - wymagają stacjonarnej konsultacji.
Ketonal czy ibuprofen?
**Ketonal silniejszy**: **ketoprofen 100 mg ≈ ibuprofen 400 mg** w analgezji pourazowej. Ketonal Forte 100 mg jest standardową dawką dla bólu umiarkowanego-silnego (Rp). Ibuprofen jest **bezpieczniejszy żołądkowo**, **OTC** (bez recepty), tańszy. **Wybór**: ból łagodny → ibuprofen; ból umiarkowany-silny → Ketonal lub Dexak. Najlepsza kombinacja: **Ibuprofen 400 mg + paracetamol 1000 mg** co 6 h (synergia, oba OTC).
Czy mogę dostać tramadol online?
Tak, ale tylko Doreta lub Skudexa (kombinacje z paracetamolem/deksketoprofenem) - konsultacja **89 zł** (Rpw psychotropowa). **Tylko ostry ból krótkotrwały** (max 5 dni). **Nie wystawimy**: czystego tramadolu (Tramal, Poltram) długoterminowo, silnych opioidów (morfina, oksykodon, fentanyl) - wymagają stacjonarnej konsultacji + plan leczenia.
Jakie leki na ból zęba?
**Standardowo**: **Ibuprofen 400 mg + paracetamol 1000 mg** co 6 h (synergia). **Silniejszy**: **[[ketonal]] Forte 100 mg co 8 h** lub **[[dexak]] 25 mg co 8 h** (3-5 dni). **Po ekstrakcji 8-tki + ropień**: **[[skudexa]]** (deksketoprofen + tramadol) + **antybiotyk** ([[amotaks]], [[dalacin-c]]). Konsultacja stomatologiczna jest kluczowa - antybiotyk i leki przeciwbólowe to tylko pomost.
Jakie leki na bolesne miesiączki?
**I rzut OTC**: **ibuprofen 400 mg co 6 h** lub **naproksen 250-500 mg co 8 h** od pierwszego dnia miesiączki. **Profilaktycznie**: zacznij **1 dzień przed** spodziewaną miesiączką. **Silniejsze (Rp)**: **[[ketonal]] Forte 100 mg** lub **[[dexak]] 25 mg** lub **[[nimesil]]** (max 3 dni z powodu hepatotoksyczności). **Długoterminowo**: antykoncepcja hormonalna ([[yasmin]] przewlekle bez przerw - endometrioza, dysmenorrhea ciężka).
Czy lek przeciwbólowy może uszkadzać żołądek?
Tak, NLPZ są główną przyczyną** krwawień z przewodu pokarmowego. Ryzyko bazowe: 1-2 na 1000 pacjentolat. **Wzrost u**: seniorów > 65 (4-5×), z wrzodem w wywiadzie (10-20×), na ASA/klopidogrelu, glikokortykoidach, alkoholu. **Profilaktyka**: dodaj **IPP** (omeprazol 20 mg, pantoprazol 20-40 mg) lub użyj **[[dicloduo-combi]]** (gotowa kombinacja). **Najgorszy żołądkowo**: piroksykam, indometacyna. **Najlepszy**: celekoksyb (Celebrex) - selektywny COX-2.
NLPZ a serce - czy bezpieczne?
**Diklofenak ma NAJGORSZY profil CV** - wzrost ryzyka zawału/udaru o 40-60% (EMA 2013, badania PRECISION, MEDAL). Przeciwwskazane u pacjentów z chorobą wieńcową, niewydolnością serca NYHA II-IV, po zawale/udarze. **Najbezpieczniejszy CV**: **naproksen** (neutralny). **Średni**: ibuprofen, koksyby (Celebrex). **Ostrożność u pacjentów CV**: użyj naproksenu + IPP (osłona żołądka) lub paracetamolu.
Co jeśli NLPZ nie pomagają?
**Krok 1**: sprawdź dawkowanie + zgodność (czy bierzesz z jedzeniem, regularnie). **Krok 2**: zmień NLPZ (np. Ibuprofen → ketoprofen). **Krok 3**: dodaj paracetamol (synergia). **Krok 4**: rozważ **słaby opioid** ([[doreta]], [[skudexa]]). **Krok 5**: konsultuj lekarza - być może ból jest neuropatyczny (gabapentyna, pregabalina, [[dulsevia]]) lub wymaga diagnostyki przyczyny (przewlekły ból). **Krok 6**: psychoterapia bólu przewlekłego (CBT for chronic pain).
Czy mogę pić alkohol z NLPZ?
Nie. Ryzyko krwawienia z przewodu pokarmowego 4-5×. Wyższe. Alkohol uszkadza śluzówkę żołądka, NLPZ hamują prostaglandyny ochronne - synergia. Również **wzrost uszkodzenia wątroby** (paracetamol + alkohol = szczególnie niebezpieczne). **NLPZ + Tramadol + alkohol** = depresja oddechowa. **Zalecenie**: abstynencja w trakcie aktywnego leczenia (3-10 dni). Przy stosowaniu przewlekłym (RZS) - max 1-2 jednostki/tydz.
Lek przeciwbólowy w ciąży - co bezpieczne?
**I i II trymestr**: **paracetamol** (kategoria B, max 4 g/d) - bezpieczny. **NLPZ ostrożność**: ibuprofen, naproksen - krótkotrwale max 3 dni (kategoria C). **III trymestr**: **NIE WSZYSTKIE NLPZ** (przedwczesne zamknięcie przewodu tętniczego, niewydolność nerek noworodka). **Tramadol**: kategoria C - tylko po konsultacji ginekologa. **Aspiryna 75 mg**: kontynuacja jeśli była przed ciążą (preeklampsja). **Karmienie piersią**: ibuprofen + paracetamol bezpieczne, naproksen ostrożnie, tramadol ostrożnie.
Ile dni mogę brać Ketonal / Nimesil / Dexak?
**Ostry ból**: **max 5-10 dni**. **Nimesil**: **max 15 dni** (EMA - ryzyko hepatotoksyczności). **Choroby reumatyczne** (RZS, ZZSK, OA): można przewlekle z osłoną IPP + monitorowanie (eGFR, kreatynina, ciśnienie, ALT/AST co 3-6 mies.). **NIE BIERZ** "na zapas" lub "profilaktycznie" - ryzyko żołądka, nerek, serca rośnie wykładniczo z czasem stosowania.
Co lepiej działa: tabletka czy żel na ból?
**Zależy od lokalizacji**. **Ból mięśniowo-stawowy, ścięgna, kontuzje sportowe**: **żel** (diklofenak Voltaren Emulgel, ketoprofen żel) - działa miejscowo, brak skutków ogólnoustrojowych, można na duże obszary. **Ból trzewny, miesiączkowy, zębowy, głowy**: **tabletka** - żel nie zadziała. **Najlepsza praktyka w bólu kostno-stawowym**: **żel** lokalnie + **paracetamol doustnie** (synergia bez ryzyka NLPZ). Uwaga: żel z ketoprofenem powoduje fotonadwrażliwość - unikaj słońca 2 tyg. po użyciu.