Leki reumatologiczne - RZS, OA, dna moczanowa 2026
Leki reumatologiczne na e-receptę - NLPZ (Dicloduo Combi, Ketonal, Nimesil), DMARDs (Methotrexate, sulfasalazyna), Piascledine 300. Konsultacja online od 59 zł.
Choroby reumatyczne - przegląd leków
Choroby reumatyczne to grupa schorzeń obejmujących stawy, kości, mięśnie i tkankę łączną. Najczęstsze w PL:
| Choroba | Charakter | I rzut leczenia | |---|---|---| | Choroba zwyrodnieniowa stawów (OA) | Najpowszechniejsza, > 60 r.ż. | Paracetamol + NLPZ + fizjoterapia + Piascledine 300 | | RZS (Reumatoidalne Zapalenie Stawów) | Autoimmunologiczna | Metotreksat (DMARDs) + NLPZ + glikokortykoidy | | ZZSK (Zesztywniające Zapalenie Stawów Kręgosłupa) | Autoimmunologiczna | NLPZ przewlekle + biologiki (anty-TNF) | | Dna moczanowa (gout) | Kryształy moczanu | Atak: NLPZ/kolchicyna; profilaktyka: allopurinol | | Toczeń (SLE) | Autoimmunologiczna układowa | Hydroksychlorochina + sterydy + biologiki | | Fibromialgia | Nieautoimmunologiczna, ból przewlekły | Pregabalina, duloksetyna, amitryptylina | | Łuszczycowe zapalenie stawów (PsA) | Autoimmunologiczna | DMARDs + biologiki | | Polimialgia reumatyczna (PMR) | Zapalenie głównie u seniorów | Prednizon niskie dawki |
Klasy leków stosowanych w reumatologii:
| Klasa | Wskazania | Reprezentanci | |---|---|---| | NLPZ | Ostre zapalenie, ból, OA | dicloduo combi, ketonal, nimesil, dexak, celekoksyb (Celebrex) | | Selektywne COX-2 | Pacjenci z ryzykiem żołądkowym | Celekoksyb (Celebrex), etorykoksyb (Arcoxia) | | DMARDs syntetyczne | RZS, ZZSK, PsA, toczeń | Metotreksat, sulfasalazyna, hydroksychlorochina (Plaquenil), leflunomid | | Biologiki (DMARDs biologiczne) | RZS, ZZSK, PsA oporne | Humira (adalimumab), Enbrel (etanercept), Remicade (infliksymab), Stelara, Kyntheum | | Inhibitory JAK | RZS oporne | Xeljanz (tofacitinib), Olumiant (baricitinib), Rinvoq (upadacitinib) | | Glikokortykoidy | Ostre rzuty, PMR | Prednizon (Encorton), Metyloprednizolon | | Leki przeciwdnowe | Dna ostra/profilaktyka | Kolchicyna, Allopurinol, Febuksostat (Adenuric) | | Lokalne iniekcje | Pojedynczy staw | Sterydy (Diprophos), hialuron (Synvisc, Suplasyn) | | Avocado/soybean unsaponifiables | OA łagodne | piascledine 300 |
KLUCZOWE: większość przewlekłych chorób reumatycznych wymaga konsultacji reumatologa stacjonarnie - DMARDs (metotreksat) i biologiki to leki wymagające specjalisty + programów lekowych NFZ.
- Online lekarz wystawi*:
- NLPZ Rp (Dicloduo Combi, Ketonal, Nimesil, Dexak, Olfen)
- Piascledine 300 (OTC, ale wystawimy receptę dla refundacji)
- Allopurinol (profilaktyka dny)
- Kolchicyna (atak dny)
- Paracetamol z kodeiną w bólu kostno-stawowym
- Online lekarz nie wystawi*:
- Pierwsza recepta na Metotreksat (wymaga reumatologa + monitorowania)
- Biologiki (program lekowy NFZ)
- Inhibitory JAK (specjalista)
Choroba zwyrodnieniowa stawów (OA) - najczęstsza
Choroba zwyrodnieniowa stawów (OA, gonartroza, koksartroza) to najczęstsza choroba reumatyczna - dotyka 40% > 65 r.ż., najczęściej kolana, biodra, dłonie, kręgosłup.
- Objawy:*
- Ból stawu nasilający się przy aktywności, ustępujący w spoczynku
- Sztywność poranna < 30 min (vs RZS > 1 h)
- Trzeszczenie w stawie
- Ograniczenie ruchomości
- Obrzęk stawu (czasem)
Leczenie wg ESCEO/OARSI 2023:
Stopień 1 - Łagodny:
- Paracetamol 3-4 g/d - I rzut, bezpieczny u seniorów
- Edukacja, redukcja masy ciała (1 kg = 4 kg mniej na kolano!)
- Ćwiczenia wzmacniające mięśnie wokół stawu
- Fizjoterapia: TENS, krioterapia, masaż
Stopień 2 - Umiarkowany:
- NLPZ miejscowo: żel z diklofenakiem (Voltaren Emulgel), Olfen
- NLPZ doustnie krótkotrwale: ibuprofen, naproksen
- piascledine 300 (avocado/soybean unsaponifiables) 300 mg/d przewlekle - wspomagająco
- Glukozamina + chondroityna - kontrowersyjne (mało dowodów, ale bezpieczne)
- Diacereina (Diacerein) - Rp, off-label
Stopień 3 - Umiarkowany-ciężki:
- NLPZ doustnie przewlekle z osłoną IPP: dicloduo combi (gotowa kombinacja diklofenak+omeprazol)
- Lokalne iniekcje sterydów (Diprophos, Depo-Medrol) - w gabinecie ortopedy
- Hialuron iniekcje (Synvisc, Suplasyn, Durolane) - 1-3 iniekcje/rok
Stopień 4 - Ciężki:
- Słabe opioidy: doreta (tramadol + paracetamol), skudexa
- Endoproteza stawu (alloplastyka) - gdy ból oporny + ograniczenie funkcji
Czego nie robić:
- Sterydy doustne długoterminowo w OA (nieefektywne, działania uboczne)
- Kolagen suplement (mało dowodów na OA)
- Magnez OTC w wysokich dawkach (mit, słabe dowody)
Najnowsze opcje:
- PRP (Platelet-Rich Plasma) - iniekcje, kontrowersyjne, drogie
- Komórki macierzyste - eksperymentalne
- Lorecivivint - w trial dla regeneracji chrząstki
RZS, ZZSK, dna moczanowa
RZS (Reumatoidalne Zapalenie Stawów) dotyka 1% populacji w PL - choroba autoimmunologiczna, niszcząca stawy.
- Diagnoza*:
- Objawy: sztywność poranna > 1 h, symetryczny ból stawów (drobne stawy rąk!), obrzęk
- Badania: RF (czynnik reumatoidalny), anty-CCP (najbardziej specyficzny), OB, CRP
- USG/MRI stawów
- Konsultacja reumatologa wymagana
Leczenie wg EULAR 2022:
I rzut - DMARDs syntetyczne:
- Metotreksat 7.5-25 mg 1×/tydz. doustnie lub s.c. + kwas foliowy 5 mg/tydz. (osłonowo)
- + glikokortykoidy w niskich dawkach na czas wprowadzania (prednizon 5-15 mg/d)
- + NLPZ doraźnie na ból
II rzut (po 6 mies. Nieskuteczności):
- Dodać/zmienić na: sulfasalazyna, hydroksychlorochina (Plaquenil), leflunomid
III rzut - biologiki:
- Anty-TNF: Humira (adalimumab), Enbrel (etanercept), Remicade (infliksymab)
- Anty-IL6: Actemra (tocilizumab)
- Anty-B-cell: Mabthera (rituximab)
- JAK inhibitors: Xeljanz, Olumiant, Rinvoq
Refundacja: w programie lekowym NFZ dla pacjentów spełniających kryteria (DAS28 > 5.1 lub niespełniony cel pomimo 2 DMARDs).
ZZSK (Zesztywniające Zapalenie Stawów Kręgosłupa) - dotyka 0.5% populacji, częściej młodych mężczyzn (HLA-B27+).
Objawy: bóle krzyża nocą, sztywność poranna, ograniczenie ruchomości kręgosłupa, zapalenie stawów krzyżowo-biodrowych (sacroiliitis).
Leczenie: - NLPZ przewlekle: I rzut - ketonal, celekoksyb (najbezpieczniejszy długoterminowo), dicloduo combi (z osłoną IPP) - Biologiki: anty-TNF (Humira, Enbrel) lub anty-IL17 (Cosentyx) - Fizjoterapia, ćwiczenia
DNA MOCZANOWA (Gout) dotyka 2-5% dorosłych mężczyzn, < 1% kobiet (głównie po menopauzie).
Atak ostry: - I rzut: NLPZ wysokie dawki - ketonal Forte 100 mg co 8 h, indometacyna, naproksen - II rzut: Kolchicyna (Kolhicyna WZF) 0.5 mg co 8 h przez 24 h, potem mniej - III rzut: Prednizon doustnie 30 mg → tapering 5 dni - nie rozpoczynaj allopurinolu w trakcie ataku - może nasilić objawy
Profilaktyka przewlekła (po > 2 atakach/rok): - Allopurinol 100-300 mg/d (max 800) - startowo niska dawka + kolchicyna 0.5 mg/d × 6 mies. (zapobieganie atakom przy wprowadzaniu) - Cel: kwas moczowy < 6 mg/dl (< 5 mg/dl przy tophus) - Febuksostat (Adenuric) - jeśli allopurinol nietolerowany - Probenecyd (urikozuryk)
- Dieta przy dnie*:
- Unikaj: piwo, czerwone mięso (wątroba, nerki, dziczyzna), owoce morza, fruktozę
- Pij: woda 2-3 L/d, kawa (paradoksalnie pomocna), wiśnie/sok wiśniowy
- Ograniczenie alkoholu
Toczeń (SLE) wymaga reumatologa specjalisty - leczenie złożone (hydroksychlorochina, sterydy, biologiki - Benlysta, Saphnelo).
- Fibromialgia* - dolegliwości pseudoreumatyczne bez stanu zapalnego:
- Pregabalina (Lyrica) lub gabapentyna
- Duloksetyna (dulsevia)
- Amitryptylina niskie dawki
- Aktywność fizyczna umiarkowana, CBT
Jak uzyskać receptę online na reumatologię
Większość NLPZ Rp dostępna online za 59 zł. DMARDs (metotreksat) i biologiki wymagają reumatologa stacjonarnie.
Co lekarz online wystawi:
- NLPZ Rp: dicloduo combi (diklofenak + omeprazol), ketonal Forte, nimesil, dexak, Olfen, naproksen, celekoksyb (Celebrex)
- Słabe opioidy w bólu OA: doreta, skudexa (krótkotrwale)
- piascledine 300 - wspomagająco OA
- Allopurinol - profilaktyka dny moczanowej (kontynuacja + nowi pacjenci z udokumentowanym podwyższonym kwasem moczowym)
- Kolchicyna (Kolhicyna WZF) - atak ostry dny
- Sterydy doustne krótko: Encorton 5-30 mg na 5-7 dni w ostrym rzucie
- Lokalne maści/żele NLPZ
Co lekarz online nie wystawi:
- Metotreksat (pierwsza recepta - wymaga reumatologa + program monitoringu)
- Sulfasalazyna, hydroksychlorochina - pierwsza recepta wymaga reumatologa
- Biologiki (Humira, Enbrel, Remicade, Cosentyx, Stelara) - program lekowy NFZ
- Inhibitory JAK (Xeljanz, Olumiant, Rinvoq) - specjalista
- Iniekcje dostawowe - wymaga ortopedy/reumatologa w gabinecie
Konsultacja reumatologa stacjonarnie wymagana przy:
- Symetryczny ból + sztywność poranna > 1 h + dłonie (podejrzenie RZS - pilne!)
- Toczeń SLE w wywiadzie
- Łuszczycowe zapalenie stawów
- Ankylozujące zapalenie stawów (ZZSK) u młodych mężczyzn
- Zaostrzenie chorób autoimmunologicznych
- Bóle kostne nocne, spadek masy, gorączka (wyklucz nowotwór)
- Bóle stawów u dzieci > 6 tyg. (pediatra-reumatolog)
Alternatywy OTC:
- Paracetamol - bezpieczny dla seniorów z OA
- Ibuprofen, naproksen - krótkotrwale (max 7-10 dni bez konsultacji)
- Żele NLPZ: Voltaren Emulgel, Olfen Patch, Ketonal żel - miejscowo
- Plant sterols: kurkuma, imbir, omega-3 (lecznicze omega-3 mają najwięcej dowodów na zapalenie stawów)
- Glukozamina + chondroityna OTC - kontrowersyjne, ale bezpieczne