Metmin (metformina) - recepta online, dawkowanie 2026
**Metmin** zawiera **metforminę** - **lek I rzutu w cukrzycy typu 2** (wytyczne ADA/EASD/PTD 2024), również stosowany w **insulinooporności**, **PCOS** (zespół policystycznych jajników) i **stanach przedcukrzycowych**. Równoważnik popularnego [[metformax]] - ta sama substancja czynna, identyczne dawkowanie 500-3000 mg/d. **Refundowany przez NFZ** (8-25 zł/op). E-recepta od 59 zł.
- Nazwa handlowa
- **Metmin** - generyk metforminy. Inne marki: [[metformax]] (najpopularniejsza w PL), Siofor, Glucophage, Formetic, Metfogamma
- Substancja czynna
- **Metformina (chlorowodorek)** 500 mg, 850 mg lub 1000 mg
- Postać
- Tabletki powlekane IR (natychmiastowe uwalnianie) lub XR/SR (przedłużone)
- Dawkowanie startowe
- **500 mg 1-2× dziennie z posiłkiem**, stopniowa titracja co 1-2 tygodnie
- Dawkowanie maksymalne
- **Max 3000 mg/d** (zwykle 2000-2500 mg/d podzielone na 2-3 dawki)
- Mechanizm
- Hamowanie glukoneogenezy wątrobowej, zwiększenie wrażliwości tkanek na insulinę, zmniejszenie wchłaniania glukozy z jelit
- Cena
- **8-25 zł / 60 tabl** - **PEŁNA REFUNDACJA NFZ** w cukrzycy
- Charakterystyczne skutki
- **Dolegliwości GI** (biegunka, nudności, wzdęcia) - 20-30%, **niedobór wit. B12** przy długim stosowaniu
- Wpływ na masę ciała
- **Łagodna utrata 1-3 kg** (vs przyrost przy insulinie, pochodnych sulfonylomocznika)
- Najważniejszy efekt
- **Redukcja HbA1c o 1-2%** + redukcja śmierci CV o 30% w DM typu 2 (badanie UKPDS)
Co to jest Metmin (metformina) i jak działa
**Metmin** to **generyk metforminy** - najczęściej przepisywanego leku przeciwcukrzycowego na świecie (>120 milionów pacjentów). Substancja czynna i mechanizm identyczne z [[metformax]] (najpopularniejszą marką w Polsce) oraz Glucophage, Siofor, Formetic.
- *Mechanizm działania:**
- 1. **Hamowanie glukoneogenezy wątrobowej** - wątroba produkuje mniej glukozy (główny efekt)
- 2. **Zwiększenie wrażliwości tkanek na insulinę** - mięśnie szkieletowe lepiej wykorzystują glukozę
- 3. **Zmniejszenie wchłaniania glukozy z jelit**
- 4. **Aktywacja AMPK** (kinazy AMP) - kluczowy enzym metabolizmu energetycznego
- 5. **Nie pobudza wydzielania insuliny** → **nie powoduje hipoglikemii** (samoistnie)
**Główne wskazania (wytyczne ADA/EASD 2024, PTD 2024):**
| Wskazanie | Dawka | Cel terapeutyczny | |---|---|---| | **Cukrzyca typu 2** | 500-2500 mg/d | HbA1c <7% (ogólnie), <6,5% (młodsi), <8% (osoby starsze) | | **Stan przedcukrzycowy** | 500-1500 mg/d | Redukcja progresji do DM2 o 31% (DPP study) | | **PCOS (zespół policystycznych jajników)** | 500-1500 mg/d | Normalizacja cyklu, redukcja androgenów, ułatwienie ciąży | | **Insulinooporność** | 500-2000 mg/d | Off-label, poprawa wskaźnika HOMA-IR | | **NAFLD/NASH** | 1500-2000 mg/d | Off-label, niewielka poprawa stłuszczenia | | **Cukrzyca w ciąży** | 500-2000 mg/d | Alternatywa dla insuliny, badania pozytywne |
- *Co metformina ROBI dla pacjenta z DM2:**
- **HbA1c ↓ o 1-2%** - porównywalne z innymi lekami przeciwcukrzycowymi
- **FPG (glikemia na czczo) ↓ o 30-60 mg/dl**
- **Masa ciała: utrata 1-3 kg** w pierwszych 6 mc (w przeciwieństwie do insuliny, SU = przyrost!)
- **Redukcja śmierci CV o 30%** (UKPDS 34, follow-up 10-letni)
- **Redukcja ryzyka raka** (badania obserwacyjne - niektóre nowotwory, szczególnie rak okrężnicy)
- **Niskie ryzyko hipoglikemii** (mono - minimalne, w kombinacji z insuliną/SU - wyższe)
- *Co metformina nie robi:**
- **nie leczy cukrzycy** - to **kontrola, nie kuracja**. Cukrzyca to choroba **przewlekła**.
- **nie zastępuje zdrowej diety i ćwiczeń** - to **podstawa leczenia**
- **nie działa w DM1** (cukrzyca typu 1) - wymagana insulina
- **nie poprawia ostrych stanów hipoglikemii**
**Wytyczne ADA/EASD/PTD 2024:** **Metformina to lek I rzutu w DM2** dla **wszystkich pacjentów** bez przeciwwskazań: 1. **Start: metformina 500 mg 1×/d** → stopniowa titracja 2. **Dodaj SGLT2** ([[forxiga]], [[jardiance]]) lub **GLP-1** ([[ozempic]], [[mounjaro]]) jeśli: HbA1c >9%, choroba sercowo-naczyniowa, niewydolność serca, CKD, otyłość 3. **Pochodne sulfonylomocznika** (gliklazyd, glimepiryd) - III rzut 4. **DPP-4 inhibitory** (sitagliptyna, alogliptyna) - III rzut alternatywa 5. **Insulina** - IV rzut, gdy doustne niewystarczające
Więcej: [[metformax]] (najpopularniejsza marka), [[ozempic]], [[mounjaro]], [[forxiga]], [[jardiance]], [[cukrzyca-typu-2-dieta-i-leczenie]].
Dawkowanie, skutki uboczne, przeciwwskazania
**Dawkowanie szczegółowe:**
**Cukrzyca typu 2:** - **Start: 500 mg 1× dziennie z kolacją** (mniej skutków GI) - **Po 1 tygodniu**: 500 mg 2× dziennie (śniadanie + kolacja) - **Po 2 tygodniach**: 1000 mg 2× dziennie (jeśli tolerowane) - **Max**: 3000 mg/d podzielone na 2-3 dawki - **Forma XR (Glucophage XR, Metformax SR)**: 500-2000 mg 1× dziennie wieczorem - **lepsza tolerancja GI**
- *PCOS / Insulinooporność:**
- Start: **500 mg 1× dziennie**
- Cel: **1500-2000 mg/d** podzielone na 2-3 dawki
- *Cukrzyca w ciąży:**
- Start: 500 mg 2× dziennie
- Cel: do 2000 mg/d (zwykle wystarcza 1500-2000 mg)
- *Z jedzeniem czy bez:**
- **ZAWSZE z posiłkiem** - drastycznie zmniejsza skutki GI
- Forma IR: razem z głównymi posiłkami (śniadanie + kolacja, lub 3×/d)
- Forma XR: 1× wieczorem z kolacją
- *Co jeśli pominę dawkę:**
- Weź jak najszybciej z posiłkiem
- Jeśli zbliża się następny posiłek (<2 h) - pomiń, nie podwajaj
- 1-2 pominięcia w mc nie wpływają znacząco
**Skutki uboczne:**
- *Częste (>10%):**
- **Dolegliwości GI** (20-30%): biegunka, nudności, ból brzucha, wzdęcia, metaliczny posmak
- Najczęściej **pierwsze 1-2 tygodnie**, ustępują samoistnie
- **Strategia**: stopniowa titracja + przyjmowanie z posiłkiem + forma XR
- **Probiotyki** ([[lakcid-forte]], Enterol) - pomagają
- *Niezbyt częste (1-10%):**
- Zmniejszenie apetytu
- Zaburzenia smaku
- Bóle głowy
- Senność (rzadko)
**Rzadkie ale POWAŻNE:** - **Kwasica mleczanowa** (lactic acidosis) - **<1 na 100 000 lat-pacjenta**, ale **śmiertelność 30-50%** jeśli wystąpi! - Czynniki ryzyka: niewydolność nerek ciężka (eGFR <30), niewydolność wątroby, niewydolność serca dekompensowana, ostry stan (sepsa, MI, dehydratacja) - Objawy: nudności, wymioty, biegunka, bóle brzucha, hiperwentylacja, splątanie, śpiączka - Działanie: STOP + SOR + dializa - **Niedobór witaminy B12** (5-30% przy długoterminowym >5 lat stosowaniu) - Mechanizm: zmniejszenie wchłaniania B12 w jelicie cienkim - Objawy: neuropatia obwodowa (drętwienie, mrowienie kończyn), niedokrwistość, zmiany kognitywne - **Rekomendacja**: kontrola B12 co 1-2 lata, suplementacja **1000 µg/d cyanokobalaminy** profilaktycznie u pacjentów >5 lat na metforminie
- *Bezwzględne przeciwwskazania:**
- **eGFR <30 ml/min/1,73 m²** (ciężka niewydolność nerek)
- **Niewydolność wątroby ciężka** (Child-Pugh C)
- **Niewydolność serca dekompensowana** (NYHA IV)
- **Kwasica metaboliczna** (DKA, kwasica mleczanowa w wywiadzie)
- **Dehydratacja ciężka**
- **Sepsa, wstrząs**
- **Niedawno przebyty zawał, MI w trakcie hospitalizacji**
- **Wstrzymanie 48 h przed/po podaniu kontrastu jodowego** (CT, koronarografia)
- **Nadużywanie alkoholu** (rzeczywiste, >40 g/d)
- *Względne (ostrożność):**
- eGFR 30-45 ml/min - redukcja dawki do max 1000 mg/d, monitoring
- Wiek >80 r.ż. - ostrożność, niskie dawki
- Stabilna niewydolność serca NYHA I-III - OK
- Stabilna niewydolność wątroby Child-Pugh A - OK
**Interakcje:** - **Kontrast jodowy** (CT, koronarografia, urografia) - **STOP metforminę 48 h przed i 48 h po** (ryzyko ostrej niewydolności nerek + kwasicy mleczanowej) - **Diuretyki pętlowe** (furosemid, torasemid) - mogą upośledzić funkcję nerek - **Niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ)** - zmniejszają wydalanie metforminy - **Inhibitory transportera OCT2** (cymetydyna, dofetilide) - zwiększają stężenie metforminy - **Alkohol** - zwiększone ryzyko kwasicy mleczanowej (ostre nadużycia)
**Alkohol + Metformina:** - **Okazjonalne 1-2 lampki wina** - OK - **Codzienne picie** lub **upijanie się** (>4 jednostki naraz) - Przeciwwskazane ze względu na ryzyko kwasicy mleczanowej - **W DM2**: alkohol może powodować nieoczekiwaną hipoglikemię (szczególnie w kombinacji z insuliną/SU)
**Ciąża i karmienie piersią:** - **Cukrzyca w ciąży/ciężarnościowa**: Metformina jest **bezpieczną alternatywą dla insuliny** (kategoria FDA B). Wytyczne ACOG 2024, NICE 2020 - można stosować - **Karmienie piersią**: niewielkie ilości w mleku (<1% dawki matki), generalnie akceptowalne - **PCOS + planowanie ciąży**: Metformina kontynuowana często do potwierdzenia ciąży, potem decyzja indywidualna
**Prowadzenie pojazdów:** Brak wpływu (chyba że ciężka hipoglikemia w kombinacji z innymi lekami).
Więcej: [[metformax]], [[ozempic]], [[mounjaro]], [[metformina-jak-stosować]], [[insulinooporność-objawy-leczenie]].